1Policzalny czy niepoliczalny? Punkt wyjścia
Zanim wybierzesz określnik ilości, ustal, z jakim rzeczownikiem masz do czynienia. Rzeczowniki policzalne mają formę liczby pojedynczej i mnogiej (a chair, two chairs). Rzeczowniki niepoliczalne nie mają liczby mnogiej i łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej (information, advice, furniture, traffic). Niektóre określniki pasują do obu rodzajów, ale wiele z nich tylko do jednego, więc błąd na tym etapie psuje całe wyrażenie.
Który określnik łączy się z jakim rzeczownikiem?
| Określnik | Policzalne w liczbie mnogiej | Niepoliczalne |
|---|---|---|
| many / a large number of / several | ✓ many books | ✗ |
| few / a few / quite a few | ✓ a few friends | ✗ |
| much / a great deal of | ✗ | ✓ a great deal of time |
| little / a little | ✗ | ✓ a little money |
| a lot of / lots of / plenty of | ✓ plenty of chairs | ✓ plenty of space |
| some / any / no / hardly any | ✓ hardly any people | ✓ hardly any milk |
| most / all | ✓ most students | ✓ all the water |
Each i every są inne: łączą się z rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej (each day, every student). Poznasz je w następnej części.
2Each i every
Po each i every występuje rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej i czasownik w liczbie pojedynczej. Ich znaczenia są bardzo bliskie, ale nie identyczne. Each każe nam myśleć o osobach lub rzeczach po kolei, osobno. Every każe myśleć o całej grupie naraz, trochę jak all. Each może dotyczyć dwóch lub więcej rzeczy; every — trzech lub więcej. Po polsku oba to po prostu „każdy”.
- ✓
Each student has their own locker. (one by one)
- ✓
Every student in the school has a locker. (all of them)
- ✓
She had a bag in each hand. (two hands → only each)
- ✓
I go swimming every Saturday.
- ✓
Every room in the hotel is fully booked.
| each | every |
|---|---|
| po kolei, osobno | cała grupa (≈ all) |
| dla 2 lub więcej | dla 3 lub więcej |
| each of the + rzeczownik w liczbie mnogiej / zaimek | every one of the + rzeczownik w liczbie mnogiej / zaimek |
| może stać samodzielnie: They cost £5 each. | nie może stać samodzielnie |
| — | przy regularnych zdarzeniach: every day, every three weeks |
3Each of i every one of
Przed the, my, these, them, us itp. potrzebujemy of. Z each mówimy each of; z every musimy powiedzieć every one of (✗ every of jest niemożliwe). Po tych wyrażeniach rzeczownik jest w liczbie mnogiej, ale w starannym angielskim czasownik nadal jest w liczbie pojedynczej, bo podmiotem jest each/every one.
- ✓
Each of the rooms has a sea view.
- ✓
Every one of my friends was at the wedding.
- ✓
Each of them wants to win.
- ✓
I've called every one of the numbers on the list.
- ✓
The children each received a medal. (each after the subject)
4All czy whole
All i whole znaczą „cały”, ale szyk jest inny. All stoi przed the: all the day. Whole stoi po the (albo po a, my, this…): the whole day. Z rzeczownikami policzalnymi w liczbie pojedynczej the whole często brzmi naturalniej: the whole book, my whole life. Z rzeczownikami niepoliczalnymi używaj all: all the money (✗ the whole money).
| all | whole |
|---|---|
| all + the / my + rzeczownik | the / my / a + whole + rzeczownik w liczbie pojedynczej |
| all (the) day, all my life | the whole day, my whole life |
| niepoliczalne: all the money | ✗ the whole money |
| liczba mnoga: all the students | liczba mnoga (rzadko): whole cities = całe miasta |
| — | z a: a whole pizza (= cała pizza) |
- ✓
We spent the whole afternoon at the beach.
- ✓
We spent all afternoon at the beach.
- ✓
She ate a whole cake by herself!
- ✓
I've spent all my money on clothes.
- ✗
The whole money was stolen.
Money jest niepoliczalne: all the money.
5Few czy a few, little czy a little
To jedna z najważniejszych różnic na poziomie B2. A few (z policzalnymi) i a little (z niepoliczalnymi) mają wydźwięk pozytywny: znaczą „trochę, kilka — niedużo, ale wystarczająco”. Few i little bez a mają wydźwięk negatywny: znaczą „prawie nic, za mało” i często brzmią z rozczarowaniem. Po polsku tę różnicę oddaje para „kilku / trochę” i „niewielu / mało”. Same few i little są dość formalne; w codziennej mowie ludzie często mówią zamiast nich not many albo not much.
| Pozytywnie (trochę, wystarczająco) | Negatywnie (prawie nic) |
|---|---|
| a few + liczba mnoga: I have a few friends here, so I'm not lonely. | few + liczba mnoga: I have few friends here, so I'm often lonely. |
| a little + niepoliczalny: There's a little time left — let's have a coffee. | little + niepoliczalny: There's little time left — we must hurry. |
- ✓
Few people came to the meeting, so it was cancelled.
- ✓
A few people came to the meeting, so we went ahead.
- ✓
He speaks a little Italian — enough to order food.
- ✓
There's little hope of finding the ring now.
- ✓
Very few tourists visit this village in winter.
Quite a few znaczy „całkiem sporo”, więcej, niż można by się spodziewać. Co ciekawe, ma wydźwięk pozytywny i oznacza dość dużą liczbę, a nie małą: Quite a few of my classmates have been to Japan. Podobne wyrażenie dla rzeczowników niepoliczalnych to quite a lot (of). Only a few i only a little podkreślają, że ilość jest mała: I've only got a little money left.
6Plenty of, a great deal of, a large number of
Plenty of znaczy „dużo, więcej niż trzeba”. Łączy się zarówno z rzeczownikami w liczbie mnogiej, jak i z niepoliczalnymi; jest neutralne albo nieformalne. A great deal of i a large number of są bardziej formalne i typowe dla rozprawek i raportów. Najważniejsza zasada gramatyczna: a great deal of łączymy z rzeczownikami niepoliczalnymi, a a large number of — z policzalnymi w liczbie mnogiej.
| Wyrażenie | Rzeczownik | Przykład |
|---|---|---|
| plenty of | w liczbie mnogiej albo niepoliczalny | Don't hurry — we've got plenty of time. |
| a great deal of | tylko niepoliczalny | The project needs a great deal of effort. |
| a large number of | tylko policzalny w liczbie mnogiej | A large number of students have signed up. |
| a large amount of | tylko niepoliczalny | They spent a large amount of money. |
- ✓
There are plenty of seats at the back.
- ✓
She has a great deal of experience in teaching.
- ✓
A large number of complaints were received.
- ✗
A great deal of people came.
People to rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej: a large number of people.
Zwróć uwagę na czasownik: po a large number of + rzeczownik w liczbie mnogiej czasownik jest w liczbie mnogiej (A large number of people were there), bo prawdziwym podmiotem są people. Po a great deal of + rzeczownik niepoliczalny czasownik jest w liczbie pojedynczej (A great deal of money was spent).
7Most i most of the; several
Most + rzeczownik (bez the) mówi o ludziach lub rzeczach ogólnie. Most of the (albo most of my, most of these…) mówi o konkretnej, znanej grupie. W tym znaczeniu nie używaj most the ani the most.
| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| most + rzeczownik | ogólnie | Most teenagers love music. |
| most of the / my / these + rzeczownik | konkretna grupa | Most of the teenagers in my class play an instrument. |
| most of + zaimek | konkretna grupa | Most of them live nearby. |
Several znaczy „kilka, więcej niż dwa, ale niewiele”. Używamy go tylko z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej i jest nieco bardziej precyzyjne niż some. Możemy też powiedzieć several of the / several of them.
- ✓
I've been to Scotland several times.
- ✓
Several of my colleagues are off sick this week.
- ✓
We had to wait several hours at the airport.
8Hardly any
Hardly any znaczy „prawie żaden” albo „bardzo mało / bardzo niewiele”. Łączy się z rzeczownikami w liczbie mnogiej i niepoliczalnymi. Ponieważ hardly samo jest już słowem przeczącym, używamy go z czasownikiem w formie twierdzącej: ✗ I don't have hardly any. Możemy też powiedzieć hardly anyone, hardly anything, hardly anywhere i hardly ever.
- ✓
There's hardly any milk left.
- ✓
Hardly any students failed the exam.
- ✓
I know hardly anyone at this party.
- ✓
We hardly ever go to the cinema these days.
9No czy none
No stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem: There's no milk. / There are no chairs. None to zaimek: używamy go bez rzeczownika albo w konstrukcji none of + the / my / them. Nigdy nie stawiaj none bezpośrednio przed rzeczownikiem.
| no | none |
|---|---|
| no + rzeczownik | samo none albo none of + the / my / zaimek |
| There's no sugar. | How much sugar is there? — None. |
| No students were late. | None of the students was / were late. |
| I have no idea. | I asked three people, but none of them knew. |
Po none of + rzeczownik w liczbie mnogiej możliwy jest czasownik zarówno w liczbie pojedynczej, jak i mnogiej. Liczba pojedyncza (None of them is…) jest bardziej formalna; liczba mnoga (None of them are…) jest częsta w codziennej mowie. We współczesnym brytyjskim angielskim obie formy są poprawne. No + rzeczownik w liczbie pojedynczej łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej, a no + rzeczownik w liczbie mnogiej — z czasownikiem w liczbie mnogiej.
10Podsumowanie: określniki ilości i rodzaje rzeczowników
Korzystaj z tej tabeli, aby sprawdzać swoje wybory. Pamiętaj o trzech pytaniach: Czy rzeczownik jest policzalny, czy niepoliczalny? Czy jest w liczbie pojedynczej, czy mnogiej? Czy po określniku stoi the / my / zaimek (wtedy zwykle potrzebujesz of)?
Określniki ilości w skrócie
| Określnik | Łączy się z | Przykład |
|---|---|---|
| each / every | policzalny w liczbie pojedynczej + czasownik w liczbie pojedynczej | Every seat is taken. |
| each of / every one of | the / my + rzeczownik w liczbie mnogiej, czasownik w liczbie pojedynczej | Each of the seats is numbered. |
| the whole | policzalny w liczbie pojedynczej | the whole class |
| all (the) | w liczbie mnogiej albo niepoliczalny | all the furniture |
| a few / few / quite a few / several | policzalny w liczbie mnogiej | quite a few mistakes |
| a little / little | niepoliczalny | a little patience |
| a large number of | policzalny w liczbie mnogiej + czasownik w liczbie mnogiej | a large number of visitors |
| a great deal of | niepoliczalny + czasownik w liczbie pojedynczej | a great deal of noise |
| plenty of / a lot of / hardly any / no | w liczbie mnogiej albo niepoliczalny | plenty of ideas, plenty of food |
| most / most of the | w liczbie mnogiej albo niepoliczalny | most of the time |
| none | samodzielnie albo + of the / zaimek | none of my friends |