1Mệnh đề phân từ là gì?
Mệnh đề phân từ không có chủ ngữ riêng và không có thì. Nó "mượn" cả hai từ mệnh đề chính. Đây là quy tắc then chốt: chủ ngữ "vô hình" của phân từ phải trùng với chủ ngữ của mệnh đề chính. Mệnh đề phân từ có thể đứng trước hoặc sau mệnh đề chính; khi nó đứng trước, chúng ta đặt dấu phẩy sau nó.
Mệnh đề đầy đủ → mệnh đề phân từ
| Mệnh đề đầy đủ | Mệnh đề phân từ |
|---|---|
| Because she felt tired, she went to bed early. | Feeling tired, she went to bed early. |
| The house was built in 1900 and has a lovely garden. | Built in 1900, the house has a lovely garden. |
| After he had finished his homework, he went out. | Having finished his homework, he went out. |
| The man who is standing by the door is my uncle. | The man standing by the door is my uncle. |
Ba dạng
| Dạng | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| phân từ hiện tại: -ing | chủ động; thường là cùng lúc, hoặc chỉ lý do | Walking home, I met an old friend. |
| quá khứ phân từ: -ed / dạng thứ 3 | nghĩa bị động | Written in 1813, the novel is still popular. |
| phân từ hoàn thành: having + dạng thứ 3 | chủ động; một hành động hoàn tất trước một hành động khác | Having lost his keys, he climbed in through the window. |
2Phân từ hiện tại (-ing): các hành động cùng lúc
Chúng ta thường dùng mệnh đề -ing cho một hành động xảy ra cùng lúc với hành động chính, hoặc một hành động thuộc cùng một tình huống. Nó thay cho các mệnh đề với while, when, as hoặc and.
- ✓
Walking along the beach, we collected shells.
= While we were walking…
- ✓
She sat by the window, reading a magazine.
= …and she was reading…
- ✓
Opening the door, he found a parcel on the doorstep.
= When he opened the door…
- ✓
The children ran out of school, laughing and shouting.
- ✓
Looking out of the window, I noticed that it had started to snow.
Mệnh đề -ing đứng sau mệnh đề chính cũng có thể chỉ kết quả của hành động chính: The storm destroyed several trees, leaving the road blocked for hours. Cách dùng này rất phổ biến trong tin tức.
3Phân từ hiện tại (-ing): lý do
Mệnh đề -ing ở đầu câu thường giải thích vì sao một việc xảy ra. Nó thay cho because, as hoặc since. Cách dùng này phổ biến với các động từ chỉ cảm giác, sự hiểu biết và trạng thái: feel, know, want, realise, believe, be, have.
| Với because / as | Mệnh đề phân từ |
|---|---|
| As I didn't know the way, I used my phone. | Not knowing the way, I used my phone. |
| Because she wanted to impress, she wore her best suit. | Wanting to impress, she wore her best suit. |
| As he was a doctor, he knew what to do. | Being a doctor, he knew what to do. |
| Because we had no money, we stayed at home. | Having no money, we stayed at home. |
- ✓
Realising she was late, Amy ran to the station.
- ✓
Feeling hungry, we stopped at a motorway café.
- ✓
Not wanting to wake the baby, he tiptoed upstairs.
- ✓
Not feeling well, I stayed in bed.
đúng: not đứng trước phân từ
- ✗
Feeling not well, I stayed in bed.
→ Not feeling well…
4Quá khứ phân từ: nghĩa bị động
Mệnh đề quá khứ phân từ mang nghĩa bị động: chủ ngữ của mệnh đề chính nhận hành động chứ không thực hiện nó. Nó thường thay cho một mệnh đề với "which was / were + quá khứ phân từ", "because it was…" hoặc "if it is…". Cách dùng này đặc biệt phổ biến trong văn miêu tả, sách hướng dẫn du lịch và các bản hướng dẫn sử dụng.
| Mệnh đề đầy đủ (bị động) | Mệnh đề phân từ |
|---|---|
| The house, which was built in 1900, needs a new roof. | Built in 1900, the house needs a new roof. |
| Because he was shocked by the news, he couldn't speak. | Shocked by the news, he couldn't speak. |
| If it is stored in a cool place, the cheese will keep for weeks. | Stored in a cool place, the cheese will keep for weeks. |
| The castle is surrounded by a moat and is hard to attack. | Surrounded by a moat, the castle is hard to attack. |
- ✓
Painted bright blue, the café is easy to find.
- ✓
Written in simple English, the book is perfect for learners.
- ✓
Asked about her plans, the singer just smiled.
- ✓
Made by hand, these toys are more expensive than factory ones.
Chủ động hay bị động?
| -ing = chủ ngữ thực hiện hành động | quá khứ phân từ = chủ ngữ chịu tác động của hành động |
|---|---|
| Writing her novel, she lived in a small cottage. | Written in 1813, the novel is still loved. |
| Surprising everyone, he won the race. | Surprised by the result, he couldn't stop smiling. |
5Phân từ hoàn thành: having + quá khứ phân từ
Chúng ta dùng having + quá khứ phân từ để cho thấy một hành động đã hoàn tất trước hành động trong mệnh đề chính. Nó thay cho after + past perfect, hoặc because + past perfect. Phân từ hoàn thành cũng có thể ở dạng bị động: having been + quá khứ phân từ.
| Mệnh đề đầy đủ | Mệnh đề phân từ hoàn thành |
|---|---|
| After she had finished her exams, she went on holiday. | Having finished her exams, she went on holiday. |
| Because I had seen the film before, I knew the ending. | Having seen the film before, I knew the ending. |
| Because he had been told the news, he wasn't surprised. | Having been told the news, he wasn't surprised. |
| As they hadn't booked, they couldn't get a table. | Not having booked, they couldn't get a table. |
- ✓
Having lived in Japan for ten years, he speaks Japanese fluently.
- ✓
Having been warned about the traffic, we left early.
- ✓
Not having heard the instructions, I did the wrong exercise.
6Mệnh đề quan hệ rút gọn: the man standing there
Phân từ cũng có thể rút gọn mệnh đề quan hệ xác định. Chúng ta bỏ who/which/that và động từ be (hoặc đổi một động từ chủ động thành -ing). Dùng -ing cho nghĩa chủ động và quá khứ phân từ cho nghĩa bị động. Ở đây phân từ đứng ngay sau danh từ, không có dấu phẩy.
| Mệnh đề quan hệ | Mệnh đề rút gọn |
|---|---|
| The man who is standing over there is my uncle. | The man standing over there is my uncle. |
| Anyone who wants a ticket should email me. | Anyone wanting a ticket should email me. |
| The cars that are made in this factory are exported. | The cars made in this factory are exported. |
| I received a letter which was written in French. | I received a letter written in French. |
| There's a path that leads to the lake. | There's a path leading to the lake. |
- ✓
Passengers travelling to Cardiff should change at Bristol.
- ✓
Most of the people invited to the party were from work.
- ✓
The bridge built last year has already been repaired twice.
- ✓
Students wishing to join the trip must sign up by Friday.
- ✗
The girl winning the race yesterday got a medal.
Một hành động duy nhất đã kết thúc trong quá khứ → dùng mệnh đề đầy đủ: The girl who won the race…
7Phân từ treo lơ lửng: một lỗi kinh điển
Hãy nhớ quy tắc then chốt: chủ ngữ của phân từ phải trùng với chủ ngữ của mệnh đề chính. Nếu không, câu sẽ mang một nghĩa kỳ quặc hoặc buồn cười. Lỗi này được gọi là phân từ treo lơ lửng (dangling hoặc misrelated participle), và giám khảo sẽ nhận ra ngay. Tiếng Việt thường lược chủ ngữ khá tự do ("Bước vào phòng thì đèn tắt"), nên người Việt rất dễ mắc lỗi này khi viết tiếng Anh.
- ✗
Walking into the room, the lights went out.
Câu này nói rằng những chiếc đèn đang đi bộ. → Walking into the room, I noticed the lights go out. / As I walked into the room, the lights went out.
- ✗
Having finished dinner, the dishes were washed.
Bát đĩa không ăn tối. → Having finished dinner, we washed the dishes.
- ✗
Born in 1990, my parents moved to Leeds when I was five.
Bố mẹ tôi không sinh năm 1990. → Born in 1990, I moved to Leeds with my parents when I was five.
- ✓
Driving to work, I saw an accident.
đúng: tôi đang lái xe và tôi đã nhìn thấy
8Văn phong: mệnh đề phân từ được dùng ở đâu
Mệnh đề phân từ là đặc trưng của tiếng Anh viết và trang trọng: truyện, tin tức, bài luận học thuật, sách hướng dẫn du lịch, thư trang trọng và các bản hướng dẫn. Trong hội thoại hằng ngày, người ta thường thích dùng mệnh đề đầy đủ với because, when và after hơn. Dùng một vài mệnh đề phân từ trong bài luận hay câu chuyện cho thấy bạn sử dụng ngữ pháp phong phú — nhưng dùng quá nhiều trong một đoạn văn có thể khiến bài viết nặng nề.
| Lời nói hằng ngày | Văn viết / trang trọng |
|---|---|
| I didn't know anyone there, so I went home early. | Not knowing anyone there, I left early. |
| After we'd checked in, we went straight to the beach. | Having checked in, we headed straight for the beach. |
| The museum was opened in 1852. It holds over two million objects. | Opened in 1852, the museum holds over two million objects. |
| When you use this product, follow the safety instructions. | When using this product, follow the safety instructions. |
- ✓
Located in the heart of the city, the hotel offers stunning views.
đặc trưng của tờ quảng cáo
- ✓
Founded in 1209, the University of Cambridge is one of the oldest in the world.
đặc trưng của sách hướng dẫn du lịch hoặc bài báo
- ✓
Having considered all the evidence, the committee rejected the plan.
đặc trưng của báo cáo