1Hai loại tương phản
Các từ chỉ sự tương phản diễn đạt hai ý hơi khác nhau, và sẽ hữu ích nếu bạn thấy rõ sự khác biệt ngay từ đầu. Loại thứ nhất là sự tương phản bất ngờ (còn gọi là nhượng bộ): ý thứ hai gây ngạc nhiên sau ý thứ nhất. Loại thứ hai là sự so sánh đơn thuần: chúng ta đặt hai sự thật khác nhau cạnh nhau, và không có điều gì đáng ngạc nhiên cả.
| Loại | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tương phản bất ngờ | B gây ngạc nhiên vì có A | Although she was exhausted, she kept working. |
| So sánh hai sự việc | A và B chỉ đơn giản là khác nhau | My brother loves maths, whereas I prefer languages. |
Với sự tương phản bất ngờ, chúng ta dùng but, although, though, even though, despite, in spite of, however, nevertheless và even so. Để so sánh hai sự việc, chúng ta dùng whereas, while, on the other hand và tất nhiên cả but. Phần lớn bài học nói về nhóm thứ nhất, vì ngữ pháp của nhóm này phức tạp hơn.
- ✓
Even though the tickets were expensive, the concert sold out in an hour.
- ✓
Despite having little experience, he got the job.
- ✓
The north of the country is wet and green, whereas the south is dry.
- ✓
The flat is tiny. However, it's in a great location.
2Although, though và even though + mệnh đề
Although, though và even though là liên từ. Điều này có nghĩa là theo sau chúng là một mệnh đề đầy đủ: có chủ ngữ và động từ. Mệnh đề này có thể đứng ở đầu hoặc ở cuối câu. Nếu nó đứng trước, chúng ta đặt dấu phẩy sau nó; nếu nó đứng sau, thường không cần dấu phẩy.
- ✓
Although the hotel was cheap, it was very clean.
- ✓
The hotel was very clean although it was cheap.
- ✓
Though I'd never met her before, I recognised her at once.
- ✓
Even though he had revised for weeks, he still felt nervous before the exam.
- ✓
We decided to go ahead with the picnic even though the forecast was bad.
| Từ | Khác nhau như thế nào |
|---|---|
| although | trung tính, dùng tốt cả khi nói và khi viết |
| though | thân mật hơn một chút; rất phổ biến khi nói |
| even though | mạnh hơn: nhấn mạnh rằng sự tương phản thực sự đáng ngạc nhiên |
Even though là dạng nhấn mạnh, giống như nói thêm "và điều này thực sự đáng ngạc nhiên". So sánh: Although it was cold, we swam in the sea (một sự tương phản bình thường). Even though it was freezing, we swam in the sea (chúng ta muốn nhấn mạnh điều đó đáng ngạc nhiên đến mức nào). Lưu ý rằng chỉ một mình even thì không phải là liên từ: ✗ Even it was cold, we swam.
3Though ở cuối câu
Though có một cách dùng đặc biệt mà although không có. Trong tiếng Anh nói, nó có thể đứng ở cuối câu như một trạng từ, mang nghĩa "tuy vậy". Ở vị trí này, nó thường đứng sau dấu phẩy và quay lại nhắc đến câu trước. Although không bao giờ được dùng như vậy.
- ✓
The film was a bit long. I enjoyed it, though.
- ✓
It's an expensive restaurant. The food is amazing, though.
- ✓
I'm not keen on hiking. I'd love to see the waterfall, though.
- ✗
The film was a bit long. I enjoyed it, although.
Although không thể đứng ở cuối câu. Hãy dùng though.
4Despite và in spite of + danh từ hoặc -ing
Despite và in spite of có cùng nghĩa với although, nhưng chúng là giới từ, không phải liên từ. Điều đó làm thay đổi hoàn toàn ngữ pháp: sau chúng, chúng ta dùng danh từ (cụm danh từ), đại từ hoặc dạng -ing. Không thể đặt ngay sau chúng một mệnh đề bình thường có chủ ngữ và động từ.
| Sau despite / in spite of | Ví dụ |
|---|---|
| một danh từ | Despite the rain, the match went ahead. |
| một cụm danh từ | In spite of her busy schedule, she always makes time for her friends. |
| một đại từ | The task was hard, but she finished it despite that. |
| một dạng -ing | Despite feeling ill, he went to work. |
| the fact that + mệnh đề | In spite of the fact that it was raining, we went out. |
Hãy xem cùng một ý có thể được diễn đạt theo ba cách như thế nào. Nghĩa vẫn như nhau; chỉ có ngữ pháp thay đổi. Hãy chọn cách phù hợp với những từ bạn có: nếu bạn có một mệnh đề đầy đủ, hãy dùng although; nếu bạn có một danh từ hoặc muốn một câu ngắn gọn, trang trọng hơn, hãy dùng despite. Trong tiếng Việt, sau "mặc dù" thường là cả một câu ("mặc dù trời mưa"), và despite cũng hay được dịch là "mặc dù", nên người Việt rất dễ đặt cả một mệnh đề sau despite.
- ✓
Although it was raining, we went out.
- ✓
Despite the rain, we went out.
- ✓
Despite the fact that it was raining, we went out.
- ✓
In spite of being the youngest player, she was made captain.
- ✗
Despite it was raining, we went out.
Despite không thể được theo sau bởi một mệnh đề. Hãy nói although it was raining hoặc despite the rain.
Với dạng -ing, chủ ngữ của động từ -ing trùng với chủ ngữ của mệnh đề chính: Despite feeling ill, he went to work (chính anh ấy thấy mệt). Nếu các chủ ngữ khác nhau, hãy dùng although hoặc despite the fact that: Although the bus was late, I arrived on time.
5Despite và in spite of: cái bẫy "of"
Hai cách nói này gần như luôn có thể thay thế cho nhau. Despite ngắn hơn một chút và trang trọng hơn một chút; in spite of rất phổ biến khi nói. Vấn đề nằm ở từ nhỏ of: in spite of luôn có of, còn despite thì không bao giờ có. Trộn lẫn hai cách nói này tạo ra một trong những lỗi phổ biến nhất ở trình độ B2.
| Đúng | Sai |
|---|---|
| despite the noise | ✗ despite of the noise |
| in spite of the noise | ✗ in spite the noise |
| despite being tired | ✗ despite of being tired |
| in spite of being tired | ✗ in spite being tired |
6However và nevertheless: mở đầu một câu mới
However và nevertheless là trạng từ liên kết. Chúng không nối hai mệnh đề thành một câu; thay vào đó, chúng nối một câu mới với câu trước. Thường thì chúng đứng ở đầu câu thứ hai, theo sau là dấu phẩy. Nevertheless trang trọng hơn và mạnh hơn: nó có nghĩa là "bất chấp điều tôi vừa nói".
- ✓
The plan was risky. However, it worked perfectly.
- ✓
The course is very demanding. Nevertheless, most students finish it successfully.
- ✓
Prices have risen sharply; however, demand remains high.
- ✓
The museum is usually busy. On Monday mornings, however, it is quite empty.
- ✓
The evidence was weak. The jury, nevertheless, found him guilty.
However cũng có thể đứng giữa hoặc cuối câu thứ hai, được ngăn cách bằng dấu phẩy: The weather, however, was perfect. / The weather was perfect, however. Trong văn viết trang trọng, có thể dùng dấu chấm phẩy (;) trước however, nhưng chỉ một dấu phẩy thì không đủ để nối hai câu.
7But và however
But và however có cùng nghĩa, nhưng chúng hoạt động khác nhau trong câu. But là liên từ: nó nối hai mệnh đề trong cùng một câu và thường đứng sau dấu phẩy. However là trạng từ: nó mở đầu một câu mới (hoặc đứng sau dấu chấm phẩy) và theo sau là dấu phẩy. But trung tính và rất phổ biến khi nói; however nghe trang trọng hơn và là đặc trưng của văn viết.
| but | however |
|---|---|
| nối hai mệnh đề trong một câu | liên kết hai câu riêng biệt |
| …, but … | … . However, … |
| không có dấu phẩy sau nó | có dấu phẩy sau nó |
| trung tính, rất phổ biến khi nói | trang trọng hơn, đặc trưng của văn viết |
| The car is old, but it runs well. | The car is old. However, it runs well. |
Trong văn viết thân mật, người ta đôi khi bắt đầu câu bằng But, và điều này được chấp nhận trong tiếng Anh hiện đại, đặc biệt khi muốn tạo hiệu ứng: It sounded easy. But it wasn't. Tuy nhiên, trong các bài luận trang trọng, tốt hơn là dùng However.
8Even so và on the other hand
Even so có nghĩa là "dù điều đó đúng" hoặc "bất chấp điều đó". Giống như however, nó mở đầu một câu mới hoặc đứng sau and/but, và phổ biến cả khi nói lẫn khi viết. Nó cho thấy người nói chấp nhận sự thật thứ nhất, nhưng điều đó không làm thay đổi kết luận.
- ✓
The jacket was in the sale. Even so, it was too expensive for me.
- ✓
We'd booked a table, but even so we had to wait twenty minutes.
- ✓
He apologised. Even so, she was still upset.
On the other hand giới thiệu một ý thứ hai khác với hoặc trái ngược với ý thứ nhất, thường là khi chúng ta cân nhắc ưu điểm và nhược điểm. Nó thường được dùng cùng với on the one hand ở câu thứ nhất, đặc biệt trong các bài luận.
- ✓
Living in the city is exciting. On the other hand, it can be noisy and expensive.
- ✓
On the one hand, working from home saves time. On the other hand, you can feel isolated.
- ✓
A car gives you freedom. On the other hand, public transport is better for the environment.
9Whereas và while: so sánh hai sự việc
Whereas và while là liên từ dùng để so sánh hai sự thật khác nhau. Không có điều gì đáng ngạc nhiên; chúng ta chỉ đơn giản chỉ ra một sự khác biệt, thường là giữa hai người, hai nơi, hai nhóm hoặc hai giai đoạn. Giống như although, theo sau chúng là một mệnh đề đầy đủ. Whereas trang trọng hơn; while phổ biến cả khi nói lẫn khi viết.
- ✓
My sister is very outgoing, whereas I'm quite shy.
- ✓
While some people enjoy crowded beaches, others prefer quiet places.
- ✓
In the past, most people wrote letters, whereas today they send messages.
- ✓
Tea contains caffeine, while most herbal drinks don't.
Khi whereas hoặc while so sánh hai sự việc, chúng ta thường đặt dấu phẩy trước nó, kể cả khi nó đứng giữa câu. Hãy nhớ rằng while còn có nghĩa chỉ thời gian ("trong lúc"): I fell asleep while I was watching TV. Ngữ cảnh sẽ cho bạn biết người nói muốn dùng nghĩa nào. While cũng có thể mang nghĩa "mặc dù" khi đứng ở đầu câu: While I understand your point, I can't agree with it.
10Dấu câu và ngữ pháp: bảng tóm tắt
Phần lớn lỗi với các từ chỉ sự tương phản là do dùng sai cấu trúc phía sau hoặc dùng sai dấu câu. Bảng này trình bày mọi thứ ở cùng một chỗ. Câu hỏi then chốt luôn là: điều gì đứng sau từ đó — một mệnh đề, một danh từ/-ing, hay một câu mới?
Các từ chỉ sự tương phản: cấu trúc và dấu câu
| Từ | Theo sau là gì | Dấu câu và ví dụ |
|---|---|---|
| but | mệnh đề | dấu phẩy đứng trước: It was late, but I wasn't tired. |
| although / though / even though | mệnh đề | dấu phẩy sau mệnh đề thứ nhất: Although it was late, I wasn't tired. |
| despite / in spite of | danh từ, đại từ hoặc -ing | Despite the late hour, I wasn't tired. |
| despite the fact that | mệnh đề | Despite the fact that it was late, I wasn't tired. |
| however / nevertheless | câu mới | dấu chấm (hoặc ;) đứng trước, dấu phẩy đứng sau: It was late. However, I wasn't tired. |
| even so / on the other hand | câu mới | dấu chấm đứng trước, dấu phẩy đứng sau: It was late. Even so, I wasn't tired. |
| whereas / while | mệnh đề | dấu phẩy đứng trước: I was tired, whereas my friend wasn't. |
| though (cuối câu) | không có gì | dấu phẩy đứng trước, ở cuối câu: I wasn't tired, though. |
11Những lỗi điển hình: although … but và các lỗi khác
Trong tiếng Việt, dùng hai từ chỉ sự tương phản trong cùng một câu là hoàn toàn tự nhiên: "Mặc dù…, nhưng…" (giống như cặp "Vì… nên…"). Trong tiếng Anh, cách nói này là sai: mỗi câu chỉ cần một từ chỉ sự tương phản. Hãy chọn although hoặc but, không bao giờ dùng cả hai. Đây là lỗi rất điển hình của người Việt. Dưới đây là những lỗi mà giáo viên thường gặp nhất ở trình độ B2.
- ✓
Even though the instructions were clear, several people got lost.
- ✓
In spite of the delay, the passengers stayed calm.
- ✓
The first half was boring. The second half, however, was brilliant.
- ✓
Dogs need daily walks, whereas cats are more independent.