1Po co używać czasowników relacjonujących?
Say i tell przekazują tylko same słowa. Czasownik relacjonujący streszcza funkcję wypowiedzi: czy była to obietnica, ostrzeżenie, przeprosiny, odmowa? Dzięki temu często w ogóle nie musimy powtarzać dokładnych słów. Porównaj poniższe zdania: druga wersja w każdej parze jest krótsza i mówi nam więcej. Podobnie jest po polsku: zamiast „Powiedział, że na pewno mi odda” mówimy „Obiecał mi oddać”.
| Z say / tell | Z czasownikiem relacjonującym |
|---|---|
| He said he would definitely pay me back. | He promised to pay me back. |
| She said, 'No, I won't lend you my bike.' | She refused to lend me her bike. |
| He told me that it would be a good idea to book early. | He advised me to book early. |
| She said she was sorry she was late. | She apologised for being late. |
2Schemat 1: czasownik + bezokolicznik z to
Po tych czasownikach od razu stoi to + bezokolicznik. Między czasownikiem a to nie ma dopełnienia, bo czynność wykonuje ta sama osoba, która mówi. W formie przeczącej postaw not przed to: He promised not to tell anyone.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| 'OK, I'll come with you.' | She agreed to come with me. |
| 'Shall I carry your bag?' | He offered to carry my bag. |
| 'I'll phone you every day, I promise.' | She promised to phone me every day. |
| 'No, I won't apologise!' | He refused to apologise. |
| 'If you don't turn the music down, I'll call the landlord.' | Our neighbour threatened to call the landlord. |
| 'I won't be late again.' | He promised not to be late again. |
3Schemat 2: czasownik + dopełnienie + bezokolicznik z to
Te czasowniki wymagają dopełnienia (osoby, którą o coś proszono, której coś kazano lub doradzono) przed to + bezokolicznik. Dopełnienie to osoba, która ma wykonać czynność. Tell i ask w relacjonowanych poleceniach mają ten sam schemat: She told me to wait. W formie przeczącej postaw not przed to: She warned us not to swim there.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| 'You should see a doctor, Tom.' | She advised Tom to see a doctor. |
| 'Don't touch the wire — it's dangerous!' | He warned us not to touch the wire. |
| 'Don't forget to lock the door, Amy.' | Mum reminded Amy to lock the door. |
| 'Would you like to come to my party?' | Sara invited me to come to her party. |
| 'Go on, enter the competition! You can win!' | My teacher encouraged me to enter the competition. |
| (po długiej rozmowie) 'OK, I'll try it.' | We finally persuaded him to try sushi. |
| 'Stop the car and get out!' | The police officer ordered the driver to stop the car. |
4Schemat 3: czasownik + -ing
Po tych czasownikach stoi forma -ing (gerund). Przy deny i admit czynność w formie -ing wykonał (lub nie) sam mówiący. Przy suggest i recommend forma -ing zwykle oznacza, że czynność mogłaby wykonać grupa osób, łącznie z mówiącym. W formie przeczącej postaw not przed formą -ing: She admitted not reading the instructions.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| 'I didn't break the window!' | He denied breaking the window. |
| 'Yes, OK, it was me. I ate the last biscuit.' | She admitted eating the last biscuit. |
| 'Let's take a taxi.' | He suggested taking a taxi. |
| 'You really must try the fish here. It's excellent.' | The waiter recommended trying the fish. |
| 'I didn't read the instructions, I'm afraid.' | She admitted not reading the instructions. |
5Schemat 4: czasownik + przyimek + -ing
Po niektórych czasownikach stoi przyimek, a po przyimku angielski zawsze używa formy -ing. Część z tych czasowników ma dopełnienie (accuse somebody of, blame somebody for, congratulate somebody on, thank somebody for), a część nie (apologise for, insist on). Ucz się przyimka razem z czasownikiem — często jest inny niż w polskim.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| 'I'm sorry I forgot your birthday.' | He apologised for forgetting my birthday. |
| 'No, really, I'm paying for dinner tonight!' | She insisted on paying for dinner. |
| 'You copied my homework!' | Kate accused Ben of copying her homework. |
| 'It's your fault we lost the match!' | The team blamed the goalkeeper for losing the match. |
| 'Well done on passing your driving test!' | My uncle congratulated me on passing my driving test. |
| 'Thanks so much for helping me move.' | Lily thanked us for helping her move. |
6Schemat 5: czasownik + zdanie z that
Po wielu czasownikach relacjonujących może stać that + pełne zdanie z podmiotem i orzeczeniem. Obowiązują zwykłe zmiany czasów w mowie zależnej (I am → she was, I have done → he had done). W nieformalnej mowie that często się pomija. Niektóre czasowniki z innych schematów, na przykład admit, deny, agree, promise, suggest i insist, też mogą łączyć się ze zdaniem z that.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| 'The train was late because of the snow.' | The driver explained that the train had been late because of the snow. |
| 'I saw a UFO in my garden.' | He claimed that he had seen a UFO in his garden. |
| 'My soup is cold!' | The customer complained that her soup was cold. |
| 'All right, I made a mistake.' | He admitted that he had made a mistake. |
| 'I'll be there at eight, I promise.' | She promised that she would be there at eight. |
7Suggest: podchwytliwy czasownik
Suggest to jeden z najczęstszych czasowników relacjonujących i jedno z najczęstszych źródeł błędów. Może po nim stać forma -ing albo zdanie z that, ale nigdy dopełnienie + bezokolicznik z to. Dlatego zdanie „He suggested me to go” jest zawsze błędne.
| Schemat | Przykład |
|---|---|
| suggest + -ing | He suggested going to the cinema. (on i ja / my) |
| suggest + (that) + podmiot + forma podstawowa | He suggested that I go to the cinema. (formalnie) |
| suggest + (that) + podmiot + should + forma podstawowa | He suggested that I should go to the cinema. (bardzo częste w brytyjskim angielskim) |
| suggest + (that) + podmiot + Past Simple | He suggested that I went to the cinema. (nieformalny brytyjski angielski) |
| suggest + rzeczownik | He suggested a film. |
8Zamiana mowy niezależnej: przykłady do ćwiczenia
Aby wybrać czasownik relacjonujący, najpierw zadaj sobie pytanie: co mówiący robi tymi słowami? Obiecuje, odmawia, ostrzega, przeprasza, przyznaje się? Potem wybierz czasownik i zastosuj jego schemat. Oto więcej przykładów.
- ✓
'Why don't we have a picnic?' → She suggested having a picnic.
- ✓
'Remember to bring your passports.' → The guide reminded us to bring our passports.
- ✓
'I'll do the washing-up.' → My brother offered to do the washing-up.
- ✓
'No, I won't tell you my password.' → He refused to tell me his password.
- ✓
'You broke my phone!' → She accused me of breaking her phone.
- ✓
'I didn't eat your sandwich!' → He denied eating my sandwich.
- ✓
'Don't walk on the ice. It's thin.' → The ranger warned the children not to walk on the ice.
- ✓
'I'm sorry I was rude.' → She apologised for being rude.
- ✓
'You must stay for dinner — I won't take no for an answer!' → My aunt insisted on our staying for dinner. / My aunt insisted that we stay for dinner.
- ✓
'All right, we'll meet on Saturday.' → They agreed to meet on Saturday.
- ✓
'Give me the money or I'll tell your parents.' → He threatened to tell my parents.
- ✓
'Come on, you can do it!' → Everyone encouraged me to keep going.
Podsumowanie schematów
| Schemat | Czasowniki |
|---|---|
| czasownik + bezokolicznik z to | agree, offer, promise, refuse, threaten, decide, claim |
| czasownik + dopełnienie + bezokolicznik z to | advise, warn, remind, invite, encourage, persuade, order, tell, ask |
| czasownik + -ing | deny, admit, suggest, recommend |
| czasownik (+ dopełnienie) + przyimek + -ing | apologise for, insist on, accuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb for |
| czasownik + zdanie z that | explain, claim, complain, admit, deny, agree, promise, suggest, insist |