1İsimden önce sıfatlar: kısa bir hatırlatma
İngilizcede sıfatın genellikle isminden önce geldiğini (a red car; a car red değil) ve çoğul isimlerle hiç değişmediğini (two red cars) zaten biliyorsunuz. Bu, Türkçeyle aynıdır: "kırmızı arabalar". Tek bir sıfatla karar verilecek bir şey yoktur. Asıl soru, aynı isim hakkında iki, üç ya da daha fazla şey söylemek istediğimizde ne olduğudur. Türkçe de dahil birçok dilde sıfatların yerini oldukça serbestçe değiştirebilirsiniz. İngilizcede ise değiştiremezsiniz: sırayı değiştirirseniz ifade anadili İngilizce olan birine tuhaf, hatta yanlış gelir.
- ✓
We stayed in a beautiful old farmhouse.
- ✓
My dad bought a small black car.
- ✓
She was wearing a long blue woollen scarf.
- ✓
They live in a big modern flat near the centre.
- ✗
We stayed in an old beautiful farmhouse.
Görüş önce gelir: a beautiful old farmhouse.
2Olağan sıra
İşte dil bilgisi kitaplarının çoğunun verdiği sıra. Tek bir ifadede sekiz grubun hepsine neredeyse hiç ihtiyacınız olmaz, ama tablo her tür sıfatın nereye geldiğini gösterir. Sadece kelime listesini değil, grupları öğrenin: yeni bir sıfatla karşılaştığınızda kendinize onun hangi gruba ait olduğunu sorun.
İlkinden (isimden uzak) sonuncusuna (ismin yanında)
| Grup | Örnekler | Bir ifadede |
|---|---|---|
| 1 görüş | lovely, nice, beautiful, horrible, funny, delicious | a lovely day |
| 2 büyüklük | big, small, tiny, huge, tall, long, short | a tiny puppy |
| 3 yaş | old, new, young, ancient, modern | an old castle |
| 4 şekil | round, square, flat, thin, wide | a round table |
| 5 renk | red, dark blue, pale green, black | a red kite |
| 6 köken | Italian, Japanese, British, French | a Japanese garden |
| 7 malzeme | wooden, plastic, metal, cotton, gold | a wooden spoon |
| 8 amaç | sleeping, swimming, football, kitchen | a sleeping bag |
- ✓
a nice new red bike
görüş + yaş + renk
- ✓
a huge round wooden table
büyüklük + şekil + malzeme
- ✓
some delicious Italian ice cream
görüş + köken
- ✓
a beautiful old Chinese vase
görüş + yaş + köken
- ✓
a small green plastic box
büyüklük + renk + malzeme
- ✓
a pair of old black football boots
yaş + renk + amaç
3Neden bu sıra? Genelden özele
Sıranın bir mantığı vardır. İsme en yakın sıfatlar en kalıcı olan ve o şeyin en çok "bir parçası" olan sıfatlardır. Ahşap bir kutu bir kutu türüdür; her zaman ahşap olacaktır. İsimden uzak olan sıfatlar daha geneldir ve bazıları sadece birinin duygularıdır. Kutu güzel mi? Belki siz öyle düşünüyorsunuz, ben düşünmüyorum. Bu yüzden görüş önce gelir, kesin bilgiler ise en sona.
| İsimden uzak | İsme yakın |
|---|---|
| görüş: kişiden kişiye değişebilir | malzeme ve amaç: herkes için, her zaman doğru |
| büyüklük ve yaş: değişebilir (bir yavru köpek büyür, bir araba eskir) | köken: bir Fransız peyniri her zaman Fransızdır |
| lovely, small, old … | … French, wooden, sleeping + isim |
Yani emin değilseniz şu testi kullanın: bir sıfat size o şeyin ne TÜR bir şey olduğunu ne kadar çok söylüyorsa isme o kadar yakın gelir. A kitchen table, a sports car, a cotton T-shirt — bunlar neredeyse eşya türlerinin adlarıdır. nice ya da horrible gibi bir görüş kelimesi bize tür hakkında hiçbir şey söylemez, bu yüzden en öne gelir.
- ✓
a horrible cold rainy day
Önce benim duygum, sonra hava hakkındaki bilgiler.
- ✓
an interesting new science museum
science museum bir müze türüdür.
- ✓
a comfortable leather sofa
- ✗
a leather comfortable sofa
Görüş malzemeden önce gelir: a comfortable leather sofa.
4Önce görüş, sonra bilgiler
En önemli kural en kolay olanıdır: görüş bildiren sıfatlar, bilgi veren bütün sıfatlardan önce gelir. Görüş sıfatları bir şey hakkında ne düşündüğünüzü söyler: good, bad, nice, lovely, beautiful, ugly, wonderful, horrible, delicious, boring, exciting, comfortable, strange, perfect. Bilgi sıfatları ise görebileceğiniz ya da ölçebileceğiniz şeyleri söyler: büyüklük, yaş, şekil, renk, nereden geldiği, neyden yapıldığı.
| Doğru | Yanlış |
|---|---|
| a lovely big garden | a big lovely garden |
| a wonderful old film | an old wonderful film |
| delicious French bread | French delicious bread |
| a strange green light | a green strange light |
| a comfortable cotton T-shirt | a cotton comfortable T-shirt |
5Ortadakiler: büyüklük, yaş, şekil ve renk
Görüşten sonra bir şeyin nasıl göründüğünü anlatan sıfatlar gelir. Genellikle önce büyüklük, sonra yaş, sonra şekil, sonra renk gelir. Renk bu grubun her zaman sonuncusudur: büyüklük, yaş ve şekilden sonra, ama köken ve malzemeden önce gelir.
| Sıra | Örnek |
|---|---|
| büyüklük + yaş | a big old house, a little new puppy |
| büyüklük + renk | a small black cat, long brown hair |
| yaş + renk | an old grey coat, a new pink dress |
| şekil + renk | a round white plate, a square yellow box |
| büyüklük + şekil | a large round mirror, a long thin stick |
| renk + köken | a red Italian car, green Irish fields |
Bir şeyin dokunulduğunda nasıl olduğunu ya da hangi durumda olduğunu anlatan sıfatlara — hot, cold, wet, dry, heavy, soft, clean, broken — çoğu zaman "fiziksel nitelik" denir. Bunlar genellikle büyüklük ve yaşın yakınına, şekil ve renkten önce gelir: a heavy black bag, a soft white towel, a big wet dog, a hot sunny afternoon.
- ✓
Grandpa has got short white hair.
- ✓
There's a tall old tree at the end of our street.
- ✓
She bought a little round blue teapot.
- ✓
He dried the dog with a soft yellow towel.
- ✓
My sister has got long brown hair and big blue eyes.
6İsmin yanında: köken, malzeme ve amaç
Son üç grup isme en yakın durur. Köken bir şeyin nereden geldiğini söyler (Italian, Mexican, British). Malzeme neyden yapıldığını söyler (wooden, plastic, metal, cotton, silk, gold). Amaç ne için kullanıldığını söyler (a running shoe = koşu için bir ayakkabı). Bunların sırası her zaman aynıdır: köken, sonra malzeme, sonra amaç.
- ✓
a Swiss silver watch
köken + malzeme
- ✓
an Indian cotton shirt
köken + malzeme
- ✓
a plastic lunch box
malzeme + amaç
- ✓
an old leather football
yaş + malzeme + amaç
- ✓
a beautiful Spanish guitar
görüş + köken, sonra isim
Malzeme için çoğu zaman sıfat değil, isim kullanırız: a cotton shirt, a gold ring, a glass bottle, a paper bag, a stone wall. Bazı malzemelerin -en ile biten bir sıfatı da vardır: wooden (wood), woollen (wool), golden. Genellikle a wooden chair ve a woollen jumper deriz, ama a gold watch deriz (golden genellikle "altın renginde" anlamına gelir: golden hair, golden sand).
| Malzeme | Örnek |
|---|---|
| sıfat olarak kullanılan isim | a plastic cup, a metal box, a silk scarf |
| -en ile biten sıfat | a wooden spoon, a woollen hat |
| gold, silver | a gold ring, a silver necklace |
7Amaç kelimeleri ve birleşik isimler: a sleeping bag
Amaç kelimesi çoğu zaman asıl isimle birleşip birleşik bir isim oluşturan bir isim ya da -ing biçimidir: a sleeping bag (içinde uyumak için bir torba, uyku tulumu), a swimming pool, a running shoe, a tennis racket, a kitchen table, a school bus, a birthday cake. Bu iki kelime TEK bir kelime gibi işlev görür. Bu yüzden aralarına başka hiçbir sıfat giremez: diğer bütün sıfatlar birleşik ismin tamamının önüne gelir.
| Doğru | Yanlış |
|---|---|
| a warm blue [sleeping bag] | a sleeping warm blue bag |
| a new outdoor [swimming pool] | a swimming new outdoor pool |
| a big wooden [kitchen table] | a kitchen big wooden table |
| expensive white [running shoes] | running expensive white shoes |
Birleşik isimdeki -ing kelimesinin bir -ing sıfatı olmadığına dikkat edin. A sleeping baby şu anda uyuyan bir bebektir (normal bir sıfat). A sleeping bag ise uyumaz: uyumak İÇİN bir torbadır. Farkı telaffuzda da hissedebilirsiniz: birleşik isimlerde ilk kelimeyi vurgularız — a SLEEPing bag, a SWIMming pool.
8Belirleyiciler, sayılar, very ve a / an
Bütün sıfatlardan önce belirleyiciler gelir: a, an, the, my, your, this, those, some, every… Sayılar belirleyiciden sonra, ama sıfatlardan önce gelir. first, next ve last gibi sıra bildiren kelimeler diğer sayılardan önce gelir.
- ✓
my two lovely little cats
- ✓
those three big old trees
- ✓
the first two sunny days of spring
- ✓
the last few warm evenings
- ✗
two my cats
Belirleyici önce gelir: my two cats. (Türkçedeki "iki kedim" sırası İngilizcede kullanılmaz.)
very, really, quite ve too gibi kelimeler, ismin değil, nitelediği sıfatın hemen önüne gelir: a very old house, a big really expensive car. Ayrıca a ya da an'ın kendisinden sonraki İLK sese bağlı olduğunu unutmayın; bu yüzden ilk sıfatı değiştirdiğinizde artikel de değişebilir.
| İfade | Neden a ya da an? |
|---|---|
| an old red bus | old bir ünlü sesle başlar |
| a lovely old umbrella | lovely bir ünsüz sesle başlar |
| an expensive new phone | expensive bir ünlü sesle başlar |
| a huge old elephant | huge bir ünsüz sesle başlar |
9Kaç sıfat doğal duyulur?
Gündelik konuşmada ve yazıda bir ismin önünde iki sıfat çok yaygındır, üç sıfat da uygundur. Dört ya da daha fazlası bir mağaza kataloğundaki liste gibi duyulmaya başlar. İyi yazarlar genellikle sıfatları üst üste yığmaz. Bunun yerine bilginin bir kısmını isimden sonraya, ikinci bir cümleye ya da be fiilinden sonraya koyarlar.
| İsmin önünde çok fazla sıfat | Daha iyi |
|---|---|
| a lovely small old round brown wooden table | a lovely old wooden table. It's small, round and brown. |
| a big new white Japanese plastic toy robot | a big new robot from Japan. It's white and made of plastic. |
| a horrible cold dark wet November day | a cold, dark day in November. It was horrible and wet. |
- ✓
We had a lovely long holiday.
İki sıfat: doğal.
- ✓
She found a tiny brown wooden box.
Üç: hâlâ doğal.
- ✓
My cousin has a cat with green eyes and soft grey fur.
Sıfatları birkaç isme dağıtmak daha iyi duyulur.
10Virgül ve 'and'
Bir ismin önünde FARKLI gruplardan sıfatların arasına normalde virgül ya da 'and' konmaz: a big black dog, a nice old man. Sıfatlar katmanlar gibidir: önce black dog, sonra a big black dog. Ama iki sıfat AYNI gruptansa ve ismi aynı şekilde niteliyorsa aralarına virgül koyabiliriz. Bu, 'and' ile aynı anlama gelir.
| Farklı gruplar: virgül yok | Aynı tür: virgül mümkün |
|---|---|
| a lovely warm day (görüş + nitelik) | a long, hot day (günün iki niteliği) |
| a tall young man (büyüklük + yaş) | a kind, helpful teacher (iki görüş) |
| a small white house (büyüklük + renk) | a dark, quiet street (iki nitelik) |
Renklerde, bir şeyin iki ya da daha fazla rengi olduğunda and kullanırız: a black and white cat (kedide iki renk de var), a red and yellow flag. Üç renkle: a red, white and blue flag. 'And' olmadan ilk renk kelimesi ikincisini niteler: a dark blue coat, a light green dress.
be fiilinden (ve look, seem, feel, become… fiillerinden) sonra sıfatlar bir ismin önünde değildir, bu yüzden sıra kuralları pek önemli değildir. Burada onları and ile bağlarız: iki sıfatı and ile, üç ya da daha fazlasını virgüllerle ve sonuncudan önce 'and' ile.
- ✓
The day was long and hot.
- ✓
Our new teacher is kind and funny.
- ✓
The house looked big, old and empty.
- ✗
The soup was hot delicious.
be'den sonra 'and' gerekir: hot and delicious.
- ✓
My bedroom is small, but it's warm and comfortable.
11Sık yapılan hatalar
Türkçede sıfatların sırası oldukça serbesttir ("eski ahşap bir kutu" da "ahşap eski bir kutu" da denebilir), bu yüzden öğrenciler çoğu zaman kafalarındaki sırayı korur. Bir başka yaygın sorun da bütün sıfatların arasına, bir listedeymiş gibi virgül koymaktır. Bu hataları kendi yazılarınızda kontrol edin.