1Kural: be + past participle
Her passive aynı şekilde kurulur. İhtiyacınız olan zamanı alın, be fiilini o zamana koyun ve ana fiilin past participle biçimini ekleyin (made, written, cleaned, sold). Past participle hiç değişmez — yalnızca be değişir. Etken (active) cümlenin nesnesi, edilgen cümlenin öznesi olur. Eylemi yapan kişi (agent) by ile eklenebilir, ama çoğu zaman onu söylemeyiz.
| Etken (active) | Edilgen (passive) |
|---|---|
| Someone cleans the office every evening. | The office is cleaned every evening. |
| They are building a new school. | A new school is being built. |
| Someone has stolen my bike! | My bike has been stolen! |
| Shakespeare wrote Hamlet. | Hamlet was written by Shakespeare. |
2Bütün zamanlarda passive biçimleri
Bu tablo, biçimleri karşılaştırabilmeniz için aynı örnekle her yaygın zamandaki passive'i gösteriyor. Continuous zamanların being, perfect zamanların been, gelecek zaman ve modal fiilli biçimlerin ise yalın be kullandığına dikkat edin. Continuous passive'lerde -ing biçimindeki being'den sonra past participle gelir: is being repaired, was being repaired.
"repair the road" cümlesinin passive biçimleri
| Zaman | Passive biçimi | Örnek |
|---|---|---|
| Present simple | am / is / are + pp | The road is repaired every year. |
| Present continuous | am / is / are + being + pp | The road is being repaired at the moment. |
| Past simple | was / were + pp | The road was repaired last month. |
| Past continuous | was / were + being + pp | The road was being repaired when we drove past. |
| Present perfect | have / has + been + pp | The road has been repaired. |
| Past perfect | had + been + pp | The road had been repaired before the winter. |
| Future (will) | will + be + pp | The road will be repaired next week. |
| Future (going to) | am / is / are going to + be + pp | The road is going to be repaired soon. |
| Future perfect | will have + been + pp | The road will have been repaired by June. |
- ✓
English is spoken in many countries.
- ✓
Sorry, you can't use this room. It is being painted.
- ✓
The bridge was built in 1890.
- ✓
When I arrived, the patients were being examined.
- ✓
Three new species of frog have been discovered in the rainforest.
- ✓
By the time the police arrived, the money had been taken.
- ✓
The results will be announced on Monday.
- ✓
A new sports centre is going to be opened next spring.
3Sorular ve olumsuzlar
Passive soru ve olumsuz cümleler o zamanın normal kurallarını izler. Sorularda ilk yardımcı fiil öznenin önüne geçer; olumsuzlarda not ilk yardımcı fiilden sonra gelir.
| Olumsuz | Soru |
|---|---|
| The letter wasn't sent. | Was the letter sent? |
| The work hasn't been finished. | Has the work been finished? |
| You won't be charged. | Will we be charged? |
| The room isn't being used. | Is the room being used? |
| Tickets aren't sold here. | Where are tickets sold? |
4Modal fiillerle passive (modal passives)
Modal fiillerden (can, could, must, should, may, might, have to, need to) sonra passive, şimdi ve gelecek için be + past participle kullanır. Geçmiş için have been + past participle kullanırız. Bu biçimler kurallarda, talimatlarda, duyurularda ve resmî yazılarda çok yaygındır.
| Modal fiilli passive | Örnek |
|---|---|
| can / can't be done | This problem can be solved easily. |
| must be done | All forms must be completed in black ink. |
| should be done | Mobile phones should be switched off during the film. |
| might / may be done | The match might be cancelled because of the snow. |
| have to be done | The rubbish has to be taken out on Thursdays. |
| should have been done | The report should have been finished yesterday. |
| could have been done | The accident could have been avoided. |
| must have been done | The window must have been left open all night. |
| can't have been done | The cake can't have been eaten already! |
- ✓
Dogs must be kept on a lead in the park.
- ✓
This medicine shouldn't be taken on an empty stomach.
- ✓
The tickets can be bought online.
- ✓
He should have been told about the change of plan.
- ✓
The museum may have been built by the Romans.
5Passive mastar ve passive -ing biçimi
Birçok fiilden sonra bir mastar (want to, hope to, expect to) ya da bir -ing biçimi (enjoy, hate, avoid, don't mind) gelir. Özne eylemi yapmak yerine eylemden etkilendiğinde bunlar passive olur. Passive mastar to be + past participle, passive -ing biçimi ise being + past participle'dır.
| Biçim | Örnek | Anlamı |
|---|---|---|
| to be + pp | I want to be told the truth. | Birinin bana söylemesini istiyorum. |
| to be + pp | She expects to be invited. | Birinin onu davet etmesini bekliyor. |
| being + pp | I hate being interrupted. | İnsanların sözümü kesmesinden nefret ederim. |
| being + pp | He enjoys being photographed. | İnsanların onun fotoğrafını çekmesinden hoşlanır. |
| to have been + pp | She was lucky to have been chosen. | Geçmişte seçilmişti. |
- ✓
Children like to be praised when they try hard.
- ✓
Nobody likes being laughed at.
- ✓
The flat needs to be cleaned before the guests arrive.
- ✓
I can't stand being kept waiting.
- ✓
After being rescued, the climbers were taken to hospital.
6İki nesneli fiiller: I was given a book
Bazı fiillerin iki nesnesi vardır: bir kişi ve bir şey (give, send, offer, show, tell, teach, lend, promise, pay). They gave me a book etken cümlesinde hem me hem de a book nesnedir, bu yüzden iki farklı passive cümle mümkündür. İngilizcede kişiyi özne yapmak çok daha yaygındır: I was given a book. Bu daha doğal duyulur, çünkü genellikle kişiyle daha çok ilgileniriz. Türkçede "Bana bir kitap verildi" deriz; İngilizcede ise "bana" değil, "ben" (I) özne olur.
| Etken | Edilgen (özne kişi — daha yaygın) | Edilgen (özne şey) |
|---|---|---|
| They gave me a book. | I was given a book. | A book was given to me. |
| They offered her a job. | She was offered a job. | A job was offered to her. |
| Someone sent us an email. | We were sent an email. | An email was sent to us. |
| They'll show you the room. | You'll be shown the room. | The room will be shown to you. |
- ✓
We were told to wait outside.
- ✓
He has been promised a pay rise.
- ✓
The winners will be sent their prizes by post.
- ✓
I was lent some money by a friend.
7Get ile passive
Gündelik konuşma dilinde passive yapmak için be yerine çoğu zaman get kullanırız; özellikle kazara, beklenmedik biçimde olan ya da kişi için kötü olan şeyler için: get hurt, get stolen, get broken, get lost, get caught, get sacked. Get, elde ettiğimiz şeyler için de kullanılır: get promoted, get paid, get invited, get chosen. Get passive bir değişiklik ya da eylem düşündürür; be passive ise bir durumu da anlatabilir.
| be passive (tarafsız) | get passive (gündelik, çoğu zaman beklenmedik) |
|---|---|
| He was hurt in the match. | He got hurt in the match. |
| My phone was stolen. | My phone got stolen. |
| She was promoted last year. | She got promoted last year. |
| We were caught in the rain. | We got caught in the rain. |
Get ile kurulan sorularda ve olumsuzlarda do / does / did kullanılır, çünkü get yardımcı fiil değil, normal bir fiildir: Did you get paid? I didn't get invited. Get passive normalde durum fiilleriyle (it is known, it is believed) ya da resmî yazıda kullanılmaz.
8Passive ne zaman kullanılır — ne zaman kullanılmaz?
Passive'i, eylemi yapan (agent) bilinmediğinde, önemsiz ya da belli olduğunda veya bir şeyi kimin yaptığını söylemek istemediğimizde kullanırız. Resmî, bilimsel yazılarda ve haberlerde, ayrıca süreçleri anlatırken de yaygındır. by + agent'ı yalnızca önemli, yeni bir bilgi kattığında ekleriz.
| Neden | Örnek |
|---|---|
| Yapan bilinmiyor | My wallet has been stolen. |
| Yapan belli | The thief was arrested yesterday. (polis tarafından) |
| Yapan önemsiz | Rice is grown in many Asian countries. |
| Bir süreci anlatmak | The grapes are picked, then they are crushed. |
| Kibar olmak ya da suçlamaktan kaçınmak | Mistakes were made. |
| Yapan, yeni ya da önemli bir bilgi | The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci. |
Ancak çok fazla passive yazıyı ağırlaştırır ve anlaşılmaz yapar. Gündelik konuşmada ve resmî olmayan yazıda, özellikle yapan tanıdığımız ve söz etmek istediğimiz biriyse, genellikle etken çatıyı tercih ederiz. Passive'i yalnızca etkileyici görünmek için kullanmayın: My mum made this cake, This cake was made by my mum'dan çok daha doğal duyulur — tabii pastayla ilgili bir soruyu cevaplamıyorsanız. by someone, by people ya da by them gibi gereksiz agent'lardan da kaçının.
- ✗
Dinner was cooked by me last night.
Doğal değil. Şöyle deyin: I cooked dinner last night.
- ✗
The window was broken by someone.
By someone hiçbir şey katmıyor. Şöyle deyin: The window was broken / Someone broke the window.
- ✓
The new hospital will be opened by the mayor.
Doğru: yapan kişi önemli bir haber.
9Tipik hatalar
Türkçede edilgenlik tek bir kelimenin içinde, bir ekle yapılır (inşa edildi, yazıldı, onarılıyor). Bu yüzden Türkçe konuşanlar İngilizcede be'yi sık sık unutur ya da "onarılıyor" anlamında is repairing gibi etken bir biçim kullanır. Bir başka yaygın sorun da past participle yerine past simple kullanmaktır.