Eenglish-tests.com
B1

Present Perfect mi, Past Simple mı?

Hem Present Perfect hem de Past Simple geçmişte olan şeylerden söz eder, bu yüzden öğrenciler ikisini sık sık karıştırır. Asıl soru zamanla ilgilidir: zaman dilimi bitti mi, yoksa şu ana kadar devam ediyor mu? Bitmiş zaman için Past Simple (I lived in Leeds in 2010), hâlâ şimdiyle bağlantılı olan zaman için Present Perfect kullanırız (I've lived here for years). Türkçede bu iki durumda da çoğu zaman aynı geçmiş zaman ekini (-dı) kullandığımız için bu ayrım başta zor gelebilir. A2 seviyesinde ever, just, already ve yet ile temel kuralları öğrendiniz. Bu sayfada zaman ifadelerine, haberlere, been ile gone farkına ve iyi öğrencilerin bile hâlâ yaptığı hatalara daha ayrıntılı bakacağız.

1İki yapıya kısa bir bakış

Past Simple olumlu cümlede tek kelimedir (worked, went, saw), soru ve olumsuz cümlelerde did kullanır. Present Perfect ise her zaman iki parçadan oluşur: have / has + past participle (fiilin üçüncü hâli: have worked, has gone, have seen). Birçok düzensiz fiilde past participle'ın Past Simple biçiminden farklı olduğunu unutmayın.

Past SimplePresent Perfect
OlumluShe visited Rome.She's visited Rome.
OlumsuzShe didn't visit Rome.She hasn't visited Rome.
SoruDid she visit Rome?Has she visited Rome?
DüzensizI saw it. / We went.I've seen it. / We've gone.
Past Simple: subject + verb-ed / past form · Present Perfect: subject + have / has + past participle

2Ana fikir: bitmiş zaman mı, bitmemiş zaman mı?

İngilizce konuşanlar zamanı seçerken yalnızca eyleme değil, zaman dilimine de bakar. Eylem bitmiş bir dilimde olduysa — yesterday, last summer, in 2015, when I was a child — Past Simple kullanırız. Dilim bitmediyse — today, this week, my life, since Monday — ya da hiç zaman belirtmiyor ve şimdiyi düşünüyorsak Present Perfect kullanırız.

Bitmiş zaman → Past SimpleBitmemiş zaman → Present Perfect
I wrote three emails yesterday.I've written three emails today.
We didn't see much sun last month.We haven't seen much sun this month.
He worked in a bank for ten years. (Artık orada çalışmıyor.)He's worked in a bank for ten years. (Hâlâ orada çalışıyor.)
Shakespeare wrote 39 plays.My sister has written two books.

Son satıra bakın. Shakespeare öldüğü için onun hayatı bitmiş bir dilimdir ve Past Simple kullanırız. Kız kardeşim ise hayatta ve daha çok kitap yazabilir; bu yüzden onun hayatı bitmemiş bir dilimdir ve Present Perfect kullanırız. Aynı mantık şunu da açıklar: I lived in Paris for three years deriz (artık orada yaşamıyorum), ama I've lived in London for three years deriz (hâlâ orada yaşıyorum). Türkçede ikincisini genellikle "Üç yıldır Londra'da yaşıyorum" diye şimdiki zamanla söyleriz; İngilizcede ise burada Present Perfect gerekir.

  • ✓

    I've had this bike since I was twelve. (I still have it.)

  • ✓

    I had a red bike when I was twelve. (I don't have it now.)

  • ✓

    Have you seen Tom this morning? (said at 10 a.m. — the morning isn't over)

  • ✓

    Did you see Tom this morning? (said at 4 p.m. — the morning is over)

3Zaman ifadeleri: hangi zamanla kullanılır?

Zaman ifadeleri en iyi ipucudur. Bazıları her zaman bitmiş bir zamanı gösterir ve Past Simple ister. Bazıları ise şimdiye uzanan bir dilimi gösterir ve genellikle Present Perfect ile kullanılır. today ve this week gibi birkaçı ise, dilimi hâlâ açık görüp görmememize bağlı olarak ikisiyle de kullanılabilir.

Zaman ifadeleri

Past Simple (bitmiş zaman)Present Perfect (şimdiye kadar)
yesterday, the day before yesterdayever, never
last night / week / yearjust, already, yet
two days ago, a long time agoso far, up to now, until now
in 2010, in May, on Fridayrecently, lately
at three o'clock, last weekendtoday, this week, this year (hâlâ devam ediyorsa)
when I was young, then, after thatfor… / since… (şimdiye kadar süren dilim)
  • ✓

    I finished the book two days ago.

  • ✓

    So far I've read half of the book.

  • ✓

    We moved to Bristol in 2019.

  • ✓

    Have you been to any concerts recently?

  • ✓

    She called me last night.

  • ✓

    She hasn't called me this week.

4Belirli bir zaman mı, zaman yok mu?

Tam zaman önemliyse ya da dinleyen kişi bunu bilmek istiyorsa Past Simple gerekir. Zaman bilinmiyorsa, önemli değilse ya da sadece "şimdiden önce bir zaman" ise Present Perfect kullanırız. Bu yüzden When…? ve What time…? ile başlayan sorular her zaman Past Simple'dadır — belirli bir zamanı sorarlar.

Zaman yok / zaman önemli değilBelirli bir zaman
I've lost my wallet.I lost it on the bus this morning.
Someone has eaten my sandwich!Who ate it? When did it happen?
They've bought a new house.They bought it in March.

5Haberler: başlık ve ayrıntılar

Bir haber verirken çoğu zaman Present Perfect ile başlarız. Bu, yeni ve şu anda önemli olan ana bilgiyi verir. Sonra ayrıntıları eklerken — ne zaman, nerede, nasıl, kim — Past Simple'a geçeriz, çünkü artık belirli, bitmiş bir olaydan söz ediyoruzdur. Bu kalıbı her gün radyoda, televizyonda ve arkadaşlarla sohbetlerde duyabilirsiniz.

  • ✓

    A lorry has crashed on the M25. It happened at about six o'clock this morning, and the driver was taken to hospital.

  • ✓

    Guess what? I've passed my driving test! I took it on Tuesday and the examiner said I drove really well.

  • ✓

    Scientists have discovered a new kind of frog. They found it in a forest in Peru last year.

  • ✓

    Oh no, I've broken my glasses. I dropped them on the floor when I got out of bed.

AdımZamanÖrnek
1. HaberPresent PerfectOur cat has had kittens!
2. AyrıntılarPast SimpleShe had them last night in the cupboard.
3. Daha fazla ayrıntıPast SimpleWe found them this morning. There were five!

6Deneyim soruları ve devam soruları

Deneyimlerle ilgili sohbetler de aynı kalıbı izler. İlk soru şimdiye kadarki hayatı sorar (ever ile Present Perfect). Cevap evetse, sonraki sorular o belirli zamanı sorar (Past Simple). Konuşanların zamanı ne kadar doğal değiştirdiğine dikkat edin.

  • ✓

    A: Have you ever tried surfing?

  • ✓

    B: Yes, I have. I tried it in Cornwall two summers ago.

  • ✓

    A: Did you like it?

  • ✓

    B: I loved it, but I fell into the water about fifty times!

Genel deneyim (Present Perfect)Devam sorusu (Past Simple)
Have you ever met a famous person?Who was it? Where did you meet them?
Has she ever won a prize?What did she win it for?
I've been to Iceland.Really? When did you go? Was it cold?

7Been mi, gone mu?

Present Perfect'te go fiilinin iki past participle'ı vardır. Gone, kişinin gittiği ve hâlâ orada (ya da yolda) olduğu anlamına gelir. Been, kişinin gidip geri döndüğü anlamına gelir — bu bir ziyaret ya da deneyimdir. Past Simple'da böyle bir fark yoktur: sadece went kullanırız.

CümleKişi şimdi nerede?
Dad has gone to the supermarket.Süpermarkette ya da yolda — evde değil.
Dad has been to the supermarket.Aldıklarıyla birlikte eve dönmüş, şimdi evde.
Mia has gone to Canada for a year.Şu anda Kanada'da.
Mia has been to Canada twice.Hayatında Kanada'ya iki kez gitti; şimdi orada değil.
Mia went to Canada last year.Past Simple: sadece yolculuğun yapıldığını biliyoruz.
  • ✓

    Where's Jack? — He's gone to football practice. He'll be back at six.

  • ✓

    You look tired. — Yes, I've been to the gym.

  • ✓

    I've never been to a music festival.

8Şimdiki sonuç mu, bitmiş bir hikâye mi?

Bazen hiç zaman ifadesi yoktur ve iki zaman da dil bilgisi açısından mümkündür. O zaman seçim ne söylemek istediğinize bağlıdır. Şimdiki sonucu düşünüyorsanız Present Perfect kullanın. Bir hikâye anlatıyor ya da geçmişteki durumun kendisini düşünüyorsanız Past Simple kullanın.

Present Perfect: şimdiki sonuçPast Simple: geçmişteki olay
I've cut my finger. (Bakın — kanıyor!)I cut my finger while I was cooking. (hikâyeyi anlatıyoruz)
Someone has opened the window. (Şimdi burası soğuk.)Someone opened the window and then closed it again.
He's left his job. (Şu anda bir işi yok.)He left his job and started a business.

9Tipik hatalar

Türkçe de dahil olmak üzere birçok dilde bu durumların hepsi için tek bir geçmiş zaman kullanılır ("Dün onu gördüm", "Bugün üç e-posta yazdım" — ikisi de -dı ile). Bu yüzden öğrenciler zamanı çoğu zaman zaman dilimine göre değil, eyleme göre seçer. Önce cümledeki zaman ifadelerini kontrol edin.

Present Perfect mi, Past Simple mı?: testler

Testler İngilizce: böylece İngilizce pratik yaparsınız.

GameFix the mistake: Present Perfect or Past Simple?Find the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bu ders işinize yaradı mı? Bir arkadaşınızla ya da sınıfınızla paylaşın.