1Ôn nhanh hệ thống mạo từ
Trước khi đi tiếp, hãy nhớ lại ba lựa chọn chính. Danh từ đếm được số ít luôn cần một từ hạn định (a, the, my, this…). Danh từ số nhiều và danh từ không đếm được không có mạo từ khi mang nghĩa chung, và dùng the khi mang nghĩa cụ thể.
| Lựa chọn | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| a / an | một trong nhiều, chưa được xác định | She's reading a novel by Dickens. |
| the | đã được xác định: cả hai chúng ta đều biết là cái nào | The novel she lent me was brilliant. |
| mạo từ zero | nghĩa chung (số nhiều / không đếm được) | Novels help children develop empathy. |
2Nói chung: the tiger hay tigers?
Có ba cách để nói về cả một loại sự vật. Cách thông dụng nhất trong tiếng Anh hằng ngày là danh từ số nhiều không có mạo từ. Một lựa chọn trang trọng hơn là the + danh từ số ít, trình bày cả loại như một kiểu duy nhất. Cách này đặc trưng cho văn phong khoa học, kỹ thuật và bách khoa toàn thư, đặc biệt với động vật, thực vật, phát minh, nhạc cụ và bộ phận cơ thể. Cuối cùng, a/an + danh từ số ít có nghĩa là "bất kỳ một ví dụ điển hình nào" và được dùng trong các định nghĩa.
Ba cách khái quát hóa
| Dạng | Văn phong | Ví dụ |
|---|---|---|
| số nhiều, không có mạo từ | trung tính, hằng ngày | Tigers are endangered. |
| the + số ít | trang trọng, khoa học; loài và phát minh | The tiger is endangered. |
| a / an + số ít | bất kỳ thành viên điển hình nào; định nghĩa | A tiger can eat up to 40 kg of meat at once. |
- ✓
The smartphone has changed the way we communicate.
phát minh được xem như một kiểu
- ✓
Who invented the telephone?
- ✓
The heart pumps blood around the body.
- ✓
The blue whale is the largest animal that has ever lived.
- ✓
A dictionary is a book that explains the meanings of words.
định nghĩa
- ✓
Smartphones are expensive to repair.
khái quát hóa hằng ngày
3The + tính từ: the rich, the elderly
Chúng ta có thể dùng the + tính từ (không có danh từ) để chỉ cả một nhóm người trong xã hội. Nghĩa luôn là số nhiều, nên động từ cũng ở dạng số nhiều. Không được thêm -s vào tính từ, và không dùng cách này cho một người: với một người, chúng ta cần một danh từ (a rich man, an elderly woman).
| The + tính từ | Ý nghĩa |
|---|---|
| the rich / the poor | người giàu / người nghèo nói chung |
| the young / the elderly | người trẻ / người già |
| the unemployed / the homeless | những người không có việc làm / không có nhà ở |
| the sick / the injured | những người bị ốm / bị thương |
| the blind / the deaf | những người không nhìn thấy / không nghe thấy (ngày nay người ta thường thích dùng people with visual / hearing impairments hơn) |
| the British / the French / the Dutch | người dân của một quốc gia (với -sh, -ch, -ese, -ss) |
- ✓
The elderly are often the first to suffer in a heatwave.
- ✓
The charity provides food and shelter for the homeless.
- ✓
The gap between the rich and the poor is growing.
- ✓
The Swiss are famous for their watches and chocolate.
- ✗
The rich is getting richer.
Luôn là số nhiều → the rich are getting richer.
- ✗
She works with the unemployeds.
Không thêm -s → the unemployed.
4Các cơ quan, tổ chức: go to school hay go to the school?
Với một số nơi — school, university, college, hospital, prison, church, court, bed, work, home — chúng ta không dùng mạo từ khi nghĩ đến mục đích chính của chúng: học tập, chữa bệnh, chịu hình phạt, cầu nguyện, ngủ. Khi muốn nói đến tòa nhà như một nơi để ghé đến, hoặc một nơi cụ thể, chúng ta dùng the hoặc a.
| Mục đích: không có mạo từ | Tòa nhà / một nơi cụ thể: the hoặc a |
|---|---|
| Liam is still at school. (Cậu ấy là học sinh.) | His mum went to the school for a parents' evening. |
| She's in hospital with pneumonia. (với tư cách bệnh nhân) | I visited her at the hospital on Sunday. |
| He was sent to prison for fraud. (với tư cách tù nhân) | A journalist went to the prison to interview him. |
| They go to church every Sunday. (để cầu nguyện) | The church in our village is 800 years old. |
| She's at university in Leeds. (với tư cách sinh viên) | The university is building a new library. |
| I'm going to bed. (để ngủ) | The cat is asleep on the bed. |
- ✓
My brother starts university in October.
- ✓
I have to appear in court as a witness.
- ✓
There's a new school opening near our flat.
- ✗
He spent two years in the prison.
Với tư cách là tù nhân → in prison.
- ✗
My grandad is in the hospital.
Với tư cách là bệnh nhân, trong tiếng Anh-Anh → in hospital. (Trong tiếng Anh-Mỹ, "in the hospital" là bình thường.)
5Tên địa lý: bức tranh toàn cảnh
Tên địa danh là một trong những phần khó nhất của hệ thống mạo từ vì không có một quy tắc duy nhất. Tuy vậy, vẫn có những quy luật rõ ràng. Nói chung, những "mảnh đất" đơn lẻ, những hồ và ngọn núi đơn lẻ không có mạo từ, còn vùng nước chảy hoặc bao quanh đất liền (sông, biển, đại dương, kênh đào), các nhóm (dãy núi, quần đảo, tên quốc gia ở số nhiều) và những tên có "of" hoặc một từ như Republic thì dùng the.
Quốc gia, vùng, thành phố
| Không có mạo từ | The |
|---|---|
| hầu hết các quốc gia: Italy, Ukraine, Canada, Brazil | có Republic / Kingdom / States / Union: the Czech Republic, the UK, the USA |
| các châu lục: Asia, Africa, South America | tên ở số nhiều: the Netherlands, the Philippines, the Maldives |
| các vùng có tính từ + tên: Northern Ireland, East Anglia, Central Asia | các vùng có of, và một số tên cố định: the north of England, the Middle East, the Far East |
| thành phố và thị trấn: Manchester, Lviv, Tokyo | ngoại lệ: the Hague |
| đường phố, con đường, quảng trường, công viên: Oxford Street, Hyde Park, Trafalgar Square | đường cao tốc và một số con đường: the M25, the A1, the High Street |
Sông nước, núi, đảo, sa mạc
| Loại | Mạo từ | Ví dụ |
|---|---|---|
| sông | the | the Thames, the Nile, the Dnipro |
| biển và đại dương | the | the North Sea, the Pacific (Ocean) |
| kênh đào | the | the Suez Canal, the Panama Canal |
| hồ | không có mạo từ | Lake Windermere, Lake Baikal (nhưng số nhiều thì: the Great Lakes) |
| núi đơn lẻ | không có mạo từ | Everest, Snowdon, Mont Blanc |
| dãy núi | the | the Alps, the Andes, the Himalayas |
| đảo đơn lẻ | không có mạo từ | Sicily, Crete, Skye |
| quần đảo | the | the Canaries, the Hebrides, the Bahamas |
| sa mạc | the | the Sahara, the Gobi (Desert) |
- ✓
We sailed from the Canaries across the Atlantic to the Caribbean.
- ✓
Mont Blanc is the highest mountain in the Alps.
- ✓
She studied at the University of Edinburgh and then moved to the Netherlands.
- ✓
Lake Geneva lies between Switzerland and France.
- ✗
We went skiing in Alps.
Dãy núi dùng the → the Alps.
- ✗
The Lake Windermere is in the Lake District.
Lake + tên: không có mạo từ → Lake Windermere.
6The với so sánh nhất, số thứ tự, only và same
Dạng so sánh nhất, số thứ tự và những từ như only, same, next, last, main và right/wrong xác định một thứ cụ thể, nên thường đi với the. Ở trình độ B2, hãy chú ý thêm vài điểm tinh tế.
| Điểm cần chú ý | Ví dụ |
|---|---|
| so sánh nhất + danh từ / in / of | It's the most interesting book I've read this year. |
| so sánh nhất dùng như trạng từ: thường bỏ the | Who runs (the) fastest in your family? |
| most + tính từ = "rất" (không có the) | That was a most interesting talk. (= rất thú vị, trang trọng) |
| most + danh từ = "phần lớn" (không có the) | Most people prefer summer. ✗ The most people… |
| số thứ tự | This is the third time I've called you. |
| a second / thêm một cái nữa (không phải "thứ hai theo thứ tự") | Can I have a second helping? (= thêm một phần nữa) |
| the only, the same, the main, the wrong | You're the only person who noticed. · We took the wrong turning. |
7A/an với nghề nghiệp và "một trong nhiều"
Chúng ta dùng a/an để nói ai đó làm nghề gì hoặc ai đó/cái gì thuộc loại nào — tức là xếp nó vào một nhóm. Người Việt thường bỏ quên mạo từ ở đây, vì tiếng Việt chỉ nói "Cô ấy là luật sư". Nhưng khi một vị trí là duy nhất (tại một thời điểm chỉ có một người giữ vị trí đó), chúng ta thường dùng the hoặc không dùng mạo từ, đặc biệt sau be, become, elect và appoint.
| Một trong nhiều: a / an | Vai trò duy nhất: the hoặc không có mạo từ |
|---|---|
| She's a lawyer. | She's the head of the legal department. |
| He became an MP in 2015. | He became Prime Minister in 2022. / the Prime Minister |
| My uncle is a professor of history. | She was elected President of the club. |
| Paris is a city of art. | Paris is the capital of France. |
- ✓
As a nurse, she sees a lot of difficult situations.
as + nghề nghiệp → a/an
- ✓
He's an old friend of mine.
một trong những người bạn cũ của tôi
- ✓
That's a very good point.
một trong nhiều ý có thể có
- ✓
It was a pleasure to meet you.
- ✗
My sister works as teacher.
→ works as a teacher.
8Danh từ trừu tượng: nghĩa chung hay nghĩa cụ thể?
Các danh từ trừu tượng và không đếm được — life, love, history, nature, society, education, music, art, happiness, crime — không có mạo từ khi chúng ta dùng chúng với nghĩa chung. Ngay khi chúng được cụ thể hóa, thường là bằng of hoặc một mệnh đề quan hệ, chúng dùng the. Chỉ một tính từ thôi thì không làm chúng trở nên cụ thể: modern art, British history, early education vẫn không có mạo từ.
| Nghĩa chung: không có mạo từ | Nghĩa cụ thể: the |
|---|---|
| History is my favourite subject. | The history of the Roman Empire is fascinating. |
| Life in a big city can be stressful. | The life of a lighthouse keeper was lonely. |
| Nature is full of surprises. | The nature of the problem is still unclear. |
| Education should be free. | The education that I received was excellent. |
| She loves modern art. | The art in this gallery is mostly modern. |
Một số danh từ trừu tượng cũng có thể dùng với a/an khi chúng ta mô tả một kiểu hoặc một ví dụ, thường là có kèm tính từ: She has a deep love of music. They want a good education for their children. He showed a surprising knowledge of Chinese history.
- ✓
Society has changed a lot since the 1960s.
- ✓
Crime is falling in most big cities.
- ✓
The crime that shocked the town was never solved.
- ✗
The happiness is more important than money.
Nghĩa chung → Happiness is more important than money.
- ✗
I'm interested in the British history.
Một tính từ không làm danh từ trở nên cụ thể → British history.