1Nasıl kurulur?
Present Perfect Continuous üç parçadan oluşur: have ya da has, hiç değişmeyen been kelimesi ve -ing almış ana fiil. I, you, we ve they ile have, he, she ve it ile has kullanın. Konuşurken neredeyse her zaman kısaltmaları kullanırız: I've, she's, they've.
| I / you / we / they | he / she / it | |
|---|---|---|
| Olumlu | I've been working. | She's been working. |
| Olumsuz | I haven't been working. | She hasn't been working. |
| Soru | Have you been working? | Has she been working? |
| Kısa cevaplar | Yes, I have. / No, I haven't. | Yes, she has. / No, she hasn't. |
-ing yazım kuralları Present Continuous'takilerle aynıdır: make → making, run → running, lie → lying, travel → travelling (İngiliz İngilizcesi).
2Şimdiye kadarki süre: How long…?
Bu zamanın ana kullanımı, bir etkinliğin ne kadar süredir devam ettiğini söylemektir. Etkinlik geçmişte başladı, şimdi hâlâ sürüyor (ya da az önce bitti) ve biz sürenin uzunluğuna odaklanırız. Present Perfect Simple'da olduğu gibi, bir süreyle for, bir başlangıç noktasıyla since kullanırız.
- ✓
I've been waiting for the bus for twenty minutes. It's so cold!
- ✓
It's been raining since this morning.
- ✓
She's been learning Spanish for three years.
- ✓
We've been driving all day. Let's stop for a coffee.
- ✓
How long have you been playing the violin? — Since I was seven.
3Sonuçları görülen yakın zamandaki etkinlik
Present Perfect Continuous'u az önce bitmiş bir etkinlik için de kullanırız; o etkinliğin sonuçlarını şimdi görebilir, duyabilir ya da hissedebiliriz. Çoğu zaman hiç zaman belirtmeyiz. Etkinlik şimdiki durumu açıklar: birinin neden yorgun, kirli, ıslak, nefes nefese ya da üzgün olduğunu…
| Şimdi gördüğümüz | Açıklama |
|---|---|
| You're out of breath. | Have you been running? |
| Your eyes are red. | Have you been crying? |
| The ground is wet. | It's been raining. |
| His hands are covered in paint. | He's been painting the fence. |
| I've got a headache. | I've been looking at the screen for too long. |
| The kitchen smells wonderful! | Dad's been baking bread. |
- ✓
Why are you so dirty? — I've been helping Grandad in the garden.
- ✓
Sorry I'm late. Have you been waiting long?
- ✓
You look really happy. What have you been doing?
4Lately ve recently
Bu zamanı, yakın bir dönemde birçok kez tekrarlanan bir etkinlik için de lately ve recently (son zamanlarda) gibi kelimelerle kullanabiliriz. Çoğu zaman yeni bir alışkanlığı ya da geçici bir durumu anlatır.
- ✓
I've been sleeping badly lately.
- ✓
Have you been going to the gym recently?
- ✓
My little brother has been asking a lot of questions about space.
- ✓
We've been eating more vegetables since we started growing them.
5Simple mı, continuous mu? Kaç tane mi, ne kadar süre mi?
İki yapı da geçmişi şimdiye bağlar, ama farklı şeylere odaklanır. Present Perfect Continuous etkinliğe ve süresine odaklanır — ne kadar süredir. Present Perfect Simple ise sonuca ya da tamamlanan miktara odaklanır — kaç tane, ne kadar, kaç kez. Yani ortada bir sayı varsa (three letters, ten pages, five times) simple biçimi kullanın.
| Ne kadar süredir? (continuous) | Kaç tane / ne kadar? (simple) |
|---|---|
| I've been writing emails all morning. | I've written twelve emails. |
| She's been reading for two hours. | She's read sixty pages. |
| They've been playing tennis since lunch. | They've played three matches. |
| He's been phoning the shop all day. | He's phoned the shop four times. |
6Simple mı, continuous mu? Bitmiş sonuç mu, etkinlik mi?
Bazen fark, işin tamamlanıp tamamlanmadığıyla ilgilidir. Simple biçim, eylemin bittiğini ve sonucu görebildiğimizi söyler. Continuous biçim ise etkinlikle meşgul olduğumuzu söyler, ama iş mutlaka bitmiş değildir — belki daha sonra devam edeceğiz.
| Present Perfect Continuous: etkinlik | Present Perfect Simple: bitmiş sonuç |
|---|---|
| I've been painting my room. (Kıyafetlerimde boya var; belki iş bitmedi.) | I've painted my room. (Bitti — gel de bak!) |
| She's been doing her homework. (Ödeviyle meşguldü.) | She's done her homework. (Tamamlandı.) |
| We've been cleaning the car. (Bu yüzden ıslağız.) | We've cleaned the car. (Araba şimdi temiz.) |
- ✓
Someone has been eating my biscuits! (Some are missing.)
- ✓
Someone has eaten my biscuits! (They're all gone.)
7Durum fiilleri: continuous biçim yok
Present Continuous konusundan hatırlayın: bazı fiiller eylemleri değil durumları anlatır ve normalde continuous biçimlerde kullanılmaz. Bu, Present Perfect Continuous için de geçerlidir. Bu fiillerle, for ve since ile süre anlatırken bile Present Perfect Simple kullanırız.
| Durum fiilleri | Doğru cümle |
|---|---|
| know, understand, believe | I've known Sam for years. |
| like, love, hate, prefer | She's loved horses since she was little. |
| have (= sahip olmak), belong, own | We've had this car since 2019. |
| be | He's been ill for a week. |
| want, need, seem, mean | I've wanted a puppy for ages. |
8Present Perfect Continuous mu, Present Continuous mu?
Present Continuous, geriye bakmadan şu anda olan bir etkinliği anlatır. Ne kadar süredir olduğunu eklediğimiz anda Present Perfect Continuous gerekir. Bu, Türkçe konuşanların çok sık yaptığı bir hatadır, çünkü Türkçede iki durumda da şimdiki zaman kullanılır: "Yağmur yağıyor" ve "Üç saattir yağmur yağıyor".
| Present Continuous (şimdi) | Present Perfect Continuous (o zamandan şimdiye kadar) |
|---|---|
| It is raining. | It's been raining for three hours. |
| I'm learning to drive. | I've been learning to drive since March. |
| What are you doing? | What have you been doing all afternoon? |