Eenglish-tests.com
C1

Łagodzenie i dystansowanie się (hedging and distancing)

Hedging to łagodzenie wypowiedzi, czyli sprawianie, że stwierdzenie jest mniej kategoryczne: zamiast „This is the cause” piszemy „This may be one of the causes”. Distancing (dystansowanie się) to pokazywanie, że dane twierdzenie nie pochodzi od nas albo że nie jesteśmy go do końca pewni: „It is thought that…”, „The minister is reported to have resigned”, „Apparently…”. Staranni autorzy i rozmówcy cały czas korzystają z tych narzędzi — w esejach naukowych, wiadomościach, e-mailach służbowych i w uprzejmej rozmowie — bo dzięki nim język jest dokładniejszy, ostrożniejszy i bardziej dyplomatyczny. W tej lekcji powtórzysz podstawy z poziomu B2 (czasowniki modalne i strona bierna z czasownikami relacjonującymi), a potem poznasz seem i appear, ostrożne czasowniki takie jak suggest i indicate, wyrażenia typu to some extent, przysłówki dystansujące oraz łagodzący język codziennej rozmowy.

1Dlaczego łagodzimy wypowiedzi

Bardzo niewiele stwierdzeń o rzeczywistym świecie jest w stu procentach pewnych. Naukowiec, który przebadał 500 pacjentów, nie może twierdzić, że coś jest prawdą dla wszystkich; dziennikarz, który nie potwierdził informacji, nie może przedstawiać jej jako faktu; współpracownik, który nie zgadza się z planem, nie chce zabrzmieć niegrzecznie. Hedging pozwala powiedzieć dokładnie, na ile jesteśmy pewni. To nie jest oznaka słabości: w angielskim naukowym i zawodowym twierdzenie bez żadnego złagodzenia często brzmi naiwnie, arogancko albo po prostu nieprecyzyjnie.

Za mocnoZłagodzone
Social media causes depression in teenagers.Heavy use of social media may contribute to depression in some teenagers.
This method is better.This method appears to be more effective in most cases.
Your plan won't work.I'm not sure the plan would work in its current form.
The company is in trouble.The company is reported to be in financial difficulty.

Mamy tu dwie powiązane idee. Hedging dotyczy siły twierdzenia: na ile jest pewne, ogólne i pełne. Distancing dotyczy odpowiedzialności: kto właściwie coś twierdzi? Konstrukcje takie jak „It is said that…” i „apparently” pozwalają autorowi przekazać informację, nie gwarantując osobiście jej prawdziwości. W praktyce oba zjawiska często występują razem.

2Szybka powtórka: czasowniki modalne i przysłówki możliwości

Najprostsze narzędzia łagodzenia znasz już z poziomu B2: czasowniki modalne wyrażające możliwość i przysłówki prawdopodobieństwa. Pamiętaj, że may, might i could wyrażają możliwość; might i could są nieco ostrożniejsze niż may. Would sprawia, że stwierdzenie jest bardziej hipotetyczne, a więc łagodniejsze. Przysłówki takie jak probably, possibly i perhaps pokazują stopień pewności.

Od pewności do ostrożności

SiłaPrzykład
pewneThe results are reliable.
bardzo prawdopodobneThe results are almost certainly reliable.
prawdopodobneThe results are probably reliable. / The results should be reliable.
możliweThe results may / could be reliable.
ostrożniejThe results might possibly be reliable.

3Seem i appear

Seem i appear to najważniejsze czasowniki łagodzące w angielskim. Przedstawiają stwierdzenie jako wrażenie oparte na przesłankach, a nie jako pewny fakt (podobnie jak polskie „wydaje się”, „wygląda na to, że”). Appear jest nieco bardziej formalne niż seem. Obu używamy w trzech głównych konstrukcjach: z bezosobowym it + zdanie z that, z podmiotem osobowym + bezokolicznik z to oraz z there + to be.

KonstrukcjaPrzykład
It seems / appears that + zdanieIt seems that the train has been cancelled.
podmiot + seem / appear to + bezokolicznikThe new system appears to work well.
There seems / appears to be + rzeczownikThere appears to be a problem with your booking.
podmiot + seem + przymiotnikThe minister seemed uncomfortable during the interview.

Bezokolicznik po seem i appear może zmieniać formę, aby pokazać czas i aspekt. Użyj bezokolicznika perfect (to have + imiesłów bierny) dla czegoś, co wydarzyło się wcześniej, a bezokolicznika ciągłego (to be + -ing) dla czegoś, co jest w toku. Dzięki temu możesz bardzo precyzyjnie złagodzić wypowiedź w jednym wyrażeniu czasownikowym.

BezokolicznikPrzykład
prosty: to + czasownikThe drug seems to reduce inflammation.
ciągły: to be + -ingPrices appear to be rising again.
perfect: to have + imiesłów biernyThe fire seems to have started in the kitchen.
bierny: to have been + imiesłów biernyThe painting appears to have been damaged in transit.
  • ✓

    It would seem that the original estimate was too optimistic.

    would sprawia, że brzmi to jeszcze ostrożniej

  • ✓

    There seem to be several mistakes in the translation.

    rzeczownik w liczbie mnogiej → seem, a nie seems

  • ✓

    The two events do not appear to be connected.

  • ✓

    He doesn't seem to have understood the question.

4Konstrukcje bezosobowe: it is thought that, is said to

Na poziomie B2 poznałeś stronę bierną z czasownikami relacjonującymi. Na poziomie C1 staje się ona kluczowym narzędziem dystansowania się, bo pozwala przekazać, w co wierzą „ludzie” albo „eksperci”, nikogo nie wymieniając i nie mówiąc, że się z tym zgadzasz (podobnie jak polskie „uważa się, że”, „mówi się, że”). Typowe czasowniki to believe, think, say, report, claim, estimate, expect, consider, know, understand i allege. Są dwie konstrukcje.

It is + past participle + that + clause / subject + is + past participle + to-infinitive
It is … thatPodmiot + is … to
It is believed that the painting is a fake.The painting is believed to be a fake.
It is estimated that 2,000 people attended.2,000 people are estimated to have attended.
It was reported that the talks were going well.The talks were reported to be going well.
It is thought that the ship sank in a storm.The ship is thought to have sunk in a storm.

W drugiej konstrukcji bezokolicznik musi oddawać czas pierwotnego wydarzenia względem czasownika relacjonującego. Jeśli wydarzenie nastąpiło przed momentem relacjonowania, użyj bezokolicznika perfect: „It is thought that the ship sank” → „The ship is thought to have sunk”. Zapominanie o tym to jeden z najczęstszych błędów w wypracowaniach na poziomie C1.

  • ✓

    The castle is said to be haunted, although nobody has ever proved it.

  • ✓

    It is widely accepted that regular exercise improves mood.

  • ✓

    The suspect is understood to have left the country last week.

  • ✓

    There are thought to be fewer than a hundred of these birds left in the wild.

5Ostrożne czasowniki i rzeczowniki: suggest, indicate, tend to

Autorzy tekstów naukowych i zawodowych rzadko piszą, że dane czegoś „dowodzą”. Zamiast tego wybierają czasowniki, które pokazują, że dane wskazują pewien kierunek: suggest, indicate, imply, point to. Opisują też tendencje, a nie reguły, za pomocą tend to, a twierdzenia zamieniają w rzeczowniki: „there is evidence that…”, „there is a possibility that…”, „the likelihood of…”.

Ostrożny językPrzykład
suggest / indicate thatThe findings suggest that sleep plays a key role in memory.
tend to + bezokolicznikOlder drivers tend to have fewer accidents.
there is evidence thatThere is some evidence that the treatment works.
it is possible / likely thatIt is likely that demand will fall next year.
be likely / unlikely toThe strike is unlikely to last more than a week.
the likelihood / possibility ofThis reduces the likelihood of errors.
  • ✓

    These figures may indicate a gradual shift in public opinion.

  • ✓

    The survey seems to suggest that young people are reading more, not less.

  • ✓

    Students who work part-time tend to manage their time better.

  • ✓

    There is a strong possibility that the launch will be delayed.

6To some extent: ograniczanie zasięgu twierdzenia

Innym sposobem łagodzenia jest ograniczenie zakresu stwierdzenia: jest prawdziwe, ale tylko częściowo, tylko czasami albo tylko w odniesieniu do niektórych osób. Wyrażenia takie jak to some extent, to a certain degree, in some cases oraz przysłówki takie jak largely, broadly, relatively i somewhat sprawiają, że ogólne stwierdzenie staje się dokładniejsze.

WyrażeniePrzykład
to some extent / to a certain degreeI agree with the author to some extent.
to a large extent / largelyThe project's success was largely due to the volunteers.
in some cases / in many casesIn some cases, the side effects can be serious.
broadly / generally speakingBroadly speaking, the public supports the plan.
relatively / fairly / somewhatThe risks are relatively low.
more or less / almostThe work is more or less finished.
not entirely / not necessarilyHigher prices do not necessarily mean better quality.
  • ✓

    To a certain extent, every generation complains about the next one.

  • ✓

    The town centre has changed somewhat since the new shopping centre opened.

  • ✓

    For the most part, the reviews have been positive.

  • ✓

    I'm not entirely convinced by his argument.

7Dystansowanie się: apparently, allegedly, reportedly

Niektóre przysłówki i wyrażenia pokazują, że informacja pochodzi z innego źródła i że mówiący nie bierze za nią odpowiedzialności. Są niezbędne w dziennikarstwie, gdzie informacja może jeszcze nie być potwierdzona, i w codziennej rozmowie, gdy przekazujemy usłyszane wiadomości. Każde z nich ma nieco inny odcień znaczeniowy.

SłowoCo pokazujePrzykład
apparentlysłyszałem albo czytałem o tym; nie jestem pewien, czy to prawda (pol. „podobno”)Apparently, the café is closing down.
reportedlymedia o tym poinformowały (pol. „według doniesień”)The singer is reportedly planning a world tour.
allegedlyktoś tak twierdzi, ale nie zostało to udowodnione (często o przestępstwach; pol. „rzekomo”)The goods were allegedly stolen from a warehouse.
supposedlyludzie tak mówią, ale wątpię w to (pol. „niby”, „rzekomo”)This cream supposedly removes wrinkles.
according topodaje źródło informacji (pol. „według”)According to the forecast, it'll rain all weekend.
seeminglytak to wygląda, ale może być inaczej (pol. „pozornie”)The seemingly simple task took hours.
  • ✓

    Apparently she's moving to Canada — that's what Tom told me, anyway.

  • ✓

    The company is reportedly in talks with several investors.

  • ✓

    According to a recent study, two thirds of adults read the news on their phones.

  • ✓

    The bridge was supposedly designed to last 200 years, but it's already showing cracks.

8Łagodzenie w rozmowie

W mowie łagodzenie dotyczy głównie uprzejmości. Kiedy się nie zgadzamy, krytykujemy, odmawiamy albo wyrażamy opinię, łagodzące wyrażenia sprawiają, że brzmimy życzliwie i otwarcie, a nie agresywnie. Brytyjski angielski słynie z tego: mówiący często wyrażają się oględniej, niż naprawdę myślą. Typowe narzędzia to wyrażenia wprowadzające (I'd say, I tend to think), pytania przeczące (Wouldn't it be better…?) i drobne słowa takie jak a bit, slightly, sort of i kind of.

BezpośrednioŁagodniej
That's wrong.I'm not sure that's quite right.
Your essay is too long.Your essay is a bit on the long side.
We should leave now.Wouldn't it be better to leave now?
I disagree.I see what you mean, but I'd say…
The film was boring.The film wasn't really my kind of thing.
That's a bad idea.I wonder if that's the best idea.
  • ✓

    I'd say it's about a twenty-minute walk from here.

  • ✓

    I tend to think that online courses suit some people better than others.

  • ✓

    It's sort of a mix between a café and a bookshop.

    nieformalnie

  • ✓

    I might be wrong, but isn't the deadline on Thursday?

9Rejestr: łagodzenie formalne i nieformalne

Łagodzenie występuje w każdym rejestrze, ale narzędzia są różne. W piśmie formalnym używamy konstrukcji bezosobowych, ostrożnych czasowników i wyrażeń rzeczownikowych; w rozmowie — wyrażeń osobowych, łagodzących przysłówków i form pytających. Nieformalne wyrażenia typu „sort of” w eseju brzmią niedbale, a „It is thought that” w rozmowie ze znajomymi brzmi dziwnie sztywno.

Styl nieformalny / mówionyStyl formalny / pisany
I think it's kind of true.This would appear to be true to some extent.
Apparently, they're going to close the factory.The factory is reported to be facing closure.
It looks like there's a problem.There appears to be a problem.
People say he's really rich.He is said to be extremely wealthy.
Maybe it's because of the weather.This may be partly attributable to the weather.
Usually, older people sleep less.Older people tend to sleep less.

10Typowe błędy zaawansowanych uczniów

W polskim są konstrukcje bezosobowe znaczące „wydaje się”, „mówi się” i „uważa się”, więc uczniowie często tłumaczą je słowo w słowo. Angielskie konstrukcje mają jednak ścisłe schematy: seem nigdy nie występuje w stronie biernej, bezokolicznik wymaga to, a strona bierna z czasownikami relacjonującymi wymaga właściwej formy bezokolicznika.

Łagodzenie i dystansowanie się (hedging and distancing): testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Hedging and distancingFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →GameSort it: Hedging and distancingPut every card in the right group.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.