Eenglish-tests.com
C1

Phrasal verbs według partykuły: up, out, off, down, over

Phrasal verbs (czasowniki frazowe) często wyglądają na przypadkowe, ale partykuła zwykle ma swoje prawdziwe znaczenie. Up może znaczyć „do końca” albo „pojawianie się”; out — „usuwanie” albo „wyjaśnianie”; off — „oddzielanie” albo „stopniowe znikanie”; down — „zmniejszanie” albo „mocne ustalanie”; over — „przechodzenie z jednej strony na drugą” albo „patrzenie po całej powierzchni”. Na poziomie B2 poznałeś podstawowe znaczenia z czasownikami takimi jak sort out, calm down i switch off. W tej lekcji poznasz 45 rzadszych, bardziej zaawansowanych czasowników frazowych pogrupowanych według partykuły — od rule out i phase out po play down i gloss over — i zobaczysz, jak znaczenie partykuły pomaga je zrozumieć, zapamiętać i odgadnąć nowe.

1Szybka powtórka: partykuły mają znaczenie

Na poziomie B2 widziałeś, że partykuła może dodać do czasownika dość przewidywalne znaczenie. Sort out znaczy „rozwiązać, uporządkować”; calm down — „stać się mniej intensywnym, uspokoić się”; switch off — „odłączyć, wyłączyć”; think over — „dokładnie przemyśleć”. Na poziomie C1 te same znaczenia pojawiają się w bardziej abstrakcyjnych, przenośnych czasownikach. Jeśli wiesz, że down często znaczy „mniej”, zrozumiesz play down (sprawić, że coś wydaje się mniej ważne), nawet jeśli nigdy wcześniej go nie widziałeś.

Podstawowe znaczenia omawiane w tej lekcji

PartykułaGłówne znaczenia
upzakończenie i ostateczny wynik; wzrost i gromadzenie się; pojawianie się, wychodzenie na powierzchnię
outusuwanie lub wykluczanie; rozszerzanie się lub rozrastanie; wyjaśnianie; wyróżnianie się
offoddzielanie lub odchodzenie; stopniowe ustawanie; rozpoczynanie; osiąganie wyniku
downzmniejszanie siły lub rozmiaru; odnajdywanie lub mocne ustalanie; odchodzenie ze stanowiska
overprzechodzenie od jednej osoby lub strony do drugiej; patrzenie lub myślenie o czymś w całości; mijanie; przelewanie się

2Up: zakończenie, gromadzenie się i pojawianie

Up często pokazuje, że czynność dochodzi do końca albo do ostatecznego wyniku: finish up, end up, sum up. Może też znaczyć, że coś stopniowo rośnie albo się gromadzi: build up, drum up. Może też oznaczać, że coś się pojawia albo wychodzi na powierzchnię: crop up, own up (wydobyć prawdę na wierzch).

CzasownikZnaczeniePrzykład
finish upznaleźć się w jakimś miejscu lub sytuacji na końcuWe finished up in a tiny café by the harbour.
end upznaleźć się w sytuacji, której się nie planowało (pol. „skończyć jako”, „wylądować”)He studied law but ended up working as a chef.
sum upkrótko podsumować; oddawać typową cechę czegośThat photo really sums up the spirit of the festival.
build upstopniowo narastaćPressure had been building up for weeks before the strike.
drum upusilnie zabiegać o poparcie lub zainteresowanieThe volunteers are trying to drum up support for the new library.
free upzwolnić czas, miejsce lub pieniądzeMoving the meeting online freed up two hours of my afternoon.
crop uppojawić się lub wydarzyć niespodziewanie (pol. „wyskoczyć”)Something urgent has cropped up, so I'll be late.
own up (to)przyznać się do zrobienia czegoś złegoNobody owned up to breaking the printer.
  • ✓

    If you don't plan your route, you'll end up going round in circles.

  • ✓

    To sum up, the evidence supports the original theory.

  • ✓

    Problems tend to crop up just before a deadline.

  • ✓

    She eventually owned up to forgetting her sister's birthday.

3Out: usuwanie, rozszerzanie i wyjaśnianie

Out często znaczy „usunięcie czegoś lub kogoś z grupy”: rule out, opt out, single out, phase out. Może znaczyć „rozszerzanie się, rozprzestrzenianie”: branch out, map out. Może znaczyć „wyjaśnienie czegoś albo rozwiązanie”: spell out, iron out. Może też oznaczać „bycie widocznym albo innym niż reszta”: stand out. Wreszcie pan out opisuje, jak sytuacja ostatecznie się rozwija.

CzasownikZnaczeniePrzykład
rule outuznać, że coś jest niemożliwe lub nieodpowiednie; wykluczyćDoctors have ruled out a serious injury.
phase outstopniowo wycofywać coś z użyciaPetrol cars will be phased out over the next decade.
opt out (of)zdecydować, że się w czymś nie weźmie udziału; zrezygnowaćYou can opt out of the marketing emails at any time.
single outwybrać jedną osobę lub rzecz z grupy, aby zwrócić na nią szczególną uwagę; wyróżnićThe judges singled out her design for special praise.
branch outzacząć robić coś nowego, rozszerzyć działalnośćThe bakery has branched out into vegan cakes.
map outszczegółowo coś zaplanowaćWe spent the morning mapping out the project timeline.
spell outwyjaśnić coś bardzo jasno i szczegółowoThe contract spells out exactly what happens if you cancel.
iron outrozwiązać drobne problemy lub różnice zdańThere are still a few details to iron out before the launch.
stand outbardzo się wyróżniać albo być lepszym od innychHer application really stood out from the rest.
pan outrozwinąć się lub zakończyć w określony sposóbLet's see how things pan out before we book anything.
  • ✓

    Police have not ruled out the possibility that the fire was started deliberately.

  • ✓

    Plastic straws were phased out in many countries.

  • ✓

    Do I really have to spell it out for you? We need the report by Monday!

  • ✓

    The trip didn't pan out quite as we'd expected, but we enjoyed it anyway.

4Off: oddzielanie, zanikanie i osiąganie sukcesu

Off często znaczy „oddzielenie od czegoś”: lay off (oddzielić pracowników od firmy, czyli zwolnić), ward off (trzymać coś z daleka). Znaczy też „stopniowe słabnięcie, aż coś ustanie”: wear off, tail off, cool off, doze off (świadomość słabnie). Co ciekawe, off może też oznaczać „rozpoczęcie” (kick off) i „osiągnięcie wyniku” (pay off). Show off pochodzi od „pokazywania czegoś innym”.

CzasownikZnaczeniePrzykład
cool offuspokoić się albo ochłonąćLet's take a break and give everyone time to cool off.
wear offstopniowo minąć (o działaniu lub uczuciu)The painkillers wore off in the middle of the night.
tail offstopniowo maleć lub słabnąćSales usually tail off after Christmas.
doze offzasnąć, nie mając takiego zamiaru; zdrzemnąć sięI dozed off halfway through the documentary.
lay offzwolnić kogoś z pracy, bo brakuje dla niego zajęciaThe factory laid off 200 workers last year.
ward offchronić się przed czymś, odpędzać cośSome people take vitamin C to ward off colds.
kick offzacząć (mecz, wydarzenie, dyskusję)The festival kicks off with a concert on Friday night.
pay offprzynieść efekty po włożonym wysiłku; opłacić sięAll those hours of practice finally paid off.
show offpróbować zaimponować innym tym, co się ma albo umie; popisywać sięHe's always showing off about his new phone.
  • ✓

    The novelty of working from home soon wore off.

  • ✓

    Shall we kick off the meeting with a quick update from each team?

  • ✓

    Her risky decision to change careers really paid off.

  • ✓

    After a long swim, we cooled off in the shade.

5Down: zmniejszanie, odnajdywanie i ustępowanie

Down często znaczy „zmniejszanie rozmiaru, siły lub znaczenia”: wind down, play down, water down, die down, narrow down. Może też oznaczać „odnalezienie czegoś i ustalenie tego w jednym miejscu”: track down. Boil down to znaczy „sprowadzać się do istoty rzeczy”. Wreszcie down może oznaczać „odejście z wysokiego stanowiska”: step down, back down (przestać się upierać, ustąpić).

CzasownikZnaczeniePrzykład
wind downodprężyć się; albo stopniowo coś kończyćI like to wind down with a book before bed.
play downsprawić, że coś wydaje się mniej ważne; bagatelizowaćThe government tried to play down the problem.
water downosłabić plan lub wypowiedź; rozwodnićThe final agreement was watered down to please everyone.
die downucichnąć albo osłabnąćWe waited for the wind to die down before setting sail.
narrow downzawęzić liczbę możliwościWe've narrowed it down to three possible venues.
track downodnaleźć po długich poszukiwaniach; wytropićI finally tracked down a copy of the book in a second-hand shop.
boil down tosprowadzać się do czegoś jako głównej, podstawowej kwestiiIn the end, the argument boils down to money.
step downodejść z ważnej funkcji lub stanowiska; ustąpićThe chairman stepped down after fifteen years.
back downprzestać się upierać, przyznać, że nie można wygrać; wycofać sięNeither side was willing to back down.
  • ✓

    Once the applause had died down, the speaker continued.

  • ✓

    Scientists have narrowed down the search to a small area of the ocean floor.

  • ✓

    The company is winding down its operations in Europe.

  • ✓

    He played down his role in the rescue, but everyone knew he was a hero.

6Over: przechodzenie, patrzenie po całości, mijanie

Over często znaczy „przechodzenie od jednej osoby lub strony do drugiej”: hand over, win over (przeciągnąć kogoś na swoją stronę). Może znaczyć „patrzenie lub myślenie o czymś w całości”: mull over, pore over, albo „szybkie przesuwanie się po powierzchni bez wchodzenia w głąb”: gloss over. Może znaczyć „mijanie”: blow over, tide over (pomóc komuś przetrwać trudny okres). Może też znaczyć „przelewanie się przez krawędź”: boil over, spill over.

CzasownikZnaczeniePrzykład
hand overprzekazać komuś kontrolę lub odpowiedzialnośćThe outgoing manager handed over to her deputy on Friday.
win overprzekonać kogoś, żeby cię poparł; zjednać sobieHer speech won over even the most sceptical members of the audience.
mull overdługo i starannie się nad czymś zastanawiaćI need a few days to mull it over.
pore overbardzo uważnie coś studiować lub czytać; ślęczeć nad czymśShe spent hours poring over old maps of the city.
gloss overunikać szczegółowego mówienia o problemie; prześlizgnąć się nad czymśThe report glosses over the costs of the project.
blow overminąć bez poważnych skutków (o burzy, kłótni)Don't worry, the argument will soon blow over.
tide (sb) overpomóc komuś przetrwać krótki trudny okresCan you lend me twenty pounds to tide me over until payday?
spill overrozprzestrzenić się na inną dziedzinę lub sytuacjęStress at work can easily spill over into family life.
boil over(o złości lub sytuacji) wymknąć się spod kontroliTensions finally boiled over at the end of the meeting.
  • ✓

    The keys will be handed over to the new owners on Monday.

  • ✓

    The students pored over the exam results, looking for their names.

  • ✓

    It's best not to gloss over mistakes — talk about them openly.

  • ✓

    The storm blew over during the night, and the morning was calm.

7Ten sam czasownik, inna partykuła

Jednym z najlepszych sposobów, aby wyczuć znaczenie partykuł, jest porównanie tego samego czasownika z różnymi partykułami. Czasownik daje podstawowe znaczenie, a partykuła — kierunek albo wynik. Poniższe pary często mylą nawet zaawansowani uczniowie.

Czasownik + partykułaZnaczenie
wear off / wear out / wear downdziałanie mija / coś jest używane, aż się zniszczy / zmęczyć lub osłabić kogoś ciągłą presją
cool off / cool downoba mogą znaczyć „uspokoić się” albo „ochłodzić się”; cool off często sugeruje zrobienie przerwy, żeby się odświeżyć
play down / play upumniejszać znaczenie / podkreślać znaczenie
rule out / rule onwykluczyć możliwość / wydać oficjalne rozstrzygnięcie w sprawie (o sądzie)
hand over / hand outprzekazać kontrolę jednej osobie / rozdać rzeczy wielu osobom
sum up / add uppodsumować / zsumować; mieć sens
step down / step inodejść ze stanowiska / wkroczyć, żeby pomóc
  • ✓

    The effect of the coffee wore off after an hour.

  • ✓

    These trainers are completely worn out.

  • ✓

    The constant noise was wearing us down.

  • ✓

    When the referee was injured, a fan with a referee's licence stepped in.

8Gramatyka: dopełnienie, szyk i czasowniki trzyczęściowe

Przypomnij sobie zasady z poziomu B2: niektóre czasowniki frazowe nie mają dopełnienia (crop up, doze off), niektóre mają dopełnienie, które może stać przed partykułą albo po niej (rule out the idea / rule the idea out), a dopełnienie wyrażone zaimkiem musi stać między czasownikiem a partykułą (rule it out, ✗ rule out it). Czasowniki trzyczęściowe mają dopełnienie na końcu (own up to the mistake, boil down to money).

TypCzasowniki z tej lekcji
bez dopełnieniacrop up, end up, stand out, pan out, doze off, tail off, die down, step down, back down, blow over, boil over
z dopełnieniem, rozdzielnerule out, phase out, spell out, iron out, lay off, play down, water down, narrow down, track down, hand over, win over, mull over, free up, drum up, tide (sb) over
dopełnienie tylko po partykulegloss over, pore over
trzyczęścioweown up to, boil down to, opt out of
  • ✓

    That option is too expensive, so we've ruled it out.

  • ✓

    The police tracked them down within a week.

  • ✗

    He ruled out it immediately.

    Zaimek między czasownikiem a partykułą → ruled it out.

  • ✗

    She glossed the problem over.

    Gloss over i pore over to czasowniki przyimkowe: dopełnienie stoi po over → glossed over the problem.

9Rejestr: styl formalny i nieformalny

Niektóre z tych czasowników są neutralne i pojawiają się w gazetach, raportach i e-mailach służbowych: rule out, phase out, opt out, map out, step down, hand over. Inne są bardziej nieformalne i należą do rozmowy: crop up, doze off, show off, pan out, tide over. W bardzo formalnym albo naukowym tekście czasem lepiej użyć jednowyrazowego czasownika pochodzenia łacińskiego.

Czasownik frazowy (nieformalnie / neutralnie)Formalna alternatywa
rule out a possibilityexclude / eliminate a possibility
phase out a productdiscontinue a product gradually
play down a problemminimise / downplay a problem
iron out difficultiesresolve difficulties
something cropped upan issue arose
the effect wore offthe effect diminished
sales tailed offsales declined
the chairman stepped downthe chairman resigned
map out a planoutline a plan
  • ✓

    Informal: Sorry, something's cropped up at work — can we meet tomorrow?

  • ✓

    Formal: Unfortunately, an urgent matter has arisen and I must postpone our meeting.

  • ✓

    Informal: I nearly dozed off in the lecture.

  • ✓

    Neutral (news): The minister has stepped down following the report.

10Typowe błędy zaawansowanych uczniów

W polskim rolę angielskiej partykuły często pełni przedrostek czasownika (wy-kluczyć, za-snąć, s-płacić), więc uczniowie dobrze rozumieją ideę, ale często wybierają złą partykułę albo dodają ją tam, gdzie angielski jej nie potrzebuje. Inni mylą podobnie wyglądające czasowniki albo stawiają zaimek w złym miejscu.

Phrasal verbs według partykuły: up, out, off, down, over: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Phrasal verbs by particle: up, out, off, down, overFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.