Eenglish-tests.com
B2

Edilgen çatı (passive): bütün zamanlar ve modal fiiller

Edilgen (passive) bir cümlede odak, eylemi kimin yaptığı değil, eylemin kendisi ve eylemden etkilenen kişi ya da şeydir: Our car is being repaired ("Arabamız tamir ediliyor"). The house has been sold. The work must be finished by Friday. Present simple ve past simple passive'i muhtemelen zaten biliyorsunuz. B2 seviyesinde passive'i her zamanda, modal fiillerle, mastar ya da -ing biçimi olarak ve iki nesne alan fiillerle kullanmanız gerekir. İyi haber şu: hepsi için tek ve basit bir kural vardır: be fiilinin doğru biçimi + past participle. Türkçede edilgenlik bir ekle yapılır (yap-ıl-dı, sat-ıl-dı); İngilizcede ise ayrı bir kelime olan be gerekir.

1Kural: be + past participle

subject + the right form of be + past participle (+ by + agent)

Her passive aynı şekilde kurulur. İhtiyacınız olan zamanı alın, be fiilini o zamana koyun ve ana fiilin past participle biçimini ekleyin (made, written, cleaned, sold). Past participle hiç değişmez — yalnızca be değişir. Etken (active) cümlenin nesnesi, edilgen cümlenin öznesi olur. Eylemi yapan kişi (agent) by ile eklenebilir, ama çoğu zaman onu söylemeyiz.

Etken (active)Edilgen (passive)
Someone cleans the office every evening.The office is cleaned every evening.
They are building a new school.A new school is being built.
Someone has stolen my bike!My bike has been stolen!
Shakespeare wrote Hamlet.Hamlet was written by Shakespeare.

2Bütün zamanlarda passive biçimleri

Bu tablo, biçimleri karşılaştırabilmeniz için aynı örnekle her yaygın zamandaki passive'i gösteriyor. Continuous zamanların being, perfect zamanların been, gelecek zaman ve modal fiilli biçimlerin ise yalın be kullandığına dikkat edin. Continuous passive'lerde -ing biçimindeki being'den sonra past participle gelir: is being repaired, was being repaired.

"repair the road" cümlesinin passive biçimleri

ZamanPassive biçimiÖrnek
Present simpleam / is / are + ppThe road is repaired every year.
Present continuousam / is / are + being + ppThe road is being repaired at the moment.
Past simplewas / were + ppThe road was repaired last month.
Past continuouswas / were + being + ppThe road was being repaired when we drove past.
Present perfecthave / has + been + ppThe road has been repaired.
Past perfecthad + been + ppThe road had been repaired before the winter.
Future (will)will + be + ppThe road will be repaired next week.
Future (going to)am / is / are going to + be + ppThe road is going to be repaired soon.
Future perfectwill have + been + ppThe road will have been repaired by June.
  • ✓

    English is spoken in many countries.

  • ✓

    Sorry, you can't use this room. It is being painted.

  • ✓

    The bridge was built in 1890.

  • ✓

    When I arrived, the patients were being examined.

  • ✓

    Three new species of frog have been discovered in the rainforest.

  • ✓

    By the time the police arrived, the money had been taken.

  • ✓

    The results will be announced on Monday.

  • ✓

    A new sports centre is going to be opened next spring.

3Sorular ve olumsuzlar

Passive soru ve olumsuz cümleler o zamanın normal kurallarını izler. Sorularda ilk yardımcı fiil öznenin önüne geçer; olumsuzlarda not ilk yardımcı fiilden sonra gelir.

OlumsuzSoru
The letter wasn't sent.Was the letter sent?
The work hasn't been finished.Has the work been finished?
You won't be charged.Will we be charged?
The room isn't being used.Is the room being used?
Tickets aren't sold here.Where are tickets sold?

5Passive mastar ve passive -ing biçimi

Birçok fiilden sonra bir mastar (want to, hope to, expect to) ya da bir -ing biçimi (enjoy, hate, avoid, don't mind) gelir. Özne eylemi yapmak yerine eylemden etkilendiğinde bunlar passive olur. Passive mastar to be + past participle, passive -ing biçimi ise being + past participle'dır.

BiçimÖrnekAnlamı
to be + ppI want to be told the truth.Birinin bana söylemesini istiyorum.
to be + ppShe expects to be invited.Birinin onu davet etmesini bekliyor.
being + ppI hate being interrupted.İnsanların sözümü kesmesinden nefret ederim.
being + ppHe enjoys being photographed.İnsanların onun fotoğrafını çekmesinden hoşlanır.
to have been + ppShe was lucky to have been chosen.Geçmişte seçilmişti.
  • ✓

    Children like to be praised when they try hard.

  • ✓

    Nobody likes being laughed at.

  • ✓

    The flat needs to be cleaned before the guests arrive.

  • ✓

    I can't stand being kept waiting.

  • ✓

    After being rescued, the climbers were taken to hospital.

6İki nesneli fiiller: I was given a book

Bazı fiillerin iki nesnesi vardır: bir kişi ve bir şey (give, send, offer, show, tell, teach, lend, promise, pay). They gave me a book etken cümlesinde hem me hem de a book nesnedir, bu yüzden iki farklı passive cümle mümkündür. İngilizcede kişiyi özne yapmak çok daha yaygındır: I was given a book. Bu daha doğal duyulur, çünkü genellikle kişiyle daha çok ilgileniriz. Türkçede "Bana bir kitap verildi" deriz; İngilizcede ise "bana" değil, "ben" (I) özne olur.

EtkenEdilgen (özne kişi — daha yaygın)Edilgen (özne şey)
They gave me a book.I was given a book.A book was given to me.
They offered her a job.She was offered a job.A job was offered to her.
Someone sent us an email.We were sent an email.An email was sent to us.
They'll show you the room.You'll be shown the room.The room will be shown to you.
  • ✓

    We were told to wait outside.

  • ✓

    He has been promised a pay rise.

  • ✓

    The winners will be sent their prizes by post.

  • ✓

    I was lent some money by a friend.

7Get ile passive

Gündelik konuşma dilinde passive yapmak için be yerine çoğu zaman get kullanırız; özellikle kazara, beklenmedik biçimde olan ya da kişi için kötü olan şeyler için: get hurt, get stolen, get broken, get lost, get caught, get sacked. Get, elde ettiğimiz şeyler için de kullanılır: get promoted, get paid, get invited, get chosen. Get passive bir değişiklik ya da eylem düşündürür; be passive ise bir durumu da anlatabilir.

be passive (tarafsız)get passive (gündelik, çoğu zaman beklenmedik)
He was hurt in the match.He got hurt in the match.
My phone was stolen.My phone got stolen.
She was promoted last year.She got promoted last year.
We were caught in the rain.We got caught in the rain.

Get ile kurulan sorularda ve olumsuzlarda do / does / did kullanılır, çünkü get yardımcı fiil değil, normal bir fiildir: Did you get paid? I didn't get invited. Get passive normalde durum fiilleriyle (it is known, it is believed) ya da resmî yazıda kullanılmaz.

8Passive ne zaman kullanılır — ne zaman kullanılmaz?

Passive'i, eylemi yapan (agent) bilinmediğinde, önemsiz ya da belli olduğunda veya bir şeyi kimin yaptığını söylemek istemediğimizde kullanırız. Resmî, bilimsel yazılarda ve haberlerde, ayrıca süreçleri anlatırken de yaygındır. by + agent'ı yalnızca önemli, yeni bir bilgi kattığında ekleriz.

NedenÖrnek
Yapan bilinmiyorMy wallet has been stolen.
Yapan belliThe thief was arrested yesterday. (polis tarafından)
Yapan önemsizRice is grown in many Asian countries.
Bir süreci anlatmakThe grapes are picked, then they are crushed.
Kibar olmak ya da suçlamaktan kaçınmakMistakes were made.
Yapan, yeni ya da önemli bir bilgiThe Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci.

Ancak çok fazla passive yazıyı ağırlaştırır ve anlaşılmaz yapar. Gündelik konuşmada ve resmî olmayan yazıda, özellikle yapan tanıdığımız ve söz etmek istediğimiz biriyse, genellikle etken çatıyı tercih ederiz. Passive'i yalnızca etkileyici görünmek için kullanmayın: My mum made this cake, This cake was made by my mum'dan çok daha doğal duyulur — tabii pastayla ilgili bir soruyu cevaplamıyorsanız. by someone, by people ya da by them gibi gereksiz agent'lardan da kaçının.

  • ✗

    Dinner was cooked by me last night.

    Doğal değil. Şöyle deyin: I cooked dinner last night.

  • ✗

    The window was broken by someone.

    By someone hiçbir şey katmıyor. Şöyle deyin: The window was broken / Someone broke the window.

  • ✓

    The new hospital will be opened by the mayor.

    Doğru: yapan kişi önemli bir haber.

9Tipik hatalar

Türkçede edilgenlik tek bir kelimenin içinde, bir ekle yapılır (inşa edildi, yazıldı, onarılıyor). Bu yüzden Türkçe konuşanlar İngilizcede be'yi sık sık unutur ya da "onarılıyor" anlamında is repairing gibi etken bir biçim kullanır. Bir başka yaygın sorun da past participle yerine past simple kullanmaktır.

Edilgen çatı (passive): bütün zamanlar ve modal fiiller: testler

Testler İngilizce: böylece İngilizce pratik yaparsınız.

GameFix the mistake: Passive voice: all tenses and modalsFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bu ders işinize yaradı mı? Bir arkadaşınızla ya da sınıfınızla paylaşın.