Eenglish-tests.com
B2

Przedimki: użycie zaawansowane

Na poziomie A2 poznałeś podstawowy system: a/an dla jednego z wielu, the dla czegoś, co słuchacz może zidentyfikować, i brak przedimka (zero article) dla rzeczy w ogóle. Na poziomie B2 przyjrzymy się obszarom, w których nawet zaawansowani uczniowie wciąż się wahają: mówieniu o całym gatunku albo wynalazku za pomocą the, grupom ludzi takim jak the elderly, instytucjom takim jak school, hospital i prison, pełnemu systemowi nazw geograficznych oraz rzeczownikom abstrakcyjnym takim jak life, history i education. Dla Polaków to szczególnie trudny temat, bo w polskim w ogóle nie ma przedimków. Każda zasada w tej lekcji opiera się na tym samym podstawowym pytaniu: czy słuchacz wie dokładnie, o który chodzi, czy mówimy ogólnie?

1Krótka powtórka systemu

Zanim pójdziemy dalej, przypomnij sobie trzy główne możliwości. Rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej zawsze potrzebuje określnika (a, the, my, this…). Rzeczowniki w liczbie mnogiej i rzeczowniki niepoliczalne nie mają przedimka, gdy mówimy ogólnie, a mają the, gdy mówimy o czymś konkretnym.

WybórZnaczeniePrzykład
a / anjeden z wielu, niezidentyfikowanyShe's reading a novel by Dickens.
thezidentyfikowany: obie strony wiedzą, o który chodziThe novel she lent me was brilliant.
brak przedimkaogólnie (liczba mnoga / niepoliczalne)Novels help children develop empathy.

2Mówienie ogólnie: the tiger czy tigers?

Są trzy sposoby mówienia o całej klasie rzeczy. W codziennym angielskim najczęstsza jest liczba mnoga bez przedimka. Bardziej formalna możliwość to the + rzeczownik w liczbie pojedynczej, który przedstawia klasę jako jeden typ. Jest to typowe dla stylu naukowego, technicznego i encyklopedycznego, zwłaszcza w odniesieniu do zwierząt, roślin, wynalazków, instrumentów i części ciała. Wreszcie a/an + liczba pojedyncza znaczy „dowolny typowy przykład” i jest używane w definicjach.

Trzy sposoby uogólniania

FormaStylPrzykład
liczba mnoga, bez przedimkaneutralny, codziennyTigers are endangered.
the + liczba pojedynczaformalny, naukowy; gatunki i wynalazkiThe tiger is endangered.
a / an + liczba pojedynczadowolny typowy przedstawiciel; definicjeA tiger can eat up to 40 kg of meat at once.
  • ✓

    The smartphone has changed the way we communicate.

    wynalazek jako typ

  • ✓

    Who invented the telephone?

  • ✓

    The heart pumps blood around the body.

  • ✓

    The blue whale is the largest animal that has ever lived.

  • ✓

    A dictionary is a book that explains the meanings of words.

    definicja

  • ✓

    Smartphones are expensive to repair.

    codzienne uogólnienie

3The + przymiotnik: the rich, the elderly

Możemy użyć the + przymiotnik (bez rzeczownika), aby mówić o całej grupie ludzi w społeczeństwie. Znaczenie jest zawsze w liczbie mnogiej, więc czasownik też jest w liczbie mnogiej. Nie możemy dodać -s do przymiotnika i nie możemy użyć tej formy dla jednej osoby: dla jednej osoby potrzebny jest rzeczownik (a rich man, an elderly woman). Po polsku podobnie mówimy „bogaci”, „starsi”, „bezdomni”.

The + przymiotnikZnaczenie
the rich / the poorbogaci / biedni ludzie w ogóle
the young / the elderlymłodzi / starsi ludzie
the unemployed / the homelessludzie bez pracy / bez domu
the sick / the injuredludzie chorzy / ranni
the blind / the deafludzie, którzy nie widzą / nie słyszą (dziś często woli się people with visual / hearing impairments)
the British / the French / the Dutchmieszkańcy danego narodu (z -sh, -ch, -ese, -ss)
  • ✓

    The elderly are often the first to suffer in a heatwave.

  • ✓

    The charity provides food and shelter for the homeless.

  • ✓

    The gap between the rich and the poor is growing.

  • ✓

    The Swiss are famous for their watches and chocolate.

  • ✗

    The rich is getting richer.

    Zawsze liczba mnoga → the rich are getting richer.

  • ✗

    She works with the unemployeds.

    Bez -s → the unemployed.

4Instytucje: go to school czy go to the school?

Przy niektórych miejscach — school, university, college, hospital, prison, church, court, bed, work, home — nie używamy przedimka, gdy myślimy o ich głównym celu: nauce, leczeniu, karze, modlitwie, spaniu. Gdy chodzi nam o budynek jako miejsce, które odwiedzamy, albo o jakiś konkretny budynek, używamy the lub a.

Cel: bez przedimkaBudynek / konkretne miejsce: the lub a
Liam is still at school. (Jest uczniem.)His mum went to the school for a parents' evening.
She's in hospital with pneumonia. (jako pacjentka)I visited her at the hospital on Sunday.
He was sent to prison for fraud. (jako więzień)A journalist went to the prison to interview him.
They go to church every Sunday. (żeby się modlić)The church in our village is 800 years old.
She's at university in Leeds. (jako studentka)The university is building a new library.
I'm going to bed. (żeby spać)The cat is asleep on the bed.
  • ✓

    My brother starts university in October.

  • ✓

    I have to appear in court as a witness.

  • ✓

    There's a new school opening near our flat.

  • ✗

    He spent two years in the prison.

    Jako więzień → in prison.

  • ✗

    My grandad is in the hospital.

    Jako pacjent w brytyjskim angielskim → in hospital. (W amerykańskim angielskim „in the hospital” jest normalne).

5Nazwy geograficzne: pełny obraz

Nazwy miejsc to jedna z najtrudniejszych części systemu przedimków, bo nie ma jednej zasady. Istnieją jednak wyraźne schematy. Ogólnie pojedyncze „kawałki lądu” oraz pojedyncze jeziora i góry są bez przedimka, natomiast woda, która płynie lub otacza ląd (rzeki, morza, oceany, kanały), grupy (pasma górskie, archipelagi, państwa o nazwach w liczbie mnogiej) i nazwy z „of” lub ze słowem takim jak Republic mają the.

Państwa, regiony, miasta

Bez przedimkaThe
większość państw: Italy, Ukraine, Canada, Brazilz Republic / Kingdom / States / Union: the Czech Republic, the UK, the USA
kontynenty: Asia, Africa, South Americanazwy w liczbie mnogiej: the Netherlands, the Philippines, the Maldives
regiony z przymiotnikiem + nazwą: Northern Ireland, East Anglia, Central Asiaregiony z of i niektóre utarte nazwy: the north of England, the Middle East, the Far East
miasta i miasteczka: Manchester, Lviv, Tokyowyjątek: the Hague
ulice, drogi, place, parki: Oxford Street, Hyde Park, Trafalgar Squareautostrady i niektóre drogi: the M25, the A1, the High Street

Wody, góry, wyspy, pustynie

RodzajPrzedimekPrzykłady
rzekithethe Thames, the Nile, the Dnipro
morza i oceanythethe North Sea, the Pacific (Ocean)
kanałythethe Suez Canal, the Panama Canal
jeziorabez przedimkaLake Windermere, Lake Baikal (ale w liczbie mnogiej: the Great Lakes)
pojedyncze górybez przedimkaEverest, Snowdon, Mont Blanc
pasma górskiethethe Alps, the Andes, the Himalayas
pojedyncze wyspybez przedimkaSicily, Crete, Skye
grupy wyspthethe Canaries, the Hebrides, the Bahamas
pustyniethethe Sahara, the Gobi (Desert)
  • ✓

    We sailed from the Canaries across the Atlantic to the Caribbean.

  • ✓

    Mont Blanc is the highest mountain in the Alps.

  • ✓

    She studied at the University of Edinburgh and then moved to the Netherlands.

  • ✓

    Lake Geneva lies between Switzerland and France.

  • ✗

    We went skiing in Alps.

    Pasma górskie mają the → the Alps.

  • ✗

    The Lake Windermere is in the Lake District.

    Lake + nazwa: bez przedimka → Lake Windermere.

6The ze stopniem najwyższym, liczebnikami porządkowymi, only i same

Stopień najwyższy przymiotnika, liczebniki porządkowe i słowa takie jak only, same, next, last, main i right/wrong wskazują jedną konkretną rzecz, więc zwykle mają the. Na poziomie B2 zwróć uwagę na kilka subtelniejszych kwestii.

KwestiaPrzykład
stopień najwyższy + rzeczownik / in / ofIt's the most interesting book I've read this year.
stopień najwyższy użyty jako przysłówek: the często się pomijaWho runs (the) fastest in your family?
most + przymiotnik = „bardzo” (bez the)That was a most interesting talk. (= bardzo interesujący; styl formalny)
most + rzeczownik = „większość” (bez the)Most people prefer summer. ✗ The most people…
liczebniki porządkoweThis is the third time I've called you.
a second / kolejny (nie „drugi w kolejności”)Can I have a second helping? (= jeszcze jedną porcję)
the only, the same, the main, the wrongYou're the only person who noticed. · We took the wrong turning.

7A/an przy zawodach i „jeden z wielu”

Używamy a/an, aby powiedzieć, jaki ktoś ma zawód albo jakiego rodzaju jest dana osoba lub rzecz — czyli aby przypisać ją do kategorii. Polacy często pomijają tu przedimek, bo po polsku mówimy po prostu „Jest prawniczką”. Ale gdy stanowisko jest jedyne w swoim rodzaju (w danym czasie może je zajmować tylko jedna osoba), często używamy the albo nie używamy przedimka, zwłaszcza po be, become, elect i appoint.

Jeden z wielu: a / anWyjątkowa rola: the lub brak przedimka
She's a lawyer.She's the head of the legal department.
He became an MP in 2015.He became Prime Minister in 2022. / the Prime Minister
My uncle is a professor of history.She was elected President of the club.
Paris is a city of art.Paris is the capital of France.
  • ✓

    As a nurse, she sees a lot of difficult situations.

    as + zawód → a/an

  • ✓

    He's an old friend of mine.

    jeden z moich starych przyjaciół

  • ✓

    That's a very good point.

    jedna z kilku możliwych uwag

  • ✓

    It was a pleasure to meet you.

  • ✗

    My sister works as teacher.

    → works as a teacher.

8Rzeczowniki abstrakcyjne: ogólnie czy konkretnie?

Rzeczowniki abstrakcyjne i niepoliczalne — life, love, history, nature, society, education, music, art, happiness, crime — występują bez przedimka, gdy używamy ich w znaczeniu ogólnym. Gdy tylko nadajemy im konkretne znaczenie, zwykle za pomocą of lub zdania względnego, dostają the. Sam przymiotnik nie sprawia, że stają się konkretne: modern art, British history, early education nadal są bez przedimka.

Ogólnie: bez przedimkaKonkretnie: the
History is my favourite subject.The history of the Roman Empire is fascinating.
Life in a big city can be stressful.The life of a lighthouse keeper was lonely.
Nature is full of surprises.The nature of the problem is still unclear.
Education should be free.The education that I received was excellent.
She loves modern art.The art in this gallery is mostly modern.

Niektórych rzeczowników abstrakcyjnych można też użyć z a/an, gdy opisujemy jeden rodzaj lub jeden przykład, zwykle z przymiotnikiem: She has a deep love of music. They want a good education for their children. He showed a surprising knowledge of Chinese history.

  • ✓

    Society has changed a lot since the 1960s.

  • ✓

    Crime is falling in most big cities.

  • ✓

    The crime that shocked the town was never solved.

  • ✗

    The happiness is more important than money.

    Ogólnie → Happiness is more important than money.

  • ✗

    I'm interested in the British history.

    Przymiotnik nie sprawia, że rzeczownik staje się konkretny → British history.

9Typowe błędy

Przedimki: użycie zaawansowane: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Articles: advanced useFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.