1Şimdiye kadar devam eden durumlar
Geçmişte bir noktada başlayıp şu ana kadar devam eden bir çizgi hayal edin. Durum bitmemiştir — şimdi hâlâ doğrudur ve muhtemelen devam edecektir. Bu çizginin uzunluğunu anlatmak için İngilizce Present Perfect kullanır. Anlamı "geçmişten şimdiye kadar" diye düşünün.
- ✓
I've lived in this flat for six years. (I moved in six years ago and I still live here.)
- ✓
She's been a teacher since 2015. (She became a teacher in 2015 and she is still a teacher.)
- ✓
We've known each other for ages.
- ✓
My dad has had the same car since I was born.
2For mu, since mi?
For, "Ne kadar süredir?" sorusunu cevaplar ve ardından bir süre gelir: birkaç dakika, gün, yıl… Since, "Ne zamandan beri?" sorusunu cevaplar ve ardından durumun başladığı an gelir: bir gün, bir tarih, bir yıl, bir olay. Basit bir test: sayabiliyorsanız (two hours, three weeks) for kullanın. Takvimde ya da saatte bir noktaysa since kullanın. Türkçede ikisi için de "-dır" ya da "-den beri" diyebiliriz ("üç yıldır", "üç yıldan beri", "2020'den beri"); İngilizcede ise iki ayrı kelime gerekir.
| for + bir süre (ne kadar) | since + bir başlangıç noktası (ne zamandan beri) |
|---|---|
| for ten minutes | since half past two |
| for three days | since Monday |
| for two weeks | since the 4th of May |
| for six months | since March |
| for five years | since 2020 |
| for a long time / for ages | since I was a child |
| for a while | since the summer holidays |
- ✓
I've been here for twenty minutes. = I've been here since ten past four.
- ✓
They've been married for thirty years. = They've been married since 1996.
- ✓
He hasn't eaten anything since breakfast.
- ✓
It hasn't rained for weeks. The garden is so dry.
3How long…? diye sormak
Şimdi de devam eden bir durumun ne kadar sürdüğünü sormak için How long + have / has + özne + past participle? kullanırız. Cevapta for ya da since kullanılabilir, kısa cevaplarda ise sadece zaman ifadesi de yeterlidir.
- ✓
How long have you lived in Cardiff? — For about ten years.
- ✓
How long has your brother had his dog? — Since last Christmas.
- ✓
How long have you known Emma? — Since we were at nursery together.
- ✓
How long has she been ill? — For three days.
4Büyük tuzak: Present Simple mı, Present Perfect mi?
Türkçe, Rusça, Lehçe, Almanca, Fransızca ve daha birçok dili konuşanlar, durum şimdi doğru olduğu için "Beş yıldır burada yaşıyorum" cümlesini şimdiki zamanla söyler. İngilizce buna farklı bakar: ne kadar sürdüğünü söylerken başlangıçtan şimdiye kadarki bütün döneme geriye doğru bakarız, bu yüzden Present Perfect gerekir. Present Simple ise sadece şimdiki durumu anlatır, herhangi bir süre belirtmez.
| Present Simple (şimdi, süre yok) | Present Perfect (şimdiye kadarki süre) |
|---|---|
| I live in Brighton. | I've lived in Brighton for four years. |
| She is a nurse. | She's been a nurse since 2018. |
| They know each other. | They've known each other for ages. |
| We have a cat. | We've had a cat since last spring. |
| He works at the hospital. | He's worked at the hospital for ten years. |
5Since ve ardından geçmiş zamanlı bir yan cümle
since'ten sonra tek bir zaman ifadesi yerine bütün bir yan cümle (özne + fiil) de kullanabiliriz. Bu yan cümle bitmiş olan başlangıç anını anlatır, bu yüzden Past Simple'dadır. Ana cümle ise yine Present Perfect'tedir.
- ✓
I've loved drawing since I was a little girl.
- ✓
We haven't seen them since they moved to Scotland.
- ✓
He's been much happier since he started his new job.
- ✓
A lot has changed since you left.
6It's … since …
Bir başka yararlı kalıp şudur: It's (= It is ya da It has been) + bir süre + since + Past Simple. Bir şeyin son olmasından bu yana ne kadar zaman geçtiğini söyler. Sohbetlerde yaygındır, özellikle uzun zaman geçtiğini hissettiğimizde. Türkçedeki "Kuzenlerimi görmeyeli iki yıl oldu" cümlesine benzer.
- ✓
It's two years since I saw my cousins. = I haven't seen my cousins for two years.
- ✓
It's been ages since we went to the cinema.
- ✓
It's three weeks since she called me.
- ✓
How long is it since you had a holiday?
| It's … since … | for ile aynı anlam |
|---|---|
| It's a month since I went swimming. | I haven't been swimming for a month. |
| It's years since they visited us. | They haven't visited us for years. |
| It's a long time since he played football. | He hasn't played football for a long time. |
7Olumsuz: haven't … for / since
Olumsuz cümlelerde for ve since, bir şeyin ne kadar süredir OLMADIĞINI söyler. Süre, o şeyin son olduğu zamanla başlar ve şimdiye kadar devam eder. Bu cümleler, özlediğimiz ya da yeniden yapmamız gereken şeylerden söz ederken çok doğaldır.
- ✓
I haven't eaten meat for two years. I'm a vegetarian now.
- ✓
We haven't had a holiday since last August.
- ✓
My grandad hasn't driven since his accident.
- ✓
You haven't changed at all since school!
8Past Simple ile for: bitmiş dönemler
Dikkat: for sadece Present Perfect için değildir. Bütün dönem bittiyse — geçmişte başlayıp geçmişte sona erdiyse — for'u Past Simple ile kullanırız. Kendinize sorun: şimdi hâlâ doğru mu? Evetse Present Perfect, hayırsa Past Simple kullanın. Since farklıdır: her zaman geçmişteki bir noktayı şimdiye bağlar, bu yüzden ana fiil normalde Present Perfect'tedir.
| Hâlâ doğru → Present Perfect | Bitti → Past Simple |
|---|---|
| I've lived in York for three years. (Şimdi orada yaşıyorum.) | I lived in York for three years. (Şimdi Bath'ta yaşıyorum.) |
| She's played in the band for a year. | She played in the band for a year, then she left. |
| We've waited for an hour. (Hâlâ bekliyoruz.) | We waited for an hour, and then the bus came. |