1Vì sao ta nói giảm mức chắc chắn
Rất ít nhận định về thế giới thực chắc chắn một trăm phần trăm. Một nhà khoa học đã nghiên cứu 500 bệnh nhân không thể khẳng định điều gì đó đúng với tất cả mọi người; một nhà báo chưa xác minh tin tức không thể trình bày nó như sự thật; một đồng nghiệp không đồng ý với kế hoạch không muốn tỏ ra thô lỗ. Rào đón giúp ta nói chính xác mình chắc chắn đến mức nào. Đó không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối: trong tiếng Anh học thuật và chuyên nghiệp, một nhận định hoàn toàn không rào đón thường nghe ngây thơ, tự phụ hoặc đơn giản là thiếu chính xác.
| Quá mạnh | Đã làm mềm |
|---|---|
| Social media causes depression in teenagers. | Heavy use of social media may contribute to depression in some teenagers. |
| This method is better. | This method appears to be more effective in most cases. |
| Your plan won't work. | I'm not sure the plan would work in its current form. |
| The company is in trouble. | The company is reported to be in financial difficulty. |
Ở đây có hai ý liên quan với nhau. Rào đón liên quan đến độ mạnh của nhận định: chắc chắn đến đâu, khái quát đến đâu, đầy đủ đến đâu. Giữ khoảng cách liên quan đến trách nhiệm: ai là người đưa ra nhận định? Những cấu trúc như 'It is said that…' và 'apparently' cho phép người viết truyền đạt thông tin mà không phải tự mình bảo đảm cho nó. Trên thực tế, hai cách này thường đi cùng nhau.
2Ôn nhanh: động từ khuyết thiếu và trạng từ chỉ khả năng
Những công cụ rào đón đơn giản nhất là những thứ bạn đã biết từ B2: động từ khuyết thiếu chỉ khả năng và trạng từ chỉ mức độ chắc chắn. Hãy nhớ rằng may, might và could đều diễn tả khả năng; might và could dè dặt hơn may một chút. Would làm cho nhận định mang tính giả định hơn, vì thế nhẹ nhàng hơn. Các trạng từ như probably, possibly và perhaps cho thấy các mức độ chắc chắn khác nhau.
Từ chắc chắn đến dè dặt
| Mức độ | Ví dụ |
|---|---|
| chắc chắn | The results are reliable. |
| rất có khả năng | The results are almost certainly reliable. |
| có khả năng | The results are probably reliable. / The results should be reliable. |
| có thể | The results may / could be reliable. |
| dè dặt hơn | The results might possibly be reliable. |
3Seem và appear
Seem và appear là những động từ rào đón quan trọng nhất trong tiếng Anh. Chúng trình bày một nhận định như một ấn tượng dựa trên bằng chứng chứ không phải một sự thật chắc chắn. Appear trang trọng hơn seem một chút. Cả hai đều dùng được trong ba cấu trúc chính: với it không chỉ ngôi + mệnh đề that, với chủ ngữ chỉ người/vật + động từ nguyên mẫu có to, và với there + to be.
| Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|
| It seems / appears that + mệnh đề | It seems that the train has been cancelled. |
| chủ ngữ + seem / appear to + động từ nguyên mẫu | The new system appears to work well. |
| There seems / appears to be + danh từ | There appears to be a problem with your booking. |
| chủ ngữ + seem + tính từ | The minister seemed uncomfortable during the interview. |
Động từ nguyên mẫu sau seem và appear có thể đổi dạng để thể hiện thời gian và thể. Dùng nguyên mẫu hoàn thành (to have + quá khứ phân từ) cho việc đã xảy ra trước đó, và nguyên mẫu tiếp diễn (to be + -ing) cho việc đang diễn ra. Nhờ vậy, bạn có thể rào đón rất chính xác chỉ trong một cụm động từ.
| Động từ nguyên mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| đơn: to + động từ | The drug seems to reduce inflammation. |
| tiếp diễn: to be + -ing | Prices appear to be rising again. |
| hoàn thành: to have + quá khứ phân từ | The fire seems to have started in the kitchen. |
| bị động: to have been + quá khứ phân từ | The painting appears to have been damaged in transit. |
- ✓
It would seem that the original estimate was too optimistic.
would làm câu còn thận trọng hơn nữa
- ✓
There seem to be several mistakes in the translation.
danh từ số nhiều → seem, không phải seems
- ✓
The two events do not appear to be connected.
- ✓
He doesn't seem to have understood the question.
4Tường thuật không chỉ ngôi: it is thought that, is said to
Ở B2, bạn đã học câu bị động với động từ tường thuật. Ở C1, đây trở thành một công cụ giữ khoảng cách then chốt, vì nó cho phép bạn thuật lại điều "người ta" hay "các chuyên gia" tin mà không cần nêu tên ai và không cần nói rằng bạn đồng ý. Các động từ thường gặp là believe, think, say, report, claim, estimate, expect, consider, know, understand và allege. Có hai cấu trúc.
| It is … that | Chủ ngữ + is … to |
|---|---|
| It is believed that the painting is a fake. | The painting is believed to be a fake. |
| It is estimated that 2,000 people attended. | 2,000 people are estimated to have attended. |
| It was reported that the talks were going well. | The talks were reported to be going well. |
| It is thought that the ship sank in a storm. | The ship is thought to have sunk in a storm. |
Trong cấu trúc thứ hai, động từ nguyên mẫu phải khớp với thời điểm của sự việc so với động từ tường thuật. Nếu sự việc xảy ra trước thời điểm tường thuật, hãy dùng nguyên mẫu hoàn thành: 'It is thought that the ship sank' → 'The ship is thought to have sunk'. Quên điều này là một trong những lỗi phổ biến nhất trong bài viết ở trình độ C1.
- ✓
The castle is said to be haunted, although nobody has ever proved it.
- ✓
It is widely accepted that regular exercise improves mood.
- ✓
The suspect is understood to have left the country last week.
- ✓
There are thought to be fewer than a hundred of these birds left in the wild.
5Động từ và danh từ dè dặt: suggest, indicate, tend to
Người viết học thuật và chuyên nghiệp hiếm khi nói bằng chứng "chứng minh" (prove) điều gì đó. Thay vào đó, họ chọn những động từ cho thấy bằng chứng hướng về một phía: suggest, indicate, imply, point to. Họ cũng mô tả xu hướng thay vì quy luật bằng tend to, và biến nhận định thành danh từ: 'there is evidence that…', 'there is a possibility that…', 'the likelihood of…'.
| Ngôn ngữ dè dặt | Ví dụ |
|---|---|
| suggest / indicate that | The findings suggest that sleep plays a key role in memory. |
| tend to + động từ nguyên mẫu | Older drivers tend to have fewer accidents. |
| there is evidence that | There is some evidence that the treatment works. |
| it is possible / likely that | It is likely that demand will fall next year. |
| be likely / unlikely to | The strike is unlikely to last more than a week. |
| the likelihood / possibility of | This reduces the likelihood of errors. |
- ✓
These figures may indicate a gradual shift in public opinion.
- ✓
The survey seems to suggest that young people are reading more, not less.
- ✓
Students who work part-time tend to manage their time better.
- ✓
There is a strong possibility that the launch will be delayed.
6To some extent: giới hạn phạm vi của nhận định
Một cách rào đón khác là giới hạn phạm vi của nhận định: điều đó đúng, nhưng chỉ đúng một phần, chỉ đôi khi, hoặc chỉ với một số người. Các cụm như to some extent, to a certain degree, in some cases và các trạng từ như largely, broadly, relatively và somewhat làm cho một nhận định chung trở nên chính xác hơn.
| Cụm từ | Ví dụ |
|---|---|
| to some extent / to a certain degree | I agree with the author to some extent. |
| to a large extent / largely | The project's success was largely due to the volunteers. |
| in some cases / in many cases | In some cases, the side effects can be serious. |
| broadly / generally speaking | Broadly speaking, the public supports the plan. |
| relatively / fairly / somewhat | The risks are relatively low. |
| more or less / almost | The work is more or less finished. |
| not entirely / not necessarily | Higher prices do not necessarily mean better quality. |
- ✓
To a certain extent, every generation complains about the next one.
- ✓
The town centre has changed somewhat since the new shopping centre opened.
- ✓
For the most part, the reviews have been positive.
- ✓
I'm not entirely convinced by his argument.
7Giữ khoảng cách: apparently, allegedly, reportedly
Một số trạng từ và cụm từ cho thấy thông tin đến từ một nguồn khác và người nói không chịu trách nhiệm về nó. Chúng rất cần thiết trong báo chí, khi một tin tức có thể chưa được xác nhận, và trong hội thoại hằng ngày, khi ta kể lại tin mình nghe được. Mỗi từ có một sắc thái hơi khác nhau.
| Từ | Điều nó cho thấy | Ví dụ |
|---|---|---|
| apparently | tôi đã nghe hoặc đọc điều này; tôi không chắc nó đúng | Apparently, the café is closing down. |
| reportedly | báo chí đã đưa tin về điều này | The singer is reportedly planning a world tour. |
| allegedly | có người đã khẳng định điều này, nhưng chưa được chứng minh (thường nói về hành vi sai trái) | The goods were allegedly stolen from a warehouse. |
| supposedly | người ta nói vậy, nhưng tôi nghi ngờ | This cream supposedly removes wrinkles. |
| according to | nêu nguồn của thông tin | According to the forecast, it'll rain all weekend. |
| seemingly | trông có vẻ như vậy, nhưng có thể không phải | The seemingly simple task took hours. |
- ✓
Apparently she's moving to Canada — that's what Tom told me, anyway.
- ✓
The company is reportedly in talks with several investors.
- ✓
According to a recent study, two thirds of adults read the news on their phones.
- ✓
The bridge was supposedly designed to last 200 years, but it's already showing cracks.
8Làm mềm trong hội thoại
Trong văn nói, rào đón chủ yếu là vì phép lịch sự. Khi ta không đồng ý, phê bình, từ chối hay đưa ra ý kiến, những cụm từ làm mềm giúp ta nghe thân thiện và cởi mở thay vì gay gắt. Tiếng Anh-Anh nổi tiếng về điều này: người nói thường nói nhẹ hơn điều họ thực sự nghĩ. Các công cụ thường gặp là cụm mở đầu (I'd say, I tend to think), câu hỏi phủ định (Wouldn't it be better…?) và những từ nhỏ như a bit, slightly, sort of và kind of.
| Nói thẳng | Nói mềm |
|---|---|
| That's wrong. | I'm not sure that's quite right. |
| Your essay is too long. | Your essay is a bit on the long side. |
| We should leave now. | Wouldn't it be better to leave now? |
| I disagree. | I see what you mean, but I'd say… |
| The film was boring. | The film wasn't really my kind of thing. |
| That's a bad idea. | I wonder if that's the best idea. |
- ✓
I'd say it's about a twenty-minute walk from here.
- ✓
I tend to think that online courses suit some people better than others.
- ✓
It's sort of a mix between a café and a bookshop.
thân mật
- ✓
I might be wrong, but isn't the deadline on Thursday?
9Văn phong: rào đón trang trọng và thân mật
Rào đón có mặt trong mọi văn phong, nhưng công cụ thì khác nhau. Văn viết trang trọng dùng cấu trúc không chỉ ngôi, động từ dè dặt và cụm danh từ; hội thoại dùng cụm từ mang tính cá nhân, trạng từ làm mềm và dạng câu hỏi. Dùng những cách rào đón thân mật như 'sort of' trong bài luận nghe cẩu thả, còn dùng 'It is thought that' khi tán gẫu với bạn bè lại nghe cứng nhắc một cách kỳ lạ.
| Thân mật / văn nói | Trang trọng / văn viết |
|---|---|
| I think it's kind of true. | This would appear to be true to some extent. |
| Apparently, they're going to close the factory. | The factory is reported to be facing closure. |
| It looks like there's a problem. | There appears to be a problem. |
| People say he's really rich. | He is said to be extremely wealthy. |
| Maybe it's because of the weather. | This may be partly attributable to the weather. |
| Usually, older people sleep less. | Older people tend to sleep less. |
10Lỗi thường gặp của người học trình độ cao
Tiếng Việt có nhiều cách nói như "có vẻ như", "hình như", "người ta nói", "được cho là", "theo tôi", nên người học thường dịch chúng từng chữ sang tiếng Anh. Tuy nhiên, các cấu trúc tiếng Anh có khuôn mẫu chặt chẽ: seem không bao giờ dùng ở bị động, động từ nguyên mẫu sau seem cần to, và câu bị động tường thuật cần đúng dạng nguyên mẫu. Ngoài ra, vì động từ tiếng Việt không đổi dạng, người học hay quên chia động từ cho khớp với danh từ số nhiều (seem / seems) và quên dùng nguyên mẫu hoàn thành cho sự việc trong quá khứ.