1Tại sao tiếng Anh cần chủ ngữ giả
Trong tiếng Việt, rất nhiều câu không có chủ ngữ: "Mưa rồi", "Lạnh quá", "Muộn rồi" chỉ gồm một động từ hoặc một tính từ. Tiếng Anh không làm thế được. Một động từ chia theo chủ ngữ (is, was, seems, takes…) gần như luôn cần một chủ ngữ đứng trước, nên khi không có chủ ngữ tự nhiên, tiếng Anh đặt it hoặc there vào. Những từ này không chỉ cái gì cả; nếu bạn hỏi 'What is raining?', sẽ không có câu trả lời.
| Không có chủ ngữ (sai trong tiếng Anh) | Có chủ ngữ giả |
|---|---|
| ✗ Is raining. | It's raining. |
| ✗ Is important to arrive early. | It's important to arrive early. |
| ✗ Was a lot of people at the concert. | There were a lot of people at the concert. |
| ✗ Seems that the shop is closed. | It seems that the shop is closed. |
Ở đây có hai nhiệm vụ khác nhau. It giả lấp vào vị trí chủ ngữ khi chủ ngữ thật là một tình huống, thời gian, thời tiết, hoặc một cụm từ hay mệnh đề dài đứng phía sau. There chỉ sự tồn tại báo cho người nghe biết rằng một thứ gì đó tồn tại hoặc có mặt, còn chủ ngữ thật đứng sau động từ. Phần lớn bài này nói về những khuôn mẫu cố định được xây dựng trên hai từ này.
2It cho thời tiết, thời gian, khoảng cách và tình huống
Cách dùng đơn giản nhất của it giả là nói về môi trường xung quanh: thời tiết và nhiệt độ, giờ giấc, ngày và ngày tháng, khoảng cách, và tình hình hay bầu không khí chung. Nó được dùng với be và với các động từ khác (get, look, feel, seem), ở mọi thì, kể cả Present Perfect: It's been ages since we last met.
| Cách dùng | Ví dụ |
|---|---|
| thời tiết và nhiệt độ | It's pouring. It's getting colder. It was minus five last night. |
| giờ, ngày và ngày tháng | It's half past six. It's Friday. It was my birthday yesterday. |
| thời gian kể từ khi | It's been three years since she moved to Leeds. |
| khoảng cách | It's about two miles to the station. How far is it to Bath? |
| tình huống | It's really noisy in here. It was chaos at the airport. |
| tình hình chung | How's it going? It's all right now: you can relax. |
Hãy chú ý dạng câu hỏi về khoảng cách: How far is it from London to Oxford? và khuôn mẫu hữu ích It's + khoảng thời gian + since + Past Simple: It's two years since I last saw him. Trong tiếng Anh-Anh, bạn cũng sẽ nghe It's been two years since…, nghĩa không đổi.
- ✓
It looks as if it's going to snow.
- ✓
It's getting late — we should head home.
- ✓
It's a ten-minute walk from here to the beach.
- ✓
It was so crowded on the train that I had to stand.
- ✗
Is raining again!
Cần có chủ ngữ: It's raining again!
3It báo trước: It's important that…, It's a pity to…
Khi chủ ngữ của câu là một cụm từ dài hoặc cả một mệnh đề, tiếng Anh thường chuyển nó ra cuối câu và đặt it vào vị trí chủ ngữ. Hiện tượng này gọi là extraposition (chuyển vị). Ở trình độ B1, bạn đã gặp dạng đơn giản: It is fun to learn English (= Learning English is fun). Ở C1, cùng ý tưởng này áp dụng với mệnh đề that, mệnh đề wh- và dạng -ing, sau tính từ, danh từ và động từ. Lý do chính là văn phong: tiếng Anh ưa chủ ngữ ngắn và đặt thông tin "nặng" ở cuối câu.
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| it + tính từ + that | It's essential that everyone reads the instructions. |
| it + tính từ + for + tân ngữ + to | It's unusual for him to be late. |
| it + tính từ + of + người + to | It was very kind of you to help. |
| it + danh từ + that / to | It's a shame that you missed the party. |
| it + tính từ + mệnh đề wh- | It's not clear why the train stopped. |
| it + động từ + that | It doesn't matter what you wear. |
Với các tính từ chỉ sự quan trọng và cần thiết (essential, vital, important, crucial) và với recommended hay advisable, tiếng Anh-Anh thường dùng should trong mệnh đề that: It's vital that he should know. Tiếng Anh trang trọng có thể dùng thức giả định (dạng nguyên mẫu cho mọi ngôi): It's vital that he know. Trong tiếng Anh-Anh hằng ngày, thì hiện tại bình thường cũng phổ biến: It's vital that he knows.
Các động từ thường dùng với it báo trước
| Khuôn mẫu động từ | Ví dụ |
|---|---|
| it occurs to + người + that | It never occurred to me that she might be nervous. |
| it strikes + người + that / as | It strikes me as strange that nobody replied. |
| it turns out that | It turned out that we'd been at the same school. |
| it helps / pays to | It pays to book early in summer. |
| it makes sense to | It makes sense to check the forecast first. |
| it never ceases to amaze me that / how | It never ceases to amaze me how quickly children learn. |
4It's no use, it's no good, there's no point (in)
Một số cụm cố định nói rằng một hành động là vô ích hoặc không đáng làm. Chúng rất phổ biến trong hội thoại, nhất là khi khuyên nhủ hoặc an ủi ai đó. Sau tất cả các cụm này là dạng -ing, và mỗi cụm có chủ ngữ riêng: it's no use và it's no good dùng it, nhưng there's no point dùng there. Sự khác biệt này là nguồn gây lỗi thường xuyên.
| Cụm từ | Ví dụ |
|---|---|
| It's no use + -ing | It's no use crying about it now. |
| It's no good + -ing | It's no good asking him — he doesn't know either. |
| There's no point (in) + -ing | There's no point in waiting. The last bus has gone. |
| What's the point of + -ing? | What's the point of buying a car if you never drive? |
| It's pointless + -ing / to | It's pointless arguing with her. / It's pointless to argue. |
| It's a waste of time / money + -ing | It's a waste of time revising the night before. |
Với there's no point, giới từ in có thể có hoặc không: There's no point (in) complaining. Bạn cũng có thể dùng các cụm này một mình, để nói về điều đã được nhắc đến: I tried to persuade him, but it was no use. 'Should I call her?' 'There's no point — she's on holiday.' Với no use, câu tục ngữ xưa còn có dạng với there — There's no use crying over spilt milk — nhưng it's no use phổ biến hơn nhiều, và sau cả hai đều không bao giờ dùng to.
- ✓
It's no use pretending everything is fine.
- ✓
There's no point booking a table; the restaurant is never full.
- ✓
It's no good shouting. She can't hear you through the window.
- ✗
It is no point in calling now.
Với no point, ta cần there: There's no point in calling now.
- ✗
There is no use to complain.
Sau no use, ta cần -ing: It's no use complaining.
5It's worth -ing, it's (not) worth it
Worth hoạt động như một giới từ, nên sau nó là danh từ, đại từ hoặc dạng -ing, không bao giờ là động từ nguyên mẫu có to. Có hai khuôn mẫu chính. Với it giả: It's worth visiting the old town. Với chủ ngữ cụ thể: The old town is worth visiting. Ở khuôn mẫu thứ hai, dạng -ing mang nghĩa bị động (khu phố cổ được tham quan), nhưng ta không bao giờ dùng dạng bị động sau worth.
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| It's worth + -ing | It's worth booking your tickets in advance. |
| chủ ngữ + be worth + -ing | This book is really worth reading. |
| (well) worth it | The climb was hard, but the view was well worth it. |
| not worth it | Don't fix that old printer — it's not worth it. |
| worth + danh từ / số lượng | The museum is worth a visit. The ring is worth a lot of money. |
| It's worth + -ing + mệnh đề that | It's worth remembering that banks close early on Saturdays. |
Để chỉ mức độ của worth, hãy dùng well (= rất) hoặc really: well worth seeing, really worth the money. Không dùng very: ✗ very worth. Worthwhile là một tính từ có nghĩa tương tự; nó có thể đi với -ing hoặc động từ nguyên mẫu có to, và có thể đứng trước danh từ: It's worthwhile to check / checking the contract. It was a worthwhile experience.
- ✓
It's worth checking the weather before you set off.
- ✓
Is the new series worth watching?
- ✓
The trip was expensive, but it was well worth it.
- ✗
This film is worth to see.
Worth + -ing: worth seeing.
- ✗
The castle is worth being visited.
Không dùng bị động sau worth: worth visiting.
6It's (high) time + quá khứ
It's time là một khuôn mẫu khác với it giả. Bạn đã học nó cùng với wish và if only, nên ở đây chỉ ôn ngắn gọn. It's time to + động từ nguyên mẫu mang tính trung tính: đã đến đúng lúc. It's time + chủ ngữ + Past Simple nghĩa là một việc lẽ ra đã phải diễn ra rồi, và thường nghe như một lời phê phán. High time và about time làm lời phê phán mạnh hơn. Dạng quá khứ ở đây mang nghĩa hiện tại.
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| It's time to + động từ nguyên mẫu (trung tính) | It's time to go. The taxi's here. |
| It's time for + tân ngữ + to + động từ nguyên mẫu | It's time for the children to go to bed. |
| It's time + chủ ngữ + Past Simple | It's time we left. We'll miss the train. |
| It's high time + chủ ngữ + Past Simple | It's high time the council repaired this road. |
| It's about time + chủ ngữ + Past Simple | It's about time you got a new phone! |
7It seems that, it appears that, it turns out that
Seem, appear, happen và turn out thường đi với chủ ngữ giả it và một mệnh đề that. Bài "Nói giảm mức chắc chắn và giữ khoảng cách" cho thấy seem và appear làm các nhận định thận trọng hơn ra sao, và bài "Bị động khách quan" nói về It is said that…; ở đây ta tập trung vào ngữ pháp của chủ ngữ giả. Điểm then chốt là những câu này thường có một cách nói thay thế với chủ ngữ cụ thể và động từ nguyên mẫu có to, và hai dạng có nghĩa như nhau.
| It giả + mệnh đề that | Chủ ngữ cụ thể + động từ nguyên mẫu có to |
|---|---|
| It seems that she's lost her keys. | She seems to have lost her keys. |
| It appears that the shop has closed. | The shop appears to have closed. |
| It (so) happens that I know the manager. | I happen to know the manager. |
| It turned out that the email was a mistake. | The email turned out to be a mistake. |
Các khuôn mẫu hữu ích khác: It seems to me that (= tôi nghĩ, nói nhẹ nhàng), It looks as if / as though, và It would seem / appear that (rất thận trọng). Hãy nhớ rằng seem và appear không bao giờ dùng ở dạng bị động, và với những động từ này không thể bỏ it.
- ✓
It seems to me that we need more time.
- ✓
It looks as though the match will be cancelled.
- ✓
It so happens that I'm free on Thursday.
- ✗
Seems that nobody knows the answer.
Ta cần chủ ngữ: It seems that…
8It takes (me) two hours to…
Để nói về thời gian cần cho một hoạt động, tiếng Anh dùng it giả + take. Người làm việc đó đứng ngay sau take như một tân ngữ, không có giới từ, và hoạt động theo sau dưới dạng động từ nguyên mẫu có to. Cost cũng hoạt động như vậy khi nói về tiền. Khuôn mẫu này rất thường gặp và hay gây lỗi trật tự từ.
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| it takes + thời gian + to | It takes about an hour to get to the airport. |
| it takes + người + thời gian + to | It took me three days to finish the report. |
| câu hỏi | How long does it take you to walk to work? |
| it costs + người + tiền + to | It cost us £200 to repair the boiler. |
| it takes + danh từ (không phải thời gian) | It takes patience to teach young children. |
Một cách nói thay thế với chủ ngữ cụ thể là spend + thời gian + -ing: I spent three days finishing the report. Một cách khác là người + take + thời gian + động từ nguyên mẫu có to (I took three days to finish it), cách này đúng nhưng ít phổ biến hơn khuôn mẫu với it. Hãy cẩn thận với thì: It takes cho thói quen và sự thật, It took cho một hành động đã kết thúc trong quá khứ, It's going to take cho một dự đoán.
- ✓
It took her years to save enough money for the flat.
- ✓
It'll take a while to get used to the new system.
- ✓
How much did it cost you to fly to Edinburgh?
- ✗
It took to me two hours to get home.
Không có giới từ: It took me two hours.
- ✗
I need two hours for get to work.
Hãy dùng khuôn mẫu với it: It takes me two hours to get to work.
9There + be hay it + be?
Ở trình độ A1, bạn đã học rằng there is / there are nói rằng một thứ gì đó tồn tại. Ở C1, câu hỏi quan trọng là khi nào chọn there và khi nào chọn it. There + be giới thiệu thông tin mới: điều người nghe chưa biết, thường đi với a / an, some, any, no hoặc một con số. It + be nói về điều đã biết hoặc về tình huống chung, và miêu tả nó.
| There + be (tồn tại / điều mới) | It + be (miêu tả điều đã biết) |
|---|---|
| There's a problem with the heating. | It's a problem we've had before. |
| There's someone at the door. | It's the postman. |
| There was a lot of traffic this morning. | It was very busy on the motorway. |
| There's a long way to go. | It's a long way to the coast. |
| There's no milk left. | It's all gone. |
Người Việt hay dùng it has hoặc have ở chỗ tiếng Anh cần there, vì tiếng Việt diễn tả sự tồn tại bằng chữ "có" ("Ở thị trấn tôi có nhiều cửa hàng" → ✗ 'In my town have many shops' hoặc ✗ 'It has many shops'). Trong tiếng Anh, sự tồn tại của một thứ gì đó hầu như luôn được diễn tả bằng there + be: There are a lot of shops in my town. Bạn cũng có thể bắt đầu bằng nơi chốn: In my town there are a lot of shops.
10There + seem, appear, be likely, used to
There chỉ sự tồn tại có thể kết hợp với nhiều động từ và cách diễn đạt, không chỉ với is và are. Khuôn mẫu luôn là there + động từ + to be (hoặc to have been) + danh từ. Cách này cho phép bạn thêm mức độ chắc chắn, khả năng hoặc thời gian vào một câu nói về sự tồn tại, và rất hữu ích trong văn viết trang trọng. Dạng bị động khách quan There is said to be… được trình bày trong bài riêng.
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| there seems / appears to be | There seems to be a mistake on the bill. |
| there is likely / unlikely to be | There are likely to be delays on the M25. |
| there is bound to be | There's bound to be a cash machine at the station. |
| there used to be | There used to be a cinema on this corner. |
| động từ khuyết thiếu + be / have been | There must have been an accident: the road is closed. |
| there is going to be | There's going to be a storm tonight. |
Trong tiếng Anh trang trọng, một vài động từ khác cũng có thể đứng sau there: exist, remain, arise, follow, come: There remain several questions to answer. There followed a long silence. There cũng có thể xuất hiện sau một giới từ hoặc động từ ở dạng không chia: I don't want there to be any confusion. There being no further questions, the meeting ended (rất trang trọng).
- ✓
There appear to be some problems with the new timetable.
danh từ số nhiều → appear, không phải appears
- ✓
There's unlikely to be much traffic at this time of night.
- ✓
There must be a better way of doing this.
- ✓
There's a lot to do, isn't there?
câu hỏi đuôi lặp lại there
- ✗
It seems to be some mistakes on the bill.
Thông tin mới về sự tồn tại của một thứ gì đó → There seem to be some mistakes.
11Tóm tắt và các lỗi thường gặp
| Khuôn mẫu | Ví dụ |
|---|---|
| it cho thời tiết, thời gian, khoảng cách | It's raining. It's two miles to the station. |
| it + be + tính từ + to / that | It's essential that you come. |
| it's no use / no good + -ing | It's no use worrying. |
| there's no point (in) + -ing | There's no point (in) waiting. |
| it's worth + -ing / worth it | It's worth trying. It was worth it. |
| it's (high) time + Past Simple | It's high time we left. |
| it seems / appears that | It seems that they've gone. |
| it takes + người + thời gian + to | It took me an hour to cook. |
| there + seem / be likely + to be | There seems to be a problem. |
- ✗
Is raining, so take an umbrella.
Câu đúng: It's raining.
- ✗
It is no point in arguing.
Câu đúng: There is no point in arguing.
- ✗
It's worth to visit the castle.
Câu đúng: It's worth visiting the castle.
- ✗
There is no use to complain.
Câu đúng: It's no use complaining.
- ✓
It's high time we went home.
- ✓
It took me two hours to get there.
- ✓
There seems to be a problem with the printer.
- ✗
It has many parks in my city.
Câu đúng: There are many parks in my city.