1Trzy konstrukcje w skrócie
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| used to + forma podstawowa | dawny nawyk lub stan, który teraz nie jest prawdziwy | I used to play the piano. (Teraz już nie gram.) |
| be used to + -ing / rzeczownik | to jest dla mnie normalne i znajome | I'm used to working at night. |
| get used to + -ing / rzeczownik | to staje się znajome (proces) | I'm getting used to my new job. |
Najważniejsza różnica polega na tym, co stoi dalej. Po used to (dawne nawyki) stoi forma podstawowa czasownika. Po be used to i get used to słowo to jest przyimkiem, więc stoi po nim rzeczownik, zaimek albo forma -ing — tak samo jak po look forward to czy object to. Pomaga polskie „przyzwyczajony do czegoś”: po „do” też stoi rzeczownik, a nie bezokolicznik.
2Used to + forma podstawowa: dawne nawyki i stany
Używamy used to, aby mówić o powtarzających się czynnościach lub długotrwałych stanach w przeszłości, które się zmieniły. Podkreśla to kontrast między „kiedyś” a „teraz”. Po polsku mówimy w takich sytuacjach „kiedyś…”, „dawniej…”, „miałem zwyczaj…”. Ta konstrukcja istnieje tylko w czasie przeszłym: nie ma formy teraźniejszej (dla obecnych nawyków używamy Present Simple lub usually).
| Forma | Przykład |
|---|---|
| zdanie twierdzące | We used to go camping every summer. |
| zdanie przeczące | She didn't use to like olives. / She used not to like olives. (formalnie) |
| pytanie | Did you use to have long hair? |
| krótka odpowiedź | Yes, I did. / No, I didn't. |
- ✓
My grandad used to work on a farm.
dawny stan związany z pracą
- ✓
There used to be a cinema on this street.
dawny stan
- ✓
I used to be afraid of the dark, but now I'm fine.
- ✓
Did your family use to have a dog?
- ✗
I use to walk to school when I was little.
Przeszłość → I used to walk…
- ✗
I used to go to the gym yesterday.
Used to dotyczy nawyków w pewnym okresie, a nie jednej czynności → I went to the gym yesterday.
3Pisownia i wymowa used to
W pytaniach i przeczeniach z did piszemy use to (bez d), bo did już pokazuje czas przeszły: Did you use to…? I didn't use to… W mowie used to i use to brzmią dokładnie tak samo: /ˈjuːstə/ przed spółgłoską i /ˈjuːstuː/ przed samogłoską lub na końcu. S wymawiamy zawsze jako /s/, nigdy jako /z/, a d nie jest słyszalne.
| Słowo | Wymowa | Znaczenie |
|---|---|---|
| used to (nawyk / coś znajomego) | /ˈjuːstə/ | I used to swim. I'm used to it. |
| used (= użył, czasownik) | /juːzd/ | I used a knife to open the box. |
| use (rzeczownik) | /juːs/ | What's the use of it? |
| use (czasownik) | /juːz/ | Can I use your phone? |
4Be used to + -ing lub rzeczownik: coś znajomego
Be used to znaczy „być przyzwyczajonym do czegoś”: coś nie jest już dla ciebie nowe ani dziwne, więc nie sprawia problemów. Opisuje stan, więc be może występować w dowolnym czasie. Forma przecząca (not used to) znaczy, że coś wciąż jest nowe lub trudne. Pamiętaj: to jest tu przyimkiem, więc używaj -ing, rzeczownika albo zaimka.
| Czas | Przykład |
|---|---|
| teraźniejszy | I'm used to getting up at six. · She isn't used to spicy food. |
| przeszły | He was used to working long hours, so the new job wasn't a shock. |
| Present Perfect | My grandparents were farmers, so I've always been used to hard work. |
| przyszły | You'll soon be used to it. |
| pytanie | Are you used to driving on the left yet? |
- ✓
Nurses are used to working at night.
- ✓
I'm not used to this keyboard — I keep making mistakes.
- ✓
We grew up by the sea, so we are used to strong winds.
- ✓
She's used to it.
zaimek po to
- ✗
I'm used to get up early.
to jest przyimkiem → I'm used to getting up early.
5Get used to: proces przyzwyczajania się
Get used to opisuje zmianę: coś na początku jest nowe lub dziwne i stopniowo staje się normalne (po polsku „przyzwyczajać się”, „przyzwyczaić się”). Jest bardzo częste, gdy ludzie mówią o przeprowadzce do innego kraju, rozpoczęciu nowej pracy lub szkoły albo zmianie codziennego rozkładu dnia. Tak jak po be used to, stoi po nim -ing, rzeczownik albo zaimek. Często używa się go też z czasownikami modalnymi i wyrażeniami takimi jak can't, will soon, it takes time to.
- ✓
It took me months to get used to the British weather.
- ✓
Don't worry — you'll get used to wearing glasses.
- ✓
I can't get used to living without my family.
- ✓
Have you got used to your new school yet?
- ✓
At first the noise bothered us, but we soon got used to it.
Od get used to do be used to
| Proces (get used to) | Wynik (be used to) |
|---|---|
| When I moved to London, I slowly got used to taking the Tube. | Now I'm used to taking the Tube; it's easy. |
| She's getting used to her new glasses. | Soon she'll be used to them. |
6Get used to w różnych czasach
Ponieważ get jest zwykłym czasownikiem, get used to może występować w dowolnym czasie. Wybierz czas zgodnie ze znaczeniem, tak jak przy każdym innym czasowniku.
| Czas | Przykład |
|---|---|
| Present Simple | Babies quickly get used to new faces. |
| Present Continuous | I'm slowly getting used to my new routine. |
| Past Simple | We got used to the heat after a week. |
| Present Perfect | Have you got used to the time difference yet? |
| Past Perfect | By Christmas, he had got used to living alone. |
| will / be going to | You'll get used to it. · It's going to take a while to get used to this. |
| czasowniki modalne | I can't get used to eating dinner so late. |
7Porównanie trzech konstrukcji
| Zdanie | Znaczenie |
|---|---|
| I used to drive on the left. | Robiłem to regularnie w przeszłości, ale teraz już nie. |
| I'm used to driving on the left. | To dla mnie normalne; nie jest trudne. |
| I'm getting used to driving on the left. | Wciąż jest to trochę dziwne, ale staje się łatwiejsze. |
| I got used to driving on the left. | Było to dziwne, a potem stało się normalne. |
| I'm not used to driving on the left. | To wciąż jest dla mnie nowe i trudne. |
- ✓
I used to live in a village, so I'm not used to the noise of the city.
dawny nawyk + teraz coś nieznajomego
- ✓
She used to hate early mornings, but now she is used to getting up at five.
- ✓
When we moved to Scotland, it took us a while to get used to the accent.