1Cách tạo thì
Present Perfect Continuous gồm ba phần: have hoặc has, từ been (không bao giờ thay đổi), và động từ chính thêm -ing. Dùng have với I, you, we và they, và has với he, she và it. Khi nói, chúng ta hầu như luôn dùng dạng rút gọn: I've, she's, they've.
| I / you / we / they | he / she / it | |
|---|---|---|
| Khẳng định | I've been working. | She's been working. |
| Phủ định | I haven't been working. | She hasn't been working. |
| Nghi vấn | Have you been working? | Has she been working? |
| Câu trả lời ngắn | Yes, I have. / No, I haven't. | Yes, she has. / No, she hasn't. |
Quy tắc chính tả của đuôi -ing giống như với Present Continuous: make → making, run → running, lie → lying, travel → travelling (tiếng Anh-Anh).
2Thời lượng cho đến bây giờ: How long…?
Cách dùng chính của thì này là nói một hoạt động đã diễn ra trong bao lâu. Nó bắt đầu trong quá khứ, bây giờ vẫn đang diễn ra (hoặc vừa mới dừng lại), và chúng ta tập trung vào độ dài thời gian. Giống như với Present Perfect Simple, chúng ta dùng for với một khoảng thời gian và since với một mốc bắt đầu.
- ✓
I've been waiting for the bus for twenty minutes. It's so cold!
- ✓
It's been raining since this morning.
- ✓
She's been learning Spanish for three years.
- ✓
We've been driving all day. Let's stop for a coffee.
- ✓
How long have you been playing the violin? — Since I was seven.
3Hoạt động vừa diễn ra và để lại kết quả có thể thấy
Chúng ta cũng dùng Present Perfect Continuous cho một hoạt động vừa mới dừng lại, khi chúng ta có thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc cảm thấy kết quả của nó ở hiện tại. Thường thì chúng ta không nhắc đến thời gian nào cả. Hoạt động đó giải thích tình huống hiện tại: vì sao ai đó mệt, bẩn, ướt, thở hổn hển, buồn bã…
| Điều chúng ta thấy bây giờ | Lời giải thích |
|---|---|
| You're out of breath. | Have you been running? |
| Your eyes are red. | Have you been crying? |
| The ground is wet. | It's been raining. |
| His hands are covered in paint. | He's been painting the fence. |
| I've got a headache. | I've been looking at the screen for too long. |
| The kitchen smells wonderful! | Dad's been baking bread. |
- ✓
Why are you so dirty? — I've been helping Grandad in the garden.
- ✓
Sorry I'm late. Have you been waiting long?
- ✓
You look really happy. What have you been doing?
4Lately và recently
Chúng ta cũng có thể dùng thì này cho một hoạt động được lặp lại nhiều lần trong thời gian gần đây, với các từ như lately và recently (dạo này, gần đây). Nó thường mô tả một thói quen mới hoặc một tình huống tạm thời.
- ✓
I've been sleeping badly lately.
- ✓
Have you been going to the gym recently?
- ✓
My little brother has been asking a lot of questions about space.
- ✓
We've been eating more vegetables since we started growing them.
5Simple hay continuous? How many hay how long
Cả hai dạng đều nối quá khứ với hiện tại, nhưng chúng tập trung vào những điều khác nhau. Present Perfect Continuous tập trung vào hoạt động và thời lượng của nó — bao lâu. Present Perfect Simple tập trung vào kết quả hoặc số lượng đã hoàn thành — bao nhiêu, bao nhiêu lần. Vì vậy, nếu có số lượng (three letters, ten pages, five times), hãy dùng dạng simple.
| How long? (continuous) | How many / how much? (simple) |
|---|---|
| I've been writing emails all morning. | I've written twelve emails. |
| She's been reading for two hours. | She's read sixty pages. |
| They've been playing tennis since lunch. | They've played three matches. |
| He's been phoning the shop all day. | He's phoned the shop four times. |
6Simple hay continuous? Kết quả đã xong hay hoạt động
Đôi khi sự khác biệt nằm ở chỗ công việc đã hoàn thành hay chưa. Dạng simple cho biết hành động đã xong và chúng ta có thể thấy kết quả. Dạng continuous cho biết chúng ta đã bận rộn với hoạt động đó, nhưng nó không nhất thiết đã xong — có thể lát nữa chúng ta sẽ làm tiếp.
| Present Perfect Continuous: hoạt động | Present Perfect Simple: kết quả đã xong |
|---|---|
| I've been painting my room. (Quần áo tôi dính sơn; có thể việc sơn chưa xong.) | I've painted my room. (Xong rồi — đến xem đi!) |
| She's been doing her homework. (Cô ấy đã bận làm bài tập.) | She's done her homework. (Bài tập đã làm xong.) |
| We've been cleaning the car. (Vì thế mà chúng tôi bị ướt.) | We've cleaned the car. (Bây giờ xe đã sạch.) |
- ✓
Someone has been eating my biscuits! (Some are missing.)
- ✓
Someone has eaten my biscuits! (They're all gone.)
7Động từ chỉ trạng thái: không có dạng tiếp diễn
Hãy nhớ lại từ bài Present Continuous rằng một số động từ mô tả trạng thái chứ không phải hành động, và thông thường chúng ta không dùng chúng ở dạng tiếp diễn. Điều này cũng đúng với Present Perfect Continuous. Với những động từ này, chúng ta dùng Present Perfect Simple, kể cả khi nói về thời lượng với for và since.
| Động từ chỉ trạng thái | Câu đúng |
|---|---|
| know, understand, believe | I've known Sam for years. |
| like, love, hate, prefer | She's loved horses since she was little. |
| have (= own), belong, own | We've had this car since 2019. |
| be | He's been ill for a week. |
| want, need, seem, mean | I've wanted a puppy for ages. |
8Present Perfect Continuous hay Present Continuous?
Present Continuous mô tả một hoạt động đang diễn ra bây giờ, không nhìn lại quá khứ. Ngay khi chúng ta thêm thông tin hoạt động đó đã diễn ra bao lâu, chúng ta cần Present Perfect Continuous. Đây là một lỗi rất phổ biến của người Việt, vì trong tiếng Việt cả hai trường hợp đều có thể dùng "đang": "Tôi đang chờ" và "Tôi đang chờ nửa tiếng rồi".
| Present Continuous (bây giờ) | Present Perfect Continuous (từ lúc đó đến bây giờ) |
|---|---|
| It is raining. | It's been raining for three hours. |
| I'm learning to drive. | I've been learning to drive since March. |
| What are you doing? | What have you been doing all afternoon? |