Eenglish-tests.com
C2

Cụm danh từ phức tạp

Trong tiếng Anh học thuật, báo chí và văn bản hành chính, phần lớn thông tin không được truyền tải bằng động từ mà bằng những cụm danh từ dài: a recently published government report on child literacy, the first woman to swim the Channel, the people involved in the decision. Một cụm danh từ phức tạp có danh từ chính (head noun) ở trung tâm, với các từ đứng trước nó (bổ nghĩa đứng trước – pre-modification) và các cụm từ hoặc mệnh đề đứng sau nó (bổ nghĩa đứng sau – post-modification). Học cách xây dựng những cụm này giúp bài viết của bạn gọn và chính xác hơn; học cách "tháo gỡ" chúng giúp bạn đọc những văn bản dày đặc thông tin dễ dàng hơn nhiều. Trong bài này, bạn sẽ học từng vị trí trong cụm danh từ, các quy tắc về danh từ dùng làm từ bổ nghĩa và tính từ ghép, các giới từ đi sau những danh từ nhất định, tính từ đứng sau danh từ, sự hòa hợp giữa chủ ngữ và động từ, cùng những lỗi thường gặp của người học trình độ cao.

1Cấu tạo của một cụm danh từ

Mọi cụm danh từ đều được xây dựng xung quanh một danh từ chính: danh từ cho ta biết về cơ bản cụm đó nói về cái gì. Mọi thành phần khác đều bổ sung thông tin cho danh từ chính ấy. Trước danh từ chính có các từ hạn định (a, the, this, my, several), trạng từ, tính từ, phân từ và các danh từ khác. Sau danh từ chính có các cụm giới từ, mệnh đề không chia (-ing, -ed, to-infinitive) và mệnh đề quan hệ hoặc mệnh đề với "that".

Một cụm, năm vị trí

Vị tríVí dụ
từ hạn địnha
bổ nghĩa đứng trước (trạng từ + phân từ, danh từ)recently published government
danh từ chínhreport
bổ nghĩa đứng sau (cụm giới từ)on child literacy
bổ nghĩa đứng sau (mệnh đề không chia)commissioned by the education department

Cả cụm – a recently published government report on child literacy commissioned by the education department – hoạt động về mặt ngữ pháp như một danh từ duy nhất. Nó có thể làm chủ ngữ, tân ngữ hoặc bổ ngữ của giới từ, và nếu nó là chủ ngữ thì động từ hòa hợp với danh từ chính (report → is / has).

2Bổ nghĩa đứng trước: tính từ, phân từ và trạng từ

Trước danh từ chính, tiếng Anh cho phép dùng tính từ (a vivid description), phân từ (a sleeping child, a broken promise) và tổ hợp trạng từ + phân từ (a recently discovered manuscript, a beautifully written novel, a rapidly changing world). Những nhóm trạng từ + phân từ này là một trong những cách chính mà tiếng Anh học thuật và báo chí dùng để nén cả một mệnh đề quan hệ vào chỉ hai từ.

Mệnh đề quan hệBổ nghĩa đứng trước
a manuscript which was discovered recentlya recently discovered manuscript
a population which is growing fasta fast-growing population
a scientist who is highly respecteda highly respected scientist
a method that has been tested carefullya carefully tested method
a story that never endsa never-ending story

Phân từ chỉ có thể đứng một mình trước danh từ khi nó mô tả một đặc điểm lâu dài hoặc đặc trưng. Một hành động tạm thời, cụ thể thì cần bổ nghĩa đứng sau: "a barking dog" (con chó hay sủa) thì được, nhưng với một sự việc đơn lẻ ta nói "the dog barking next door", chứ không nói ✗ "the next door barking dog". Tương tự, "the stolen car" thì được, nhưng "the car stolen last night" phải đứng sau danh từ vì nó có trạng ngữ riêng.

3Danh từ làm từ bổ nghĩa: a shoe shop, a government report

Tiếng Anh dùng danh từ để bổ nghĩa cho danh từ khác một cách vô cùng thoải mái: a garden chair, a train station, a climate scientist, a government report. Danh từ thứ nhất hoạt động như một tính từ và thường ở dạng số ít, ngay cả khi nghĩa là số nhiều: a shoe shop bán nhiều đôi giày, a toothbrush làm sạch nhiều cái răng. Trọng âm chính thường rơi vào danh từ thứ nhất: a SHOE shop, a TRAIN station. Hãy chú ý thứ tự: tiếng Việt nói "cửa hàng giày" (danh từ chính đứng trước), còn tiếng Anh nói a shoe shop (danh từ chính đứng sau).

Cụm với of hoặc mệnh đềDanh từ + danh từ
a shop that sells shoesa shoe shop
a race for horsesa horse race
a manager responsible for salesa sales manager (số nhiều cố định)
a shop that sells clothesa clothes shop (clothes không có dạng số ít)
a centre for sportsa sports centre (số nhiều cố định)

Một số từ bổ nghĩa luôn ở dạng số nhiều, hoặc vì từ đó không có dạng số ít với nghĩa này (clothes, arms, goods, customs, savings, glasses), hoặc do quy ước (sports, sales, careers, a students' union). Hãy học chúng như những cách diễn đạt cố định.

Các danh từ bổ nghĩa có thể xếp chồng lên nhau, nhất là trong tiêu đề báo và văn bản hành chính: a city council housing policy review. Hãy đọc những chuỗi như vậy từ phải sang trái: đó là một bản đánh giá (review), về một chính sách (policy), liên quan đến nhà ở (housing), do hội đồng thành phố (city council) đưa ra. Hai hoặc ba danh từ là bình thường; từ bốn danh từ trở lên có thể trở nên khó hiểu, vì vậy để viết rõ ràng, thường nên tách bớt bằng giới từ: a review of the city council's housing policy.

4Tính từ ghép và dấu gạch nối

Hai hay nhiều từ có thể ghép lại thành một từ bổ nghĩa duy nhất đứng trước danh từ. Ở vị trí này chúng thường được nối bằng dấu gạch nối, và tổ hợp số + danh từ chuyển sang dạng số ít, vì giờ đây nó hoạt động như một tính từ: a ten-year-old girl, a five-star hotel, a three-hour journey, a two-week holiday.

Sau danh từ (không gạch nối, danh từ số nhiều)Trước danh từ (có gạch nối, danh từ số ít)
The girl is ten years old.a ten-year-old girl
The journey took three hours.a three-hour journey
The hotel has five stars.a five-star hotel
The walk is six miles long.a six-mile walk
The plan covers the long term.a long-term plan
  • ✓

    a state-of-the-art laboratory

  • ✓

    a well-known author – but – The author is well known.

  • ✓

    a record-breaking season, a heart-warming story, a thought-provoking essay

  • ✓

    a highly qualified teacher

    không dùng gạch nối sau trạng từ đuôi -ly

  • ✗

    a ten-years-old boy

    Trong tính từ ghép, danh từ ở dạng số ít → a ten-year-old boy

5Bổ nghĩa đứng sau bằng cụm giới từ

Từ bổ nghĩa đứng sau phổ biến nhất trong tiếng Anh là cụm giới từ: the woman in the blue coat, a book about whales, the road to the coast. Nhiều danh từ trừu tượng, nhất là những danh từ có gốc từ động từ và tính từ, đi với một giới từ cố định, và đây là chỗ ngay cả những người nói rất lưu loát cũng mắc lỗi, vì không thể đoán giới từ bằng cách dịch từ tiếng mẹ đẻ: ví dụ, "sự tăng giá" là an increase in prices, không phải ✗ an increase of prices.

Danh từ đi với giới từ cố định

Danh từVí dụ
increase / rise / fall / decline / drop ina sharp rise in prices
research / investigation / inquiry / insight intonew research into sleep
demand / need / respect / reason fora growing demand for electric cars
access / solution / approach / attitude toaccess to clean water, a solution to the problem
effect / impact / influence / emphasis onthe impact of screens on children's sleep
knowledge / awareness / understanding ofa deep understanding of music
advantage / benefit ofthe benefits of learning a second language
  • ✓

    There has been a steady increase in the number of cyclists in Bristol.

  • ✓

    Her approach to teaching is calm and patient.

  • ✓

    The effect of the new timetable on pupils' concentration was remarkable.

  • ✗

    the solution of the problem

    Ta nói a solution to a problem, the answer to a question, the key to success.

  • ✗

    an increase of prices

    Dùng in cho thứ tăng lên; of cho biết mức tăng: an increase of 5% in prices.

6Bổ nghĩa đứng sau bằng mệnh đề không chia

Một mệnh đề quan hệ sau danh từ thường có thể được rút gọn thành mệnh đề -ing (chủ động), mệnh đề -ed (bị động) hoặc mệnh đề to-infinitive. Những dạng rút gọn này ngắn hơn và đặc trưng hơn cho tiếng Anh viết.

Mệnh đề quan hệ đầy đủBổ nghĩa đứng sau không chia
the students who are taking the examthe students taking the exam
the paintings which were shown at the exhibitionthe paintings shown at the exhibition
the first person who arrivedthe first person to arrive
a decision that must be madea decision to be made
a lot of work that we have to doa lot of work to do

To-infinitive đặc biệt phổ biến sau số thứ tự và dạng so sánh nhất (the first, the last, the next, the only, the best): Valentina Tereshkova was the first woman to travel into space. Nó cũng được dùng để chỉ mục đích hoặc nghĩa vụ: a house to let, the books to read before September, a decision to be taken by the board.

  • ✓

    Anyone wishing to attend the lecture should register online.

  • ✓

    The bridge designed by her firm has won several awards.

  • ✓

    She was the only candidate to answer every question.

  • ✗

    The girl won the poetry prize yesterday is my cousin.

    Một sự việc cụ thể đã kết thúc trong quá khứ cần mệnh đề quan hệ đầy đủ → The girl who won the poetry prize yesterday is my cousin.

7Mệnh đề quan hệ và mệnh đề "that" sau danh từ

Có hai loại mệnh đề chia động từ có thể đứng sau danh từ; chúng trông giống nhau nhưng hoạt động khác nhau. Mệnh đề quan hệ mô tả danh từ và có một "chỗ trống" bên trong (đại từ thay cho thành phần bị thiếu): the news that she told us (she told us the news). Mệnh đề đồng vị hay mệnh đề nội dung nêu ra nội dung của danh từ và tự nó đã đầy đủ: the news that she had won (she had won – không thiếu gì cả).

Mệnh đề quan hệ (có thể dùng which)Mệnh đề nội dung (chỉ dùng that)
the idea that / which he suggestedthe idea that we should start earlier
the fact that / which he mentionedthe fact that she had never studied music
the rumour that / which is going roundthe rumour that the school will close

Những danh từ thường đi với mệnh đề nội dung gồm fact, idea, belief, claim, news, hope, fear, suggestion, realisation, evidence, possibility và conclusion. Với câu hỏi gián tiếp sau danh từ, dùng of + whether / từ để hỏi: the question of whether to continue, the problem of how to pay for it.

  • ✓

    The fact that she had never had a lesson made her performance all the more remarkable.

  • ✓

    There is growing evidence that music helps children learn to read.

  • ✓

    We discussed the question of whether to change the date.

  • ✗

    The fact which she had never studied music surprised us.

    Mệnh đề nội dung chỉ dùng that.

  • ✗

    The news what she had won spread quickly.

    Không bao giờ dùng what sau danh từ → the news that…

8Tính từ đứng sau danh từ

Phần lớn tính từ tiếng Anh đứng trước danh từ, nhưng một số phải hoặc có thể đứng sau. Vị trí "đứng sau" này là bắt buộc sau các đại từ ghép (something, anyone, nothing), phổ biến với các tính từ có bổ ngữ riêng, và là vị trí bình thường của một nhóm nhỏ tính từ thay đổi nghĩa tùy theo vị trí.

MẫuVí dụ
sau something, anyone, nobody…something interesting, nobody else, anywhere warm
tính từ + bổ ngữ riêng của nóa room full of light, a writer famous for her short stories
số đoa wall two metres high, a baby six weeks old
-able / -ible sau dạng so sánh nhấtthe best hotel available, the earliest date possible
cách diễn đạt cố địnhthe president elect, the heir apparent, the Princess Royal, court martial

Vị trí làm thay đổi nghĩa

Trước danh từSau danh từ
the present members (= hiện tại, đương nhiệm)the members present (= những người đang có mặt ở đây)
concerned parents (= lo lắng)the parents concerned (= có liên quan, những người đang được nói đến)
a responsible person (= có trách nhiệm, đáng tin cậy)the person responsible (= người đã gây ra việc đó / người phụ trách)
an involved explanation (= rắc rối, phức tạp)the people involved (= những người tham gia)

9Xây dựng, tháo gỡ và sự hòa hợp

Trong văn viết học thuật, thông tin thường được chuyển từ mệnh đề sang cụm danh từ (danh từ hóa – nominalisation). Cách này cho phép người viết trình bày cả một quá trình như một "sự vật" duy nhất có thể làm chủ ngữ của câu. So sánh: "Prices rose rapidly, and this worried consumers" với "The rapid rise in prices worried consumers." Câu thứ hai cô đọng hơn, trang trọng hơn và đặc trưng hơn cho các bản báo cáo.

Dựa trên mệnh đềDựa trên cụm danh từ
Scientists discovered the virus, and this changed medicine.The discovery of the virus changed medicine.
The way that the city responded to the floods was admirable.The city's response to the floods was admirable.
Because the bridge was closed suddenly, traffic chaos followed.The sudden closure of the bridge led to traffic chaos.

Cụm danh từ dài tạo ra một cái bẫy kinh điển về sự hòa hợp: động từ phải hòa hợp với danh từ chính, chứ không phải với danh từ đứng gần nhất. "The results of the survey carried out among teachers were surprising" (danh từ chính: results). "The quality of the photos is excellent" (danh từ chính: quality). Hãy chú ý thêm cặp "the number of students is growing" (danh từ chính: number) và "a number of students are absent" (a number of = một số, nên động từ ở dạng số nhiều).

10Những lỗi thường gặp của người học trình độ cao

Tiếng Việt xây dựng cụm danh từ theo thứ tự ngược với tiếng Anh: danh từ chính đứng trước, các từ bổ nghĩa đứng sau ("vấn đề ô nhiễm không khí của các thành phố"). Vì vậy, người học thường lạm dụng of, đặt sai thứ tự danh từ, dịch giới từ từng chữ, và – vì tiếng Việt không có đuôi số nhiều – hay nhầm khi nào danh từ bổ nghĩa ở số ít, khi nào ở số nhiều. Mạo từ trong các cụm danh từ dài là một điểm yếu khác: từ hạn định thuộc về danh từ chính và đứng ở ngay đầu cả cụm.

Cụm danh từ phức tạp: bài kiểm tra

Bài kiểm tra bằng tiếng Anh: như vậy bạn được luyện tiếng Anh.

GameFix the mistake: Complex noun phrasesFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bài học này có ích không? Hãy chia sẻ với bạn bè hoặc với lớp của bạn.