1Dlaczego angielski potrzebuje pustego podmiotu
W polskim wiele zdań w ogóle nie ma podmiotu: „Pada”, „Jest zimno”, „Jest późno” to często sam czasownik albo przymiotnik. W angielskim tak się nie da. Czasownik w formie osobowej (is, was, seems, takes…) prawie zawsze potrzebuje przed sobą podmiotu, więc gdy brakuje naturalnego podmiotu, angielski wstawia it albo there. Te słowa do niczego się nie odnoszą; gdybyś zapytał „What is raining?”, nie byłoby odpowiedzi.
| Bez podmiotu (po angielsku źle) | Z pustym podmiotem |
|---|---|
| ✗ Is raining. | It's raining. |
| ✗ Is important to arrive early. | It's important to arrive early. |
| ✗ Was a lot of people at the concert. | There were a lot of people at the concert. |
| ✗ Seems that the shop is closed. | It seems that the shop is closed. |
Te słowa mają dwa różne zadania. Puste it wypełnia miejsce podmiotu, gdy prawdziwym podmiotem jest sytuacja, czas, pogoda albo długa fraza lub zdanie, które pojawia się później. Egzystencjalne there mówi słuchaczowi, że coś istnieje lub jest obecne, a prawdziwy podmiot stoi po czasowniku. Większość tej lekcji dotyczy stałych schematów zbudowanych na tych dwóch słowach.
2It przy pogodzie, czasie, odległości i sytuacjach
Najprostsze użycie pustego it dotyczy otoczenia: pogody i temperatury, godzin, dni i dat, odległości oraz ogólnej sytuacji czy atmosfery. It występuje z be i z innymi czasownikami (get, look, feel, seem) we wszystkich czasach, także w Present Perfect: It's been ages since we last met.
| Użycie | Przykłady |
|---|---|
| pogoda i temperatura | It's pouring. It's getting colder. It was minus five last night. |
| godzina, dni i daty | It's half past six. It's Friday. It was my birthday yesterday. |
| czas, który upłynął | It's been three years since she moved to Leeds. |
| odległość | It's about two miles to the station. How far is it to Bath? |
| sytuacja | It's really noisy in here. It was chaos at the airport. |
| ogólny stan rzeczy | How's it going? It's all right now: you can relax. |
Zwróć uwagę na pytanie o odległość: How far is it from London to Oxford? oraz przydatny schemat It's + okres czasu + since + Past Simple: It's two years since I last saw him („Minęły dwa lata, odkąd…”). W brytyjskim angielskim usłyszysz też It's been two years since…, co znaczy to samo.
- ✓
It looks as if it's going to snow.
- ✓
It's getting late — we should head home.
- ✓
It's a ten-minute walk from here to the beach.
- ✓
It was so crowded on the train that I had to stand.
- ✗
Is raining again!
Potrzebny jest podmiot: It's raining again!
3It zapowiadające: It's important that…, It's a pity to…
Gdy podmiotem zdania jest długa fraza albo całe zdanie, angielski zwykle przesuwa je na koniec, a w miejscu podmiotu stawia it. Nazywa się to ekstrapozycją (extraposition). Na poziomie B1 poznałeś prostą wersję: It is fun to learn English (= Learning English is fun). Na poziomie C1 ta sama zasada działa ze zdaniami z that, zdaniami z wh- i formami -ing, a także po przymiotnikach, rzeczownikach i czasownikach. Głównym powodem jest styl: angielski woli krótkie podmioty, a „ciężkie” informacje umieszcza na końcu.
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| it + przymiotnik + that | It's essential that everyone reads the instructions. |
| it + przymiotnik + for + dopełnienie + to | It's unusual for him to be late. |
| it + przymiotnik + of + osoba + to | It was very kind of you to help. |
| it + rzeczownik + that / to | It's a shame that you missed the party. |
| it + przymiotnik + zdanie z wh- | It's not clear why the train stopped. |
| it + czasownik + that | It doesn't matter what you wear. |
Po przymiotnikach wyrażających ważność i konieczność (essential, vital, important, crucial) oraz po recommended czy advisable brytyjski angielski często używa w zdaniu z that should: It's vital that he should know. W formalnym angielskim można użyć trybu łączącego (formy podstawowej przy każdej osobie): It's vital that he know. W codziennym brytyjskim angielskim częsty jest też zwykły czas teraźniejszy: It's vital that he knows.
Czasowniki często używane z it zapowiadającym
| Schemat z czasownikiem | Przykład |
|---|---|
| it occurs to + person + that | It never occurred to me that she might be nervous. |
| it strikes + person + that / as | It strikes me as strange that nobody replied. |
| it turns out that | It turned out that we'd been at the same school. |
| it helps / pays to | It pays to book early in summer. |
| it makes sense to | It makes sense to check the forecast first. |
| it never ceases to amaze me that / how | It never ceases to amaze me how quickly children learn. |
4It's no use, it's no good, there's no point (in)
Kilka stałych wyrażeń mówi, że jakaś czynność jest bezużyteczna albo nie warto jej wykonywać („nie ma sensu…”, „nic nie da…”). Są bardzo częste w rozmowie, zwłaszcza gdy dajemy komuś radę albo go pocieszamy. Po wszystkich stoi forma -ing, a podmiot w każdym jest inny: mówimy it's no use i it's no good, ale there's no point. Ta różnica jest częstym źródłem błędów.
| Wyrażenie | Przykład |
|---|---|
| It's no use + -ing | It's no use crying about it now. |
| It's no good + -ing | It's no good asking him — he doesn't know either. |
| There's no point (in) + -ing | There's no point in waiting. The last bus has gone. |
| What's the point of + -ing? | What's the point of buying a car if you never drive? |
| It's pointless + -ing / to | It's pointless arguing with her. / It's pointless to argue. |
| It's a waste of time / money + -ing | It's a waste of time revising the night before. |
Po there's no point przyimek in jest nieobowiązkowy: There's no point (in) complaining. Wyrażeń tych można też używać samodzielnie, odnosząc się do czegoś, co już zostało powiedziane: I tried to persuade him, but it was no use. 'Should I call her?' 'There's no point — she's on holiday.' Przy no use stare przysłowie ma też formę z there — There's no use crying over spilt milk — ale it's no use jest znacznie częstsze, a po żadnym z nich nigdy nie stoi to.
- ✓
It's no use pretending everything is fine.
- ✓
There's no point booking a table; the restaurant is never full.
- ✓
It's no good shouting. She can't hear you through the window.
- ✗
It is no point in calling now.
Z no point potrzebujemy there: There's no point in calling now.
- ✗
There is no use to complain.
Po no use potrzebujemy -ing: It's no use complaining.
5It's worth -ing, it's (not) worth it
Worth zachowuje się jak przyimek, więc stoi po nim rzeczownik, zaimek albo forma -ing, nigdy bezokolicznik z to. Są dwa główne schematy. Z pustym it: It's worth visiting the old town („Warto zwiedzić stare miasto”). Z podmiotem osobowym: The old town is worth visiting. W drugim schemacie forma -ing ma znaczenie bierne (miasto jest zwiedzane), ale po worth nigdy nie używamy formy biernej.
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| It's worth + -ing | It's worth booking your tickets in advance. |
| podmiot + be worth + -ing | This book is really worth reading. |
| (well) worth it | The climb was hard, but the view was well worth it. |
| not worth it | Don't fix that old printer — it's not worth it. |
| worth + rzeczownik / kwota | The museum is worth a visit. The ring is worth a lot of money. |
| It's worth + -ing + zdanie z that | It's worth remembering that banks close early on Saturdays. |
Żeby wzmocnić worth, użyj well (= bardzo) albo really: well worth seeing, really worth the money. Nie używaj very: ✗ very worth. Worthwhile to przymiotnik o podobnym znaczeniu; może stać po nim -ing albo bezokolicznik z to, a także może stać przed rzeczownikiem: It's worthwhile to check / checking the contract. It was a worthwhile experience.
- ✓
It's worth checking the weather before you set off.
- ✓
Is the new series worth watching?
- ✓
The trip was expensive, but it was well worth it.
- ✗
This film is worth to see.
Worth + -ing: worth seeing.
- ✗
The castle is worth being visited.
Po worth nie ma strony biernej: worth visiting.
6It's (high) time + czas przeszły
It's time to kolejny schemat z pustym it. Uczyłeś się go razem z wish i if only, więc tu tylko krótka powtórka. It's time to + forma podstawowa jest neutralne: nadeszła odpowiednia chwila. It's time + podmiot + Past Simple znaczy, że coś powinno już się dziać, i często brzmi jak krytyka („najwyższy czas, żebyś…”). High time i about time wzmacniają krytykę. Forma przeszła ma tu znaczenie teraźniejsze.
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| It's time to + forma podstawowa (neutralnie) | It's time to go. The taxi's here. |
| It's time for + dopełnienie + to + forma podstawowa | It's time for the children to go to bed. |
| It's time + podmiot + Past Simple | It's time we left. We'll miss the train. |
| It's high time + podmiot + Past Simple | It's high time the council repaired this road. |
| It's about time + podmiot + Past Simple | It's about time you got a new phone! |
7It seems that, it appears that, it turns out that
Po seem, appear, happen i turn out często stoi puste it jako podmiot, a po nim zdanie z that. Lekcja „Łagodzenie i dystansowanie się” pokazuje, jak seem i appear sprawiają, że twierdzenia brzmią ostrożniej, a lekcja „Bezosobowa strona bierna” omawia It is said that…; tutaj skupiamy się na gramatyce pustego podmiotu. Najważniejsze jest to, że takie zdania zwykle mają wersję z podmiotem osobowym i bezokolicznikiem z to, a obie formy znaczą to samo.
| Puste it + zdanie z that | Podmiot osobowy + bezokolicznik z to |
|---|---|
| It seems that she's lost her keys. | She seems to have lost her keys. |
| It appears that the shop has closed. | The shop appears to have closed. |
| It (so) happens that I know the manager. | I happen to know the manager. |
| It turned out that the email was a mistake. | The email turned out to be a mistake. |
Inne przydatne schematy: It seems to me that (= myślę, że — łagodnie), It looks as if / as though oraz It would seem / appear that (bardzo ostrożnie). Pamiętaj, że seem i appear nigdy nie występują w stronie biernej i że przy tych czasownikach nie można opuścić it (choć po polsku mówimy po prostu „Wygląda na to, że…”).
- ✓
It seems to me that we need more time.
- ✓
It looks as though the match will be cancelled.
- ✓
It so happens that I'm free on Thursday.
- ✗
Seems that nobody knows the answer.
Potrzebny jest podmiot: It seems that…
8It takes (me) two hours to…
Mówiąc o czasie potrzebnym na jakąś czynność, angielski używa pustego it + take. Osoba stoi zaraz po take jako dopełnienie, bez przyimka, a czynność następuje potem jako bezokolicznik z to. Cost działa tak samo w odniesieniu do pieniędzy. Ten schemat jest bardzo częsty i często prowadzi do błędów w szyku (po polsku mówimy „Zajęło mi to dwie godziny” albo „Potrzebuję dwóch godzin, żeby…”).
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| it takes + czas + to | It takes about an hour to get to the airport. |
| it takes + osoba + czas + to | It took me three days to finish the report. |
| pytanie | How long does it take you to walk to work? |
| it costs + osoba + kwota + to | It cost us £200 to repair the boiler. |
| it takes + rzeczownik (nie czas) | It takes patience to teach young children. |
Wersją z podmiotem osobowym jest spend + czas + -ing: I spent three days finishing the report. Inna możliwość to osoba + take + czas + bezokolicznik z to (I took three days to finish it) — poprawna, ale rzadsza niż schemat z it. Uważaj na czas: It takes przy nawykach i faktach, It took przy zakończonej czynności w przeszłości, It's going to take przy przewidywaniu.
- ✓
It took her years to save enough money for the flat.
- ✓
It'll take a while to get used to the new system.
- ✓
How much did it cost you to fly to Edinburgh?
- ✗
It took to me two hours to get home.
Bez przyimka: It took me two hours.
- ✗
I need two hours for get to work.
Użyj schematu z it: It takes me two hours to get to work.
9There + be czy it + be?
Na poziomie A1 poznałeś zasadę, że there is / there are mówi, że coś istnieje. Na poziomie C1 ważne pytanie brzmi: kiedy wybrać there, a kiedy it? There + be wprowadza nową informację: coś, o czym słuchacz jeszcze nie wie, zwykle z a / an, some, any, no albo liczebnikiem. It + be odnosi się do czegoś już znanego albo do ogólnej sytuacji i to opisuje.
| There + be (coś istnieje / coś nowego) | It + be (opis czegoś znanego) |
|---|---|
| There's a problem with the heating. | It's a problem we've had before. |
| There's someone at the door. | It's the postman. |
| There was a lot of traffic this morning. | It was very busy on the motorway. |
| There's a long way to go. | It's a long way to the coast. |
| There's no milk left. | It's all gone. |
Polacy czasem używają it albo opuszczają podmiot tam, gdzie angielski potrzebuje there, bo w polskim istnienie wyraża się inaczej: „W mieście jest dużo sklepów”, „Było dużo ludzi” (dosłownie „In the town is many shops”, „It was a lot of people”). W angielskim istnienie czegoś prawie zawsze wyrażamy za pomocą there + be: There are a lot of shops in my town. Można też zacząć od miejsca: In my town there are a lot of shops.
10There + seem, appear, be likely, used to
Egzystencjalne there może łączyć się z wieloma czasownikami i wyrażeniami, nie tylko z is i are. Schemat to zawsze there + czasownik + to be (albo to have been) + rzeczownik. Pozwala on dodać do stwierdzenia o istnieniu pewność, prawdopodobieństwo albo czas i jest bardzo przydatny w tekstach formalnych. Bezosobowa forma bierna There is said to be… jest omówiona w osobnej lekcji.
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| there seems / appears to be | There seems to be a mistake on the bill. |
| there is likely / unlikely to be | There are likely to be delays on the M25. |
| there is bound to be | There's bound to be a cash machine at the station. |
| there used to be | There used to be a cinema on this corner. |
| czasownik modalny + be / have been | There must have been an accident: the road is closed. |
| there is going to be | There's going to be a storm tonight. |
W formalnym angielskim po there może stać kilka innych czasowników: exist, remain, arise, follow, come: There remain several questions to answer. There followed a long silence. There może też występować po przyimku lub czasowniku w formach nieosobowych: I don't want there to be any confusion. There being no further questions, the meeting ended (bardzo formalnie).
- ✓
There appear to be some problems with the new timetable.
rzeczownik w liczbie mnogiej → appear, a nie appears
- ✓
There's unlikely to be much traffic at this time of night.
- ✓
There must be a better way of doing this.
- ✓
There's a lot to do, isn't there?
question tags powtarzają there
- ✗
It seems to be some mistakes on the bill.
Nowa informacja, że coś istnieje → There seem to be some mistakes.
11Podsumowanie i typowe błędy
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| it przy pogodzie, czasie, odległości | It's raining. It's two miles to the station. |
| it + be + przymiotnik + to / that | It's essential that you come. |
| it's no use / no good + -ing | It's no use worrying. |
| there's no point (in) + -ing | There's no point (in) waiting. |
| it's worth + -ing / worth it | It's worth trying. It was worth it. |
| it's (high) time + Past Simple | It's high time we left. |
| it seems / appears that | It seems that they've gone. |
| it takes + osoba + czas + to | It took me an hour to cook. |
| there + seem / be likely + to be | There seems to be a problem. |
- ✗
Is raining, so take an umbrella.
It's raining.
- ✗
It is no point in arguing.
There is no point in arguing.
- ✗
It's worth to visit the castle.
It's worth visiting the castle.
- ✗
There is no use to complain.
It's no use complaining.
- ✓
It's high time we went home.
- ✓
It took me two hours to get there.
- ✓
There seems to be a problem with the printer.
- ✗
It has many parks in my city.
There are many parks in my city.