1Do czego służą discourse markers
Wyraz łączący, taki jak because czy although, łączy dwa zdania składowe w jednym zdaniu i jest częścią jego gramatyki. Discourse marker działa zwykle na wyższym poziomie: łączy całe zdanie, a nawet akapit, z tym, co było wcześniej, albo pokazuje nastawienie mówiącego. Większość takich wyrażeń można usunąć, a zdanie nadal będzie poprawne gramatycznie — ale przekaz stanie się mniej jasny, a mówiący zabrzmi mniej naturalnie.
- ✓
I thought the exam would be hard. As a matter of fact, it was quite easy.
koryguje oczekiwanie
- ✓
The hotel was expensive. Mind you, the views were incredible.
dodaje równoważący argument (nieformalnie)
- ✓
Admittedly, the plan has some weaknesses. But it is the best we have.
przyznaje rację
- ✓
On the whole, the trip was a great success.
ogólny wniosek
Większość discourse markers stoi na początku zdania, a po nich stawiamy przecinek. Wiele z nich może też stać w środku, między przecinkami, albo na końcu, zwłaszcza w mowie. Miejsce w zdaniu nieco zmienia akcent: na początku zapowiadają, co nastąpi; w środku albo na końcu brzmią jak myśl dodana po namyśle.
| Miejsce | Przykład |
|---|---|
| początek | On the whole, people were very helpful. |
| środek | People were, on the whole, very helpful. |
| koniec | People were very helpful, on the whole. |
2Szybka powtórka: wyrazy łączące z poziomu B2
Zanim pójdziesz dalej, przypomnij sobie najczęstsze wyrazy łączące zdania z poziomu B2. Nadal są one kręgosłupem każdego dobrze zorganizowanego tekstu, a wyrażenia z poziomu C1 z tej lekcji dodają do nich precyzję i styl — nie zastępują ich.
| Funkcja | Wyrazy łączące z B2 |
|---|---|
| dodawanie | moreover, furthermore, in addition, what is more |
| kontrast | however, nevertheless, on the other hand, even so |
| skutek | therefore, as a result, consequently, so |
| przykłady | for example, for instance, such as |
| kolejność | firstly, secondly, finally, in conclusion |
3In fact, actually, as a matter of fact: dodawanie zaskakującego faktu
Te wyrażenia wprowadzają fakt, który jest prawdziwy, ale być może zaskakujący, albo który koryguje to, co ktoś właśnie powiedział lub założył. Używamy ich też, aby dodać mocniejszą, bardziej szczegółową wersję poprzedniego stwierdzenia. As a matter of fact i in actual fact są nieco bardziej dobitne niż in fact i actually.
| Użycie | Przykład |
|---|---|
| korygowanie błędnego wyobrażenia | People think it's a modern building. In fact, it dates from the 1700s. |
| dodawanie mocniejszego argumentu | The test wasn't easy. As a matter of fact, it was the hardest one this year. |
| uprzejma korekta w rozmowie | "You're from Manchester, aren't you?" "Actually, I'm from Leeds." |
| ujawnianie czegoś nieoczekiwanego | In actual fact, the company had been losing money for years. |
- ✓
"Have you met Professor Ward?" "As a matter of fact, she was my tutor at university."
- ✓
The new rules are meant to save time. In fact, they've made the process slower.
- ✓
I don't mind the rain. I quite like it, actually.
4Admittedly, that said, mind you: przyznawanie racji i równoważenie
Dojrzała argumentacja bierze pod uwagę obie strony. Przyznać rację (to concede) oznacza zaakceptować, że argument przeciwko tobie jest prawdziwy, zanim przejdziesz do własnego zdania. Admittedly i granted wprowadzają takie ustępstwo; that said i having said that wprowadzają argument równoważący, który pojawia się po stwierdzeniu; mind you dodaje uwagę, która osłabia albo uściśla to, co właśnie powiedziałeś, i jest typowe dla nieformalnego brytyjskiego angielskiego.
| Wyrażenie | Jak działa | Przykład |
|---|---|---|
| admittedly | przyjmuję ten argument (przemawiający przeciwko mojej tezie; pol. „co prawda”, „trzeba przyznać”) | Admittedly, the course is expensive, but it's worth every penny. |
| granted | zgadzam się z tym (często w dyskusji; pol. „zgoda”) | Granted, he's young, but he's extremely capable. |
| that said / having said that | mimo tego, co przed chwilą powiedziałem (pol. „niemniej jednak”, „mimo to”) | The film is far too long. That said, the acting is superb. |
| mind you | dodatkowa uwaga, która równoważy to, co powiedziałem (nieformalnie; pol. „ale za to”, „choć z drugiej strony”) | It's a long drive. Mind you, the scenery is stunning. |
| all the same / even so | mimo to | I know it's safe. All the same, I'd rather not go alone. |
| be that as it may | nawet jeśli to prawda (formalnie; pol. „tak czy inaczej”) | Be that as it may, the rules must be followed. |
Zwróć uwagę na kierunek. Admittedly stoi przed argumentem, któremu przyznajesz rację: Admittedly + słaby punkt, but + twój główny argument. That said stoi po stwierdzeniu i zmienia kierunek na przeciwny: stwierdzenie. That said, + druga strona. Mind you często dodaje nieco negatywny argument po pozytywnym albo odwrotnie, jakby mówiącemu właśnie się to przypomniało.
- ✓
Admittedly, public transport here is not perfect. However, it has improved enormously.
- ✓
I really enjoyed the conference. Having said that, some of the talks were rather repetitive.
- ✓
He's a brilliant cook. Mind you, he leaves the kitchen in a terrible mess.
- ✓
The flat is tiny. Mind you, it's only five minutes from the station.
5On the whole, by and large: uogólnianie
Te wyrażenia pokazują, że stwierdzenie jest prawdziwe ogólnie, choć mogą istnieć wyjątki. Są bardzo przydatne w esejach i raportach, gdzie stwierdzenie absolutne byłoby nieprecyzyjne, oraz w rozmowie, gdy przekazujemy ogólne wrażenie. Przypominają wyrażenia łagodzące z lekcji „Łagodzenie i dystansowanie się”.
| Wyrażenie | Przykład |
|---|---|
| on the whole | On the whole, the reaction to the proposal has been positive. |
| by and large | By and large, the students coped well with the changes. |
| as a rule | As a rule, I don't check my emails after seven. |
| for the most part | The roads were, for the most part, clear of snow. |
| broadly speaking | Broadly speaking, the two parties agree on education. |
| all in all | All in all, it was a year to remember. |
6By the way, anyway, as I was saying: kierowanie tematem rozmowy
W rozmowie, e-mailach i prezentacjach często musimy zmienić temat, dodać coś niezwiązanego albo wrócić do głównej myśli po dygresji. Te wyrażenia są drogowskazami dla słuchacza. By the way i incidentally wprowadzają nowy, często mniej ważny temat; anyway zamyka dygresję lub temat i przechodzi dalej; as I was saying i to get back to wracają do wcześniejszej myśli; speaking of nawiązuje do czegoś, o czym właśnie była mowa.
| Wyrażenie | Funkcja | Przykład |
|---|---|---|
| by the way | nowy temat (nieformalnie; pol. „à propos”, „przy okazji”) | By the way, did you get my message? |
| incidentally | nowy temat (bardziej formalnie) | Incidentally, the report is now available online. |
| speaking of / talking of | nawiązanie do tego, co właśnie powiedziano (pol. „skoro mowa o”) | Speaking of holidays, where are you going this summer? |
| anyway | zakończenie dygresji, przejście dalej (pol. „w każdym razie”) | Anyway, I'd better get back to work. |
| as I was saying | powrót do głównej myśli (pol. „jak mówiłem”) | As I was saying, the budget needs to be cut. |
| to get back to / to return to | powrót do wcześniejszego tematu (pol. „wracając do”) | To return to the question of funding, … |
- ✓
We had a great time in Lisbon. By the way, thanks for recommending that restaurant.
- ✓
…and then the bus broke down. Anyway, we got there in the end.
- ✓
Sorry for the interruption. As I was saying, the deadline is next Friday.
- ✓
Speaking of Amy, have you heard she's started a new job?
7In other words, or rather: wyjaśnianie i przeformułowywanie
Czasem musimy powiedzieć to samo prościej albo dokładniej. In other words i that is to say wprowadzają przeformułowanie; to put it another way i to put it simply robią to samo w stylu bardziej potocznym. Or rather poprawia to, co właśnie powiedziałeś, dokładniejszym słowem (pol. „a właściwie”). W angielskim pisanym i.e. (= that is, pol. „tj.”, „czyli”) to krótki, formalny odpowiednik.
| Wyrażenie | Przykład |
|---|---|
| in other words | The company made a loss. In other words, it spent more than it earned. |
| that is to say / i.e. | The course runs for a term, that is to say, twelve weeks. |
| to put it another way | To put it another way, we can't afford to wait. |
| to put it simply | To put it simply, the more you practise, the faster you improve. |
| or rather | I'll see you on Monday, or rather Tuesday — Monday's a bank holiday. |
| I mean | He's very talented. I mean, he's won three national competitions. (nieformalnie) |
8Frankly, needless to say, after all: wyrażanie nastawienia
Wyrażenia nastawienia mówią słuchaczowi, co mówiący myśli o tym, co mówi: czy jest szczery, czy to oczywiste, zaskakujące, czy jest to przypomnienie czegoś, co już wiadomo. Nadają wypowiedziom i tekstom osobowość, ale w tekstach formalnych należy używać ich oszczędnie.
| Wyrażenie | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| frankly / to be honest | mówię wprost (pol. „szczerze mówiąc”) | Frankly, I don't think the plan will work. |
| needless to say | to oczywiste (pol. „nie trzeba dodawać, że”) | Needless to say, the hotel was fully booked. |
| naturally / of course | zgodnie z oczekiwaniami (pol. „oczywiście”, „naturalnie”) | Naturally, everyone wanted to see the results. |
| surely | liczę na to, że się zgodzisz (pol. „chyba nie…?”, „przecież”) | Surely you don't believe that story? |
| after all | powód, o którym słuchacz powinien pamiętać (pol. „przecież”, „w końcu”) | Let him make his own decision. He's an adult, after all. |
| funnily enough | to dziwny zbieg okoliczności (pol. „co zabawne”, „jak na ironię”) | Funnily enough, I was just thinking about you. |
- ✓
To be honest, I'd rather stay in tonight.
- ✓
Needless to say, the children were thrilled when the snow started.
- ✓
Don't be too hard on yourself. It was your first attempt, after all.
9In short, all things considered: podsumowywanie
Na końcu akapitu, wywodu albo prezentacji te wyrażenia sygnalizują podsumowanie lub ostateczną ocenę. Niektóre, takie jak in conclusion i to sum up, to formalne drogowskazy; inne, takie jak at the end of the day i all in all, są typowe dla mowy i dziennikarstwa.
| Wyrażenie | Przykład |
|---|---|
| in short / in brief | In short, the project was a complete success. |
| to sum up / in summary | To sum up, there are three main reasons for the decline. |
| all things considered | All things considered, I think we made the right choice. |
| on balance | On balance, the advantages outweigh the disadvantages. |
| at the end of the day | At the end of the day, it's your decision. (nieformalnie) |
| in conclusion | In conclusion, further research is needed. (formalnie, w esejach) |
10Rejestr: wyrażenia mówione i pisane
Wiele discourse markers należy głównie do jednego rejestru. Wyrażenia mówione, takie jak mind you, anyway, by the way, I mean i at the end of the day, sprawiają, że rozmowa brzmi naturalnie, ale w eseju brzmią zbyt swobodnie. Wyrażenia pisane, takie jak moreover, nonetheless, incidentally i in conclusion, świetnie pasują do raportów, ale w rozmowie ze znajomymi brzmią jak z podręcznika. Wyrażenia neutralne, takie jak in fact, however i on the whole, sprawdzają się prawie wszędzie.
| Styl nieformalny / mówiony | Styl formalny / pisany |
|---|---|
| Mind you, it was cheap. | Admittedly, the cost was low. |
| Anyway, back to the plan. | To return to the main issue, … |
| By the way, the room has changed. | Incidentally, the venue has changed. |
| I mean, nobody really knows. | In other words, the outcome remains uncertain. |
| At the end of the day, it's about money. | Ultimately, the issue is financial. |
| To be honest, it didn't work. | In fact, the approach proved unsuccessful. |
11Typowe błędy zaawansowanych uczniów
Wiele błędów bierze się z dosłownego tłumaczenia polskich wyrażeń albo z fałszywych przyjaciół. Inne wynikają z używania wyrażeń pisanych w mowie albo odwrotnie.