Eenglish-tests.com
C1

Zaawansowane zdania warunkowe

Znasz już cztery główne typy zdań warunkowych i formy mieszane. Na poziomie C1 wyzwaniem jest różnorodność i precyzja: wyrażanie warunku bez if, formalny styl wtedy, gdy wymaga tego sytuacja, i wybór dokładnie właściwego spójnika. Should you need any help, please call reception. Were I to accept the offer, I would have to move to Leeds. But for your support, we would never have finished. You can stay provided that you keep the noise down. Na tej stronie poznasz zdania warunkowe z inwersją, zamienniki if (provided, as long as, on condition that, supposing, unless, even if), szczególne użycia will, would i should po if, warunki ukryte z otherwise i without oraz rejestr (styl) każdej z tych form.

1Krótka powtórka: system zdań warunkowych

Zanim przejdziemy do form zaawansowanych, powtórzmy podstawowy system, bo każda zaawansowana konstrukcja na tej stronie jest jego odmianą. Kluczowe pytania są zawsze te same: czy sytuacja jest realna, czy wyobrażona, i czy dotyczy przeszłości, teraźniejszości, czy przyszłości? Warunki realne mają „zwykłe” czasy; wyobrażone cofają się o jeden krok w czasie (czas przeszły dla teraźniejszości, Past Perfect dla przeszłości).

TypFormaPrzykład
Zerowyif + present, presentIf you heat water to 100°C, it boils.
Pierwszyif + present, willIf the train is late, we'll miss the connection.
Drugiif + past, wouldIf I lived nearer, I would cycle to work.
Trzeciif + past perfect, would haveIf we had left earlier, we would have caught it.
Mieszany (przeszłość → teraźniejszość)if + past perfect, wouldIf I had accepted that job, I would be in Paris now.
Mieszany (teraźniejszość → przeszłość)if + past, would haveIf she weren't so modest, she would have mentioned the prize.

2Should you…: formalny pierwszy tryb warunkowy

Should w zdaniu z if sprawia, że realny warunek brzmi mniej prawdopodobnie i bardziej uprzejmie: If you should see Sam, tell him I said hello (= jeśli przypadkiem go zobaczysz). W formalnym angielskim możemy opuścić if i postawić should przed podmiotem. Ta forma z inwersją jest bardzo częsta w listach biznesowych, e-mailach od firm, instrukcjach i komunikatach. W zdaniu głównym może być polecenie, prośba, will albo inny czasownik modalny.

Should + subject + base verb…, result (imperative / will / can…)
  • ✓

    Should you require further information, please do not hesitate to contact us.

  • ✓

    Should the flight be delayed, passengers will be offered refreshments.

  • ✓

    Should anyone ask, tell them the meeting has been postponed.

  • ✓

    Should you not wish to receive our newsletter, simply click 'unsubscribe'.

  • ✓

    If you should need anything, I'll be in the office until six.

Zwróć uwagę na przeczenie: Should you not wish… (nie: Shouldn't you wish…). W zdaniach warunkowych z inwersją nigdy nie używamy form skróconych. Pamiętaj też, że should nie oznacza tu obowiązku; znaczy po prostu „jeśli przypadkiem”.

3Were I to…: formalny drugi tryb warunkowy

Were + podmiot + to + forma podstawowa czasownika przedstawia wyobrażoną sytuację w przyszłości jako dość mało prawdopodobną; często używamy tej konstrukcji, gdy rozważamy hipotetyczne plany albo chcemy, żeby propozycja zabrzmiała ostrożnie. Jeśli czasownikiem jest be, wystarczy were + podmiot + dalsza część zdania. W stylu formalnym were występuje przy wszystkich osobach, także przy I, he, she i it.

Z ifZ inwersją (formalnie)
If I were to resign, who would replace me?Were I to resign, who would replace me?
If the government raised taxes, there would be protests.Were the government to raise taxes, there would be protests.
If I were in your position, I would apologise.Were I in your position, I would apologise.
If it were not for the bridge, the village would be cut off.Were it not for the bridge, the village would be cut off.
  • ✓

    Were the company to relocate, hundreds of jobs would be lost.

  • ✓

    Were you to visit in spring, you would see the cherry blossom.

  • ✓

    Were it not for volunteers, the festival could not take place.

  • ✓

    Were the price lower, more families could afford it.

4Had I known…: formalny trzeci tryb warunkowy i formy mieszane

W trzecim trybie warunkowym i w formach mieszanych had przechodzi przed podmiot, a if znika. Ta forma jest częsta w opowiadaniach, listach formalnych i refleksjach o przeszłych wydarzeniach. Przeczenie to Had + podmiot + not…, nigdy Hadn't + podmiot. Z be stałe wyrażenie Had it not been for… znaczy „gdyby nie”.

Z ifZ inwersją (formalnie)
If I had known, I would have come earlier.Had I known, I would have come earlier.
If we hadn't taken a map, we would have got lost.Had we not taken a map, we would have got lost.
If it hadn't been for the lifeguard, he could have drowned.Had it not been for the lifeguard, he could have drowned.
If she had studied medicine, she would be a doctor now.Had she studied medicine, she would be a doctor now.
  • ✓

    Had the engineers not spotted the crack, the bridge might have collapsed.

  • ✓

    Had I realised how long the journey was, I would have booked a sleeper train.

  • ✓

    Had it not been for her encouragement, I would never have applied.

  • ✗

    Hadn't I missed the bus, I would have been on time.

    Powiedz: Had I not missed the bus…

5But for, without, if it weren't for

Czasem warunkiem jest po prostu fraza rzeczownikowa: rzecz, która wszystko zmienia (po polsku: „gdyby nie…”). Używamy wtedy if it weren't for / if it wasn't for (teraźniejszość lub ogólnie) oraz if it hadn't been for (przeszłość). Without + rzeczownik to neutralny zamiennik, a but for + rzeczownik jest formalne i literackie. Zdanie główne nadal ma zwykłą budowę zdania warunkowego (would / would have).

KonstrukcjaPrzykład
If it weren't / wasn't for + rzeczownik (teraźniejszość)If it weren't for the noise, this would be the perfect flat.
If it hadn't been for + rzeczownik (przeszłość)If it hadn't been for the satnav, we'd have got completely lost.
Without + rzeczownik (neutralnie)Without your help, I couldn't have finished the project.
But for + rzeczownik (formalnie)But for the rain, the match would have finished on time.
  • ✓

    Without antibiotics, many common infections would still be life-threatening.

  • ✓

    But for a last-minute goal, the team would have been knocked out.

  • ✓

    If it wasn't for my sister, I'd never get up on time.

6Provided, as long as, on condition that

Te wyrażenia znaczą „jeśli i tylko jeśli” (po polsku: „pod warunkiem że”, „o ile”): podkreślają, że jedna rzecz jest koniecznym warunkiem drugiej. Często używamy ich przy udzielaniu pozwolenia, w umowach, kontraktach i obietnicach. Podobnie jak po if, mówiąc o przyszłości, używamy po nich czasu teraźniejszego, a nie will. Provided (that) i providing (that) są neutralne lub formalne; as long as i so long as są bardziej potoczne; on condition that jest formalne i stanowcze.

WyrażeniePrzykład
provided (that) / providing (that)You can borrow my car provided that you bring it back by Sunday.
as long as / so long asI don't mind where we eat as long as it's not too expensive.
on condition that (formalnie)He was released on condition that he reported to the police every week.
only ifOnly if the weather improves will the race go ahead.
  • ✓

    Provided the funding is approved, construction will start next spring.

  • ✓

    You can join the course as long as you attend at least eighty per cent of the classes.

  • ✓

    The museum lent us the painting on condition that it was insured.

  • ✗

    Provided that you will finish by Friday, you can take Monday off.

    Po provided nie ma will: Provided that you finish by Friday…

7Unless, even if, supposing, in case

Warunek mogą wprowadzać też inne słowa, każde z własnym odcieniem znaczenia. Unless znaczy „chyba że / z wyjątkiem sytuacji, gdy” i występuje po nim czasownik w formie twierdzącej. Even if mówi, że skutek będzie taki sam bez względu na to, czy warunek się spełni („nawet jeśli”). Suppose, supposing, what if i imagine zachęcają rozmówcę do rozważenia hipotetycznej sytuacji („przypuśćmy, że”, „a co, jeśli”); może po nich stać czas realny albo nierealny. Assuming (that) znaczy „zakładając, że coś jest prawdą”. In case w ogóle nie jest warunkiem: znaczy „na wypadek, gdyby” — to środek ostrożności.

WyrażenieZnaczeniePrzykład
unlesschyba że / jeśli nieWe'll eat outside unless it rains.
even ifbez względu na to, czy…I'm going to the concert even if I have to go alone.
suppose / supposing / what ifwyobraź sobie, że / przypuśćmy, żeSupposing you won the scholarship, would you accept it?
assuming (that)zakładając, żeAssuming the train is on time, we'll arrive at noon.
in casena wypadek, gdyby (dla ostrożności)Take an umbrella in case it rains.

Uważaj na unless. Jest poprawne, gdy znaczy „chyba że”, ale nie może zastąpić if… not, kiedy to właśnie warunek przeczący powoduje skutek: I'll be surprised if he doesn't come (nie: unless he comes). I'd be lonely if my friends didn't visit (nie: unless they visited). A ponieważ unless samo w sobie jest przeczące, nie dodawaj kolejnego not: unless you hurry (nie: unless you don't hurry).

  • ✓

    Unless we reduce emissions, sea levels will continue to rise.

  • ✓

    Even if you leave now, you won't get there before the doors close.

  • ✓

    What if the experiment fails? Do we have a plan B?

  • ✓

    I'll take my laptop in case I have time to work on the train. (a precaution, not a condition)

  • ✗

    I'll take my laptop if I have time to work on the train.

    To znaczy „tylko wtedy, gdy będę miał czas”, co nie ma tu sensu. Dla ostrożności użyj in case.

8Will, would i happen to po if

Złota zasada mówi, że w zdaniu z if nie ma will ani would, ale istnieje kilka ważnych wyjątków, w których te słowa zachowują szczególne znaczenie. If you will / would… to uprzejma prośba, typowa dla formalnych sytuacji w obsłudze klienta. If you will z akcentowanym will wyraża krytykę czyjegoś upartego nawyku. If + will można też użyć, gdy skutek następuje najpierw, a warunek później (If it will help, I'll lend you the money). Wreszcie if + happen to i if + should znaczą „przypadkiem”.

UżyciePrzykład
uprzejma prośbaIf you would follow me, I'll show you to your room.
uprzejma prośbaIf you'll wait here, the doctor will be with you shortly.
krytyka czyjegoś uporuIf you will stay up till two, of course you're tired!
skutek następuje najpierwI'll carry your bag if it'll help.
przypadkiemIf you happen to see Mia, ask her to call me.
if so / if notAre you free on Friday? If so, let's meet. If not, how about Saturday?

9Warunki ukryte: otherwise, or, with, without

Warunek nie zawsze wymaga zdania warunkowego. Otherwise i or (else) znaczą „w przeciwnym razie”. With, without i but for zawierają warunek wewnątrz frazy rzeczownikowej. Czasem warunek wynika tylko z kontekstu albo z bezokolicznika czy imiesłowu: To hear him talk, you'd think he owned the company (= gdybyś go posłuchał). Given the chance, I'd move to the coast (= gdybym miał okazję).

  • ✓

    Save your work regularly. Otherwise, you could lose everything.

  • ✓

    Hurry up, or we'll miss the start.

  • ✓

    With a bit more practice, you could pass the exam easily.

  • ✓

    Given more time, the researchers would have tested a larger sample.

  • ✓

    To hear her talk, you would think she had travelled everywhere.

  • ✓

    I'd love to help, but I'm working that day. Otherwise, I would.

10Rejestr: styl formalny i nieformalny

Wiele konstrukcji z tej strony istnieje dlatego, że angielski ma różne sposoby mówienia tego samego w różnych sytuacjach. Zdania warunkowe z inwersją, but for, on condition that i were to brzmią formalnie i są typowe dla oficjalnych listów, tekstów naukowych i wiadomości. W rozmowie wolimy if, as long as, what if i if it wasn't for. Wybieraj rejestr pasujący do odbiorcy: zdanie z inwersją w SMS-ie do przyjaciela brzmi dziwnie, ale w formalnej reklamacji albo w wypracowaniu pokazuje świetne panowanie nad gramatyką.

Nieformalnie / neutralnieFormalnie
If you need any help, just ask.Should you require any assistance, please contact us.
If I took the job, I'd have to move.Were I to accept the position, I would have to relocate.
If I'd known, I'd have come.Had I known, I would have come.
If it wasn't for you, I'd have given up.But for your support, I would have given up.
You can come as long as you're quiet.Visitors may enter on condition that they remain silent.

11Typowe błędy zaawansowanych uczniów

W polskim tryb przypuszczający („-by”) pojawia się w obu częściach zdania o sytuacji wyobrażonej („Gdybym znał jej numer, zadzwoniłbym”), dlatego nawet na poziomie C1 uczniom wciąż zdarza się wstawiać would do zdania z if. Inne częste problemy to formy skrócone w konstrukcjach z inwersją, will po provided i as long as, mylenie in case z if oraz podwójne przeczenie z unless.

Zaawansowane zdania warunkowe: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Advanced conditionalsFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.