Eenglish-tests.com
B1

Phrasal verbs: giriş

Phrasal verb, arkasında küçük bir kelime bulunan bir fiildir: get up, turn on ya da look after gibi. İkisi birlikte tek bir fiil gibi işlev görür ve çoğu zaman anlam yenidir: look after somebody "birinin arkasına bakmak" değil, "birine bakmak, göz kulak olmak" demektir. Türkçede böyle fiil öbekleri yoktur; anlamı genellikle tek bir fiil taşır (kalkmak, açmak, bakmak). İngilizce konuşanlar ise phrasal verb'leri, özellikle gündelik konuşmada, sürekli kullanır; bu yüzden insanları anlamak ve doğal konuşmak için onlara ihtiyacınız vardır. Bu derste phrasal verb'lerin ne olduğunu, üç ana dil bilgisi türünü (ayrılabilen, ayrılamayan ve nesnesiz), it ya da them gibi bir zamirin nereye konacağını ve yeni phrasal verb'leri nasıl öğreneceğinizi öğreneceksiniz.

1Phrasal verb nedir?

Phrasal verb = bir fiil + bir parçacık (particle). Parçacık up, down, on, off, in, out, away, back, over ya da after gibi küçük bir kelimedir. Başka cümlelerde bu kelimeler edat ya da zarftır, ama bir phrasal verb'de fiilin bir parçasıdırlar. Fiil normal şekilde değişir (get, gets, got, getting), parçacık ise hiç değişmez.

verb + particle = phrasal verb: get + up, turn + off, look + after
  • ✓

    I usually get up at seven.

  • ✓

    She got up late yesterday and missed the bus.

  • ✓

    Please turn off your phones before the film starts.

  • ✓

    My grandma looks after us when Mum is at work.

  • ✓

    We're going to give back the books tomorrow.

2Gerçek anlamlar ve deyimsel anlamlar

Bazı phrasal verb'leri anlamak kolaydır, çünkü fiil ve parçacık normal anlamlarını korur. Bu gerçek (literal) bir anlamdır: sit down, come in, go out, take off your coat. Diğer phrasal verb'lerin ise deyimsel (idiomatic) bir anlamı vardır: onu iki kelimeden tahmin edemezsiniz. Örneğin give up "vazgeçmek, denemeyi bırakmak" demektir; get on with somebody ise "biriyle iyi geçinmek" demektir.

Gerçek anlam (tahmini kolay)Deyimsel anlam (yeni bir anlam)
Please sit down.The plane took off at six. (= yerden havalandı)
Come in! The door's open.I get on well with my sister. (= iyi geçiniriz)
He went out to buy bread.Don't give up! (= vazgeçme)
Pick up your toys, please.I'll pick you up at the station. (= seni arabayla alırım)
Take off your shoes.The new phone has really taken off. (= çok popüler oldu)

Gördüğünüz gibi, bir phrasal verb'ün birden fazla anlamı olabilir. Take off gerçek anlamda (giysiyi çıkarmak) ya da deyimsel anlamda (bir uçağın havalanması) kullanılabilir. Hangi anlamın doğru olduğunu bağlam gösterir.

31. tür: nesnesiz (geçişsiz)

Bazı phrasal verb'lerin nesneye ihtiyacı yoktur. Fiil ve parçacık bir arada kalır ve arkalarından hiçbir şey gelmez (ya da yalnızca bir zaman veya yer ifadesi gelir).

Phrasal verbAnlamıÖrnek
get upyataktan kalkmakI get up at seven on school days.
wake upuyanmakI woke up in the middle of the night.
sit downoturmakPlease sit down.
go outeğlenmek için dışarı çıkmakWe're going out tonight.
come backgeri dönmekWhen are you coming back?
grow upbüyümek, yetişkin olmakI grew up in a small village.
break downbozulmak (araba, makine)Our car broke down on the motorway.
hurry upacele etmekHurry up! We're late.
set offyola çıkmakWe set off early in the morning.

42. tür: ayrılabilen fiiller

Birçok phrasal verb'ün bir nesnesi vardır. Ayrılabilen (separable) fiillerde nesne parçacıktan sonra ya da fiil ile parçacığın arasına gelebilir. Nesne bir isim olduğunda iki konum da doğrudur.

turn on the TV = turn the TV on

Ama nesne bir zamir (it, them, him, her, me, us, you) olduğunda ortaya gelmek zorundadır. Zamir parçacıktan sonra gelemez. Bu, bu dersin en önemli kuralıdır.

turn it on ✓ turn on it ✗
İsimle (ikisi de olur)Zamirle (tek bir yol)
Turn on the light. / Turn the light on.Turn it on.
Put on your coat. / Put your coat on.Put it on.
Pick up the children. / Pick the children up.Pick them up.
Write down the address. / Write the address down.Write it down.
Call back your mum. / Call your mum back.Call her back.

5Yaygın ayrılabilen fiiller

Phrasal verbAnlamıZamirli örnek
turn on / offbir makineyi ya da ışığı açmak / kapatmakIt's dark. Turn it on.
turn up / downsesini açmak / kısmakI love this song. Turn it up!
put ongiymekIt's cold. Put your scarf on.
take off(giysi) çıkarmakYour shoes are wet. Take them off.
pick upyerden almak, kaldırmak; birini (bir yerden) almakYour bag is on the floor. Pick it up.
put awayher zamanki yerine kaldırmakPut your toys away, please.
throw awayçöpe atmakThis milk is old. Throw it away.
try onolup olmadığını görmek için giysiyi denemekCan I try these jeans on?
fill inbir formu doldurmakPlease fill this form in.
look upsözlükte ya da internette aramakI don't know this word. I'll look it up.
give backsahibine geri vermekHere's your pen. I'm giving it back.
wake upbirini uyandırmakDon't wake the baby up!

63. tür: ayrılamayan fiiller

Ayrılamayan (inseparable) phrasal verb'lerde nesne — isim de olsa zamir de olsa — her zaman parçacıktan sonra gelir. Fiil ile parçacığın arasına hiçbir şey koyamayız.

look after the baby → look after her ✓ look her after ✗
Phrasal verbAnlamıÖrnek
look afterbakmak, ilgilenmekCan you look after my cat? / look after it
look foraramak, bulmaya çalışmakI'm looking for my keys. / looking for them
get on / offotobüse, trene, uçağa binmek / inmekWe got on the train in York. / got off it
get overbir hastalığı ya da üzücü bir olayı atlatmakShe soon got over her cold.
come acrosstesadüfen bulmakI came across an old photo of you.
run intotesadüfen karşılaşmakI ran into Tom at the shops. / ran into him
take afterbüyük bir akrabaya benzemek (görünüş ya da davranış olarak)He takes after his dad.
go throughzor bir şey yaşamak; dikkatle gözden geçirmekWe went through the answers together.

7Hangi türden olduğunu nasıl bilirim?

Ne yazık ki basit bir kural yoktur. İyi bir sözlük türü gösterir. Öğrenci sözlükleri genellikle şöyle yazar: turn sth on (ayrılabilen — 'sth' ortada) ve look after sb (ayrılamayan — 'sb' sonda). Sth = something (bir şey), sb = somebody (biri).

Sözlükteki maddeSize ne söylüyor
get upnesne yok
turn sth offayrılabilen: turn the TV off / turn it off
look for sb/sthayrılamayan: look for it
look forward to sthüç kelime, ayrılamayan

8Phrasal verb'ler nasıl öğrenilir?

Binlerce phrasal verb vardır, bu yüzden uzun bir alfabetik listeyi ezberlemeye çalışmayın. Şu fikirler çok daha iyi sonuç verir.

FikirÖrnek
Onları bütün bir cümle içinde öğrenin.Sadece 'look after' değil, 'I look after my little brother.'
Onları konulara göre gruplayın.Sabah: wake up, get up, put on, set off.
Onları parçacıklara göre gruplayın.up = daha fazla / bitmiş: turn up, eat up, tidy up, fill up.
Okurken ve dinlerken onları fark edin.Yenilerini bir deftere bir örnekle birlikte yazın.
Yanına türünü yazın.pick sth up (ayrılabilen), look for sth (ayrılamayan).

Bazı parçacıkların tipik bir anlamı vardır

ParçacıkTipik anlamıÖrnekler
updaha fazla, daha yukarı ya da tamamenturn up, grow up, eat up, tidy up
downdaha az, daha aşağıturn down, sit down, slow down
offuzağa, durmak, çıkarmakturn off, take off, set off
backgeri dönmekcome back, give back, call back
outdışarı ya da bitmişgo out, find out, run out

9Sık yapılan hatalar

  • ✓

    I can't find my glasses. Have you seen them? I'm looking for them.

  • ✗

    I'm looking them for.

    Look for ayrılamaz: looking for them.

  • ✓

    It's cold. Put your jacket on.

  • ✗

    It's cold. Put on it.

    Zamir ortaya gelir: put it on.

  • ✓

    What time did you get up?

  • ✗

    What time did you got up?

    did'den sonra fiil yalın hâldedir: get up. Yalnızca fiil değişir, parçacık asla değişmez.

  • ✓

    Can you pick me up at six?

  • ✗

    Can you pick up me at six?

    Pick up ayrılabilir, bu yüzden zamir ortaya gelir.

Phrasal verbs: giriş: testler

Testler İngilizce: böylece İngilizce pratik yaparsınız.

GameFix the mistake: Phrasal verbs: introductionFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bu ders işinize yaradı mı? Bir arkadaşınızla ya da sınıfınızla paylaşın.