1Ana fikir: zamanda bir adım geri
Wish ve if only'den sonra İngilizce, söz ettiğimiz zaman için normal zamanı kullanmaz. Onun yerine bir adım geri gider: şimdiden söz etmek için past biçimi, geçmişten söz etmek için past perfect kullanırız. Bu "gerçek dışı geçmiş" (unreal past) geçmiş zaman anlamına gelmez. Durumun gerçek olmadığını gösterir — yalnızca istediğimiz şeydir. Bu fikri second ve third conditional'dan zaten biliyorsunuz.
| Dilek neyle ilgili? | Wish / if only'den sonraki biçim | Örnek |
|---|---|---|
| şimdi (bir durum) | past simple / were | I wish I knew the answer. |
| şimdi (şu anki bir eylem) | past continuous | I wish it wasn't raining. |
| geçmiş | past perfect | I wish I had gone to the party. |
| bir yetenek | could + fiilin yalın hâli | I wish I could sing. |
| başka birinin davranışı / bir değişiklik | would + fiilin yalın hâli | I wish you would stop talking. |
2Wish + past simple: şimdiki durumlar
Wish + past simple'ı şimdiki bir durumdan memnun olmadığımızda ve onun farklı olmasını istediğimizde kullanırız. Durum çoğu zaman bir hâldir: sahip olduğumuz, bildiğimiz, olduğumuz ya da birlikte yaşadığımız bir şey. Gerçek durum genellikle bunun tersidir: I wish I had a dog, köpeğim olmadığı ve bir köpek istediğim anlamına gelir. Be fiiliyle, özellikle özenli İngilizcede, bütün kişiler için çoğu zaman were kullanırız (I wish I were taller), ama gündelik konuşmada was de yaygındır.
| Dilek | Gerçekte |
|---|---|
| I wish I had more free time. | Pek boş zamanım yok. |
| I wish I lived near the sea. | Denizden çok uzakta yaşıyorum. |
| I wish I were / was better at maths. | Matematikte pek iyi değilim. |
| She wishes she didn't have to work at weekends. | Hafta sonları çalışmak zorunda. |
| We wish we knew more people in this town. | Burada pek fazla kişi tanımıyoruz. |
| I wish it wasn't so cold today. | Bugün hava çok soğuk. |
Tam şu anda olan bir şey için past continuous kullanın: I wish it wasn't raining. I wish you weren't leaving tomorrow. Gerçek durum olumluysa dilek olumsuz olur, olumsuzsa olumlu olur: I'm always tired → I wish I wasn't always tired.
- ✓
I wish my phone had a better camera.
- ✓
My dad wishes he could speak Italian.
- ✓
I wish we were sitting on a beach right now instead of in this classroom.
- ✓
Do you ever wish you lived in a big city?
3Wish + past perfect: geçmişle ilgili pişmanlıklar
Pişmanlıklardan — geçmişte yaptığımız ya da yapmadığımız ve şimdi üzüldüğümüz şeylerden — söz etmek için wish + past perfect kullanırız ("keşke … -saydım"). Past perfect, tıpkı third conditional'da olduğu gibi, farklı bir geçmiş hayal ettiğimizi gösterir. Yine gerçek bunun tersidir: I wish I had studied harder, yeterince çalışmadığım anlamına gelir.
| Pişmanlık | Gerçekte |
|---|---|
| I wish I had studied harder for the exam. | Yeterince çalışmadım. |
| I wish I hadn't eaten so much. | Çok fazla yedim. |
| He wishes he had taken the job. | O işi kabul etmedi. |
| We wish we hadn't sold our old car. | Onu sattık ve şimdi pişmanız. |
| I wish you had told me earlier. | Bana daha önce söylemedin. |
- ✓
I wish I had brought a coat. I'm freezing!
- ✓
She wishes she hadn't cut her hair so short.
- ✓
I wish I'd listened to my mum.
- ✓
Don't you wish you had gone to the concert? Everyone says it was amazing.
4Wish + would: rahatsızlık ve değişiklik isteği
Wish + would'u başka birinin davranışını değiştirmesini istediğimizde ya da bir durumun gelecekte değişmesini istediğimizde kullanırız. Çoğu zaman rahatsızlık, sabırsızlık ya da bir şikâyet anlatır: I wish you would stop interrupting me. Olumsuz biçim wouldn't, bir alışkanlıktan şikâyet eder: I wish he wouldn't leave his socks on the floor. Onu hava durumu gibi kontrol edemediğimiz şeyler ve durumlarla da kullanabiliriz: I wish it would stop raining.
- ✓
I wish you would tidy your room. It's a mess!
- ✓
I wish my brother wouldn't borrow my clothes without asking.
- ✓
I wish the neighbours would turn their music down.
- ✓
I wish the bus would come. We've been waiting for twenty minutes.
- ✓
I wish people wouldn't drop litter in the park.
Wish + would hâllerle değil, eylemler ve değişiklikle ilgilidir. Onu have, be ya da know gibi durum fiilleriyle (state verbs) kullanmayız: I wish I had a bigger flat (I wish I would have a bigger flat değil). I wish I would ya da We wish we would de kullanmayız, çünkü kendi eylemlerimizi kontrol edebiliriz — bir şeyi yapmak istiyorsak onu yapmaya karar veririz, o kadar. Kendi yeteneklerimiz için could kullanın.
| Doğru | Yanlış |
|---|---|
| I wish I could stop eating chocolate. | I wish I would stop eating chocolate. |
| I wish I knew the way. | I wish I would know the way. |
| I wish I had more money. | I wish I would have more money. |
| I wish it would snow. | I wish it snows. |
5Wish + could: yetenekler ve olasılıklar
Wish + could'u sahip olmadığımız yeteneklerden ya da şu anda mümkün olmayan şeylerden söz etmek için kullanırız: I wish I could play the guitar ("Keşke gitar çalabilsem"). Geçmiş için wish + could have + past participle kullanın: I wish I could have come to your wedding (ama gelemedim). Wish + would'un mümkün olmadığı I ve we ile doğru seçim wish + could'dur.
- ✓
I wish I could speak Chinese.
- ✓
I wish we could stay here for another week.
- ✓
I wish I could remember her name.
- ✓
She wishes she could have helped, but she was abroad.
- ✓
I wish I could give up coffee, but I love it too much.
6If only: daha güçlü bir dilek
If only, I wish ile aynı anlama gelir, ama daha güçlü ve daha duygusaldır. Tamamen aynı dil bilgisini izler: şimdi için past simple, geçmiş için past perfect, değişiklik istemek için would. If only çoğu zaman ünlem işaretiyle bir ünlem olarak kullanılır; bir koşul cümlesinin ilk yarısı da olabilir.
| Zaman | I wish… | If only… |
|---|---|---|
| Şimdi | I wish I had a car. | If only I had a car! |
| Geçmiş | I wish I hadn't lost my keys. | If only I hadn't lost my keys! |
| Değişiklik istemek | I wish it would stop raining. | If only it would stop raining! |
| Yetenek | I wish I could help. | If only I could help! |
- ✓
If only I knew what to do!
- ✓
If only we had left five minutes earlier! We'd have caught the train.
- ✓
If only you would listen to me for once!
- ✓
If only I had more time, I'd learn to paint.
7I'd rather: tercihler
I'd rather (= I would rather) "tercih ederim" anlamına gelir. İki yapısı vardır ve seçim, eylemi kimin yaptığına bağlıdır. Özne aynı kişiyse fiilin yalın hâlini to olmadan kullanırız. Başka birinin bir şey yapmasını istiyorsak başka bir özne + past simple kullanırız — wish'ten sonraki gerçek dışı geçmişin aynısı. Fiil geçmiş zamanda olsa da anlam şimdiki zaman ya da gelecektir.
| Yapı | Örnek |
|---|---|
| I'd rather + fiilin yalın hâli (aynı kişi) | I'd rather stay at home tonight. |
| I'd rather not + fiilin yalın hâli | I'd rather not talk about it. |
| I'd rather + fiilin yalın hâli + than + fiilin yalın hâli | I'd rather walk than take the bus. |
| I'd rather + biri + past simple | I'd rather you stayed at home tonight. |
| I'd rather + biri + didn't | I'd rather you didn't tell anyone. |
| I'd rather + biri + past perfect (geçmiş) | I'd rather you hadn't told her. (ama söyledin) |
- ✓
Shall we go out? — I'd rather watch a film at home, if that's OK.
- ✓
I'd rather you came on Saturday — I'm busy on Friday.
- ✓
My parents would rather I studied law.
- ✓
Would you rather I didn't come?
8It's time + past simple
It's time (ve daha güçlü biçimleri it's high time ve it's about time) + özne + past simple, bir şeyin şimdi olması ya da çoktan olmuş olması gerektiğini anlatır ("artık … zamanı geldi de geçiyor"). Çoğu zaman hafif bir şikâyet ya da eleştiri gibi duyulur. Yine past biçimi şimdiki zaman anlamı taşır. Eleştiri olmadan yalnızca doğru anın geldiğini söylemek istediğimizde it's time + to + fiilin yalın hâlini kullanırız.
| Yapı | Örnek |
|---|---|
| It's time + to + fiilin yalın hâli | It's time to go. (tarafsız) |
| It's time + for someone + to + fiilin yalın hâli | It's time for us to leave. |
| It's time + özne + past simple | It's time we left. (biraz geç kaldık) |
| It's high / about time + özne + past simple | It's high time you found a job. (eleştiri) |
- ✓
It's ten o'clock. It's time the children went to bed.
- ✓
It's about time you cleaned your car!
- ✓
It's high time the council repaired this road.
- ✓
It's late. I think it's time we went home.
9Tipik hatalar
Türkçe konuşanlar "keşke" cümlelerini çoğu zaman kelimesi kelimesine çevirir: "Keşke Fransızca bilsem" cümlesindeki fiil geçmiş zamanda olmadığı için wish'ten sonra present (I wish I know) ya da would kullanırlar. İngilizcede would yalnızca birinin ya da bir şeyin değişmesini istediğimizde kullanılır. Bunun yerine zamanı bir adım geri götürmeyi unutmayın.