Eenglish-tests.com
C1

Wyrażenia porządkujące wypowiedź (discourse markers)

Discourse markers to słowa i wyrażenia, które porządkują to, co mówimy, i pokazują, jak jedna myśl łączy się z drugą: as a matter of fact, mind you, admittedly, on the whole, that said. Nie zmieniają podstawowego znaczenia zdania, ale prowadzą słuchacza lub czytelnika: „zaraz cię poprawię”, „przyjmuję twój argument, ale…”, „pozwól, że uogólnię”, „wracając do głównego tematu”. Bez nich nawet gramatycznie bezbłędny angielski może brzmieć płasko albo szorstko. Na poziomie B2 poznałeś główne wyrazy łączące, takie jak however i therefore; w tej lekcji poznasz wyrażenia, których zaawansowani użytkownicy języka używają, aby dodać zaskakujący fakt, przyznać komuś rację, uogólnić, zmienić temat, ująć coś inaczej, pokazać swoje nastawienie i podsumować — a także dowiesz się, które z nich pasują do rozmowy, a które do tekstu pisanego.

1Do czego służą discourse markers

Wyraz łączący, taki jak because czy although, łączy dwa zdania składowe w jednym zdaniu i jest częścią jego gramatyki. Discourse marker działa zwykle na wyższym poziomie: łączy całe zdanie, a nawet akapit, z tym, co było wcześniej, albo pokazuje nastawienie mówiącego. Większość takich wyrażeń można usunąć, a zdanie nadal będzie poprawne gramatycznie — ale przekaz stanie się mniej jasny, a mówiący zabrzmi mniej naturalnie.

  • ✓

    I thought the exam would be hard. As a matter of fact, it was quite easy.

    koryguje oczekiwanie

  • ✓

    The hotel was expensive. Mind you, the views were incredible.

    dodaje równoważący argument (nieformalnie)

  • ✓

    Admittedly, the plan has some weaknesses. But it is the best we have.

    przyznaje rację

  • ✓

    On the whole, the trip was a great success.

    ogólny wniosek

Większość discourse markers stoi na początku zdania, a po nich stawiamy przecinek. Wiele z nich może też stać w środku, między przecinkami, albo na końcu, zwłaszcza w mowie. Miejsce w zdaniu nieco zmienia akcent: na początku zapowiadają, co nastąpi; w środku albo na końcu brzmią jak myśl dodana po namyśle.

MiejscePrzykład
początekOn the whole, people were very helpful.
środekPeople were, on the whole, very helpful.
koniecPeople were very helpful, on the whole.

2Szybka powtórka: wyrazy łączące z poziomu B2

Zanim pójdziesz dalej, przypomnij sobie najczęstsze wyrazy łączące zdania z poziomu B2. Nadal są one kręgosłupem każdego dobrze zorganizowanego tekstu, a wyrażenia z poziomu C1 z tej lekcji dodają do nich precyzję i styl — nie zastępują ich.

FunkcjaWyrazy łączące z B2
dodawaniemoreover, furthermore, in addition, what is more
kontrasthowever, nevertheless, on the other hand, even so
skutektherefore, as a result, consequently, so
przykładyfor example, for instance, such as
kolejnośćfirstly, secondly, finally, in conclusion

3In fact, actually, as a matter of fact: dodawanie zaskakującego faktu

Te wyrażenia wprowadzają fakt, który jest prawdziwy, ale być może zaskakujący, albo który koryguje to, co ktoś właśnie powiedział lub założył. Używamy ich też, aby dodać mocniejszą, bardziej szczegółową wersję poprzedniego stwierdzenia. As a matter of fact i in actual fact są nieco bardziej dobitne niż in fact i actually.

UżyciePrzykład
korygowanie błędnego wyobrażeniaPeople think it's a modern building. In fact, it dates from the 1700s.
dodawanie mocniejszego argumentuThe test wasn't easy. As a matter of fact, it was the hardest one this year.
uprzejma korekta w rozmowie"You're from Manchester, aren't you?" "Actually, I'm from Leeds."
ujawnianie czegoś nieoczekiwanegoIn actual fact, the company had been losing money for years.
  • ✓

    "Have you met Professor Ward?" "As a matter of fact, she was my tutor at university."

  • ✓

    The new rules are meant to save time. In fact, they've made the process slower.

  • ✓

    I don't mind the rain. I quite like it, actually.

4Admittedly, that said, mind you: przyznawanie racji i równoważenie

Dojrzała argumentacja bierze pod uwagę obie strony. Przyznać rację (to concede) oznacza zaakceptować, że argument przeciwko tobie jest prawdziwy, zanim przejdziesz do własnego zdania. Admittedly i granted wprowadzają takie ustępstwo; that said i having said that wprowadzają argument równoważący, który pojawia się po stwierdzeniu; mind you dodaje uwagę, która osłabia albo uściśla to, co właśnie powiedziałeś, i jest typowe dla nieformalnego brytyjskiego angielskiego.

WyrażenieJak działaPrzykład
admittedlyprzyjmuję ten argument (przemawiający przeciwko mojej tezie; pol. „co prawda”, „trzeba przyznać”)Admittedly, the course is expensive, but it's worth every penny.
grantedzgadzam się z tym (często w dyskusji; pol. „zgoda”)Granted, he's young, but he's extremely capable.
that said / having said thatmimo tego, co przed chwilą powiedziałem (pol. „niemniej jednak”, „mimo to”)The film is far too long. That said, the acting is superb.
mind youdodatkowa uwaga, która równoważy to, co powiedziałem (nieformalnie; pol. „ale za to”, „choć z drugiej strony”)It's a long drive. Mind you, the scenery is stunning.
all the same / even somimo toI know it's safe. All the same, I'd rather not go alone.
be that as it maynawet jeśli to prawda (formalnie; pol. „tak czy inaczej”)Be that as it may, the rules must be followed.

Zwróć uwagę na kierunek. Admittedly stoi przed argumentem, któremu przyznajesz rację: Admittedly + słaby punkt, but + twój główny argument. That said stoi po stwierdzeniu i zmienia kierunek na przeciwny: stwierdzenie. That said, + druga strona. Mind you często dodaje nieco negatywny argument po pozytywnym albo odwrotnie, jakby mówiącemu właśnie się to przypomniało.

  • ✓

    Admittedly, public transport here is not perfect. However, it has improved enormously.

  • ✓

    I really enjoyed the conference. Having said that, some of the talks were rather repetitive.

  • ✓

    He's a brilliant cook. Mind you, he leaves the kitchen in a terrible mess.

  • ✓

    The flat is tiny. Mind you, it's only five minutes from the station.

5On the whole, by and large: uogólnianie

Te wyrażenia pokazują, że stwierdzenie jest prawdziwe ogólnie, choć mogą istnieć wyjątki. Są bardzo przydatne w esejach i raportach, gdzie stwierdzenie absolutne byłoby nieprecyzyjne, oraz w rozmowie, gdy przekazujemy ogólne wrażenie. Przypominają wyrażenia łagodzące z lekcji „Łagodzenie i dystansowanie się”.

WyrażeniePrzykład
on the wholeOn the whole, the reaction to the proposal has been positive.
by and largeBy and large, the students coped well with the changes.
as a ruleAs a rule, I don't check my emails after seven.
for the most partThe roads were, for the most part, clear of snow.
broadly speakingBroadly speaking, the two parties agree on education.
all in allAll in all, it was a year to remember.

6By the way, anyway, as I was saying: kierowanie tematem rozmowy

W rozmowie, e-mailach i prezentacjach często musimy zmienić temat, dodać coś niezwiązanego albo wrócić do głównej myśli po dygresji. Te wyrażenia są drogowskazami dla słuchacza. By the way i incidentally wprowadzają nowy, często mniej ważny temat; anyway zamyka dygresję lub temat i przechodzi dalej; as I was saying i to get back to wracają do wcześniejszej myśli; speaking of nawiązuje do czegoś, o czym właśnie była mowa.

WyrażenieFunkcjaPrzykład
by the waynowy temat (nieformalnie; pol. „à propos”, „przy okazji”)By the way, did you get my message?
incidentallynowy temat (bardziej formalnie)Incidentally, the report is now available online.
speaking of / talking ofnawiązanie do tego, co właśnie powiedziano (pol. „skoro mowa o”)Speaking of holidays, where are you going this summer?
anywayzakończenie dygresji, przejście dalej (pol. „w każdym razie”)Anyway, I'd better get back to work.
as I was sayingpowrót do głównej myśli (pol. „jak mówiłem”)As I was saying, the budget needs to be cut.
to get back to / to return topowrót do wcześniejszego tematu (pol. „wracając do”)To return to the question of funding, …
  • ✓

    We had a great time in Lisbon. By the way, thanks for recommending that restaurant.

  • ✓

    …and then the bus broke down. Anyway, we got there in the end.

  • ✓

    Sorry for the interruption. As I was saying, the deadline is next Friday.

  • ✓

    Speaking of Amy, have you heard she's started a new job?

7In other words, or rather: wyjaśnianie i przeformułowywanie

Czasem musimy powiedzieć to samo prościej albo dokładniej. In other words i that is to say wprowadzają przeformułowanie; to put it another way i to put it simply robią to samo w stylu bardziej potocznym. Or rather poprawia to, co właśnie powiedziałeś, dokładniejszym słowem (pol. „a właściwie”). W angielskim pisanym i.e. (= that is, pol. „tj.”, „czyli”) to krótki, formalny odpowiednik.

WyrażeniePrzykład
in other wordsThe company made a loss. In other words, it spent more than it earned.
that is to say / i.e.The course runs for a term, that is to say, twelve weeks.
to put it another wayTo put it another way, we can't afford to wait.
to put it simplyTo put it simply, the more you practise, the faster you improve.
or ratherI'll see you on Monday, or rather Tuesday — Monday's a bank holiday.
I meanHe's very talented. I mean, he's won three national competitions. (nieformalnie)

8Frankly, needless to say, after all: wyrażanie nastawienia

Wyrażenia nastawienia mówią słuchaczowi, co mówiący myśli o tym, co mówi: czy jest szczery, czy to oczywiste, zaskakujące, czy jest to przypomnienie czegoś, co już wiadomo. Nadają wypowiedziom i tekstom osobowość, ale w tekstach formalnych należy używać ich oszczędnie.

WyrażenieZnaczeniePrzykład
frankly / to be honestmówię wprost (pol. „szczerze mówiąc”)Frankly, I don't think the plan will work.
needless to sayto oczywiste (pol. „nie trzeba dodawać, że”)Needless to say, the hotel was fully booked.
naturally / of coursezgodnie z oczekiwaniami (pol. „oczywiście”, „naturalnie”)Naturally, everyone wanted to see the results.
surelyliczę na to, że się zgodzisz (pol. „chyba nie…?”, „przecież”)Surely you don't believe that story?
after allpowód, o którym słuchacz powinien pamiętać (pol. „przecież”, „w końcu”)Let him make his own decision. He's an adult, after all.
funnily enoughto dziwny zbieg okoliczności (pol. „co zabawne”, „jak na ironię”)Funnily enough, I was just thinking about you.
  • ✓

    To be honest, I'd rather stay in tonight.

  • ✓

    Needless to say, the children were thrilled when the snow started.

  • ✓

    Don't be too hard on yourself. It was your first attempt, after all.

9In short, all things considered: podsumowywanie

Na końcu akapitu, wywodu albo prezentacji te wyrażenia sygnalizują podsumowanie lub ostateczną ocenę. Niektóre, takie jak in conclusion i to sum up, to formalne drogowskazy; inne, takie jak at the end of the day i all in all, są typowe dla mowy i dziennikarstwa.

WyrażeniePrzykład
in short / in briefIn short, the project was a complete success.
to sum up / in summaryTo sum up, there are three main reasons for the decline.
all things consideredAll things considered, I think we made the right choice.
on balanceOn balance, the advantages outweigh the disadvantages.
at the end of the dayAt the end of the day, it's your decision. (nieformalnie)
in conclusionIn conclusion, further research is needed. (formalnie, w esejach)

10Rejestr: wyrażenia mówione i pisane

Wiele discourse markers należy głównie do jednego rejestru. Wyrażenia mówione, takie jak mind you, anyway, by the way, I mean i at the end of the day, sprawiają, że rozmowa brzmi naturalnie, ale w eseju brzmią zbyt swobodnie. Wyrażenia pisane, takie jak moreover, nonetheless, incidentally i in conclusion, świetnie pasują do raportów, ale w rozmowie ze znajomymi brzmią jak z podręcznika. Wyrażenia neutralne, takie jak in fact, however i on the whole, sprawdzają się prawie wszędzie.

Styl nieformalny / mówionyStyl formalny / pisany
Mind you, it was cheap.Admittedly, the cost was low.
Anyway, back to the plan.To return to the main issue, …
By the way, the room has changed.Incidentally, the venue has changed.
I mean, nobody really knows.In other words, the outcome remains uncertain.
At the end of the day, it's about money.Ultimately, the issue is financial.
To be honest, it didn't work.In fact, the approach proved unsuccessful.

11Typowe błędy zaawansowanych uczniów

Wiele błędów bierze się z dosłownego tłumaczenia polskich wyrażeń albo z fałszywych przyjaciół. Inne wynikają z używania wyrażeń pisanych w mowie albo odwrotnie.

Wyrażenia porządkujące wypowiedź (discourse markers): testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Discourse markersFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →GameSort it: Discourse markersPut every card in the right group.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.