1Cel, przyczyna i skutek: czym się różnią?
Te trzy pojęcia są ze sobą blisko związane, dlatego uczący się często je mylą. Przyczyna wyjaśnia, dlaczego coś się stało: patrzy wstecz, na powód. Cel wyjaśnia, co ktoś chce osiągnąć: patrzy w przód, na zamiar. Skutek mówi nam, co się stało z jakiegoś powodu: to rezultat.
| Pojęcie | Na jakie pytanie odpowiada | Przykład |
|---|---|---|
| Cel | Po co? Jaki był zamiar? | She saved money in order to buy a car. |
| Przyczyna | Dlaczego? Co to spowodowało? | She bought a car because her old one broke down. |
| Skutek | Co stało się potem? | Her old car broke down, so she bought a new one. |
Zwróć uwagę, że tę samą sytuację często można opisać na wszystkie trzy sposoby. Wybrane wyrażenie łączące pokazuje czytelnikowi, jak ty widzisz ten związek, i decyduje też o gramatyce reszty zdania.
- ✓
I'm learning Spanish so that I can talk to my cousins. (purpose)
- ✓
As my cousins live in Madrid, I'm learning Spanish. (reason)
- ✓
My cousins don't speak English. As a result, I'm learning Spanish. (result)
2Cel: to, in order to, so as to
Najprostszy sposób wyrażenia celu to bezokolicznik z to. In order to i so as to znaczą dokładnie to samo, ale są bardziej formalne i wyraźniej podkreślają cel. Po wszystkich trzech występuje forma podstawowa czasownika, a podmiot celu jest taki sam jak podmiot zdania głównego.
- ✓
I went to the chemist's to buy some plasters.
- ✓
She got up early to catch the first train.
- ✓
The council closed the road in order to repair the bridge.
- ✓
We spoke quietly so as to let the baby sleep.
- ✓
In order to apply, you must complete the online form.
3Cel przeczący: in order not to, so as not to
Gdy celem jest uniknięcie czegoś, zwykle nie używamy samego not to (I left early not to miss the train większości rodzimych użytkowników brzmi nienaturalnie). Zamiast tego mówimy in order not to albo so as not to. Not stoi przed to. Inna bardzo naturalna możliwość to so that + can't / won't / wouldn't.
- ✓
I left early so as not to miss the train.
- ✓
She wrote the date down in order not to forget it.
- ✓
We took our shoes off so as not to make the floor dirty.
- ✓
I set two alarms so that I wouldn't oversleep.
4Cel: so that + can / could / would
So that to spójnik, więc następuje po nim pełne zdanie z własnym podmiotem. Jest szczególnie przydatny, gdy osoba w zdaniu celu jest inna niż osoba w zdaniu głównym, bo to i in order to nie pozwalają zmienić podmiotu. Po so that zwykle używamy czasownika modalnego: can albo will w sytuacjach teraźniejszych i przyszłych, could albo would w sytuacjach przeszłych.
| Czas | so that + czasownik modalny | Przykład |
|---|---|---|
| teraźniejszość / przyszłość | so that + can / will | I'll send you the link so that you can join the meeting. |
| przeszłość | so that + could / would | I sent her the link so that she could join the meeting. |
| przeczenie | so that + can't / won't / couldn't / wouldn't | He whispered so that nobody would hear him. / …so that nobody could hear. |
- ✓
Speak louder so that everyone can hear you.
- ✓
My parents moved to the coast so that they could be near the sea.
- ✓
I'll write it down so that I won't forget.
- ✓
She left a note so that her flatmate wouldn't worry.
W nieformalnym angielskim często opuszczamy that: I'll leave the door open so you can get in. Nie myl tego z so w znaczeniu skutku (It was late, so I went home). Czasownik modalny po so that/so to dobra wskazówka, że mówimy o celu.
5Przyczyna: because, as, since
Because, as i since to spójniki przyczyny, więc następuje po nich zdanie (podmiot + czasownik). Because jest najbardziej bezpośrednie: kładzie nacisk na przyczynę, która często jest nową informacją. As i since stosujemy, gdy przyczyna jest słuchaczowi już znana albo oczywista, i bardzo często zaczynamy od nich zdanie. As i since są trochę bardziej formalne niż because.
- ✓
I didn't go to the party because I had a terrible headache.
- ✓
As it's your birthday, you can choose the restaurant.
- ✓
Since you're not busy, could you help me with these boxes?
- ✓
As we arrived late, all the best seats had gone.
- ✓
Why are you smiling? — Because I've just passed my driving test!
6Przyczyna: because of, due to, owing to + rzeczownik
Because of, due to i owing to to przyimki. Podobnie jak despite w zdaniach wyrażających kontrast, łączą się z rzeczownikiem, zaimkiem albo formą z -ing, a nie z pełnym zdaniem. Jeśli chcesz dodać zdanie, użyj the fact that. Due to i owing to są bardziej formalne i typowe dla komunikatów, wiadomości i raportów.
- ✓
The match was cancelled because of the rain.
- ✓
Your train has been delayed due to a signalling problem.
- ✓
Owing to high demand, the tickets are no longer available.
- ✓
The flight was cancelled due to the fact that the pilots were on strike.
- ✗
The match was cancelled because of it was raining.
Because of łączy się tylko z rzeczownikiem. Powiedz because it was raining albo because of the rain.
Due to jest szczególnie częste po czasowniku be: The delay was due to fog. / The accident was due to careless driving. Owing to rzadko występuje po be, więc w tym miejscu wybierz due to.
7Skutek: so, therefore, as a result, consequently
So to spójnik: łączy dwa zdania składowe w jednym zdaniu i zwykle stoi po przecinku. Jest neutralne i bardzo częste w mowie. Therefore, as a result i consequently to przysłówki łączące. Zwykle zaczynają nowe zdanie (po nich stawiamy przecinek) i brzmią bardziej formalnie, dlatego są typowe dla rozprawek, raportów i wiadomości.
| Wyraz | Miejsce w zdaniu i interpunkcja | Przykład |
|---|---|---|
| so | …, so + zdanie | The shop was closed, so we went home. |
| therefore | . Therefore, … albo podmiot + therefore + czasownik | He was ill. Therefore, he missed the exam. / He was therefore unable to attend. |
| as a result | . As a result, … | It snowed heavily. As a result, many schools closed. |
| consequently | . Consequently, … | Sales fell. Consequently, the company cut costs. |
Therefore często stoi w środku zdania, przed czasownikiem głównym albo po be: The results were therefore surprising. / We therefore decided to postpone the trip. Po as a result może też wystąpić of + rzeczownik: As a result of the storm, the airport was closed. To już gramatyka przyczyny (+ rzeczownik), tak jak przy because of.
8Skutek: so … that i such … that
Aby pokazać, że jakaś cecha była tak silna, że wywołała skutek, używamy so + przymiotnik/przysłówek + that albo such + (a/an) + przymiotnik + rzeczownik + that. W rozmowie często opuszczamy that.
| Konstrukcja | Przykład |
|---|---|
| so + przymiotnik + that | The film was so boring that I fell asleep. |
| so + przysłówek + that | She spoke so quickly that nobody understood her. |
| so many / much + rzeczownik + that | There were so many people that we couldn't get in. |
| such a / an + przymiotnik + rzeczownik w liczbie pojedynczej + that | It was such a nice day that we had lunch outside. |
| such + przymiotnik + rzeczownik w liczbie mnogiej / niepoliczalny + that | They were such good friends that they went on holiday together. |
- ✓
The soup was so hot (that) I burnt my tongue.
- ✓
He was so tired that he slept for twelve hours.
- ✓
It was such awful weather that the race was cancelled.
- ✗
It was so nice day that we went out.
Z rzeczownikiem użyj such a: It was such a nice day that… (polskie „taki ładny dzień” to such a nice day, nie so nice day).
9Co następuje po każdym wyrażeniu: zdanie czy rzeczownik?
Największy problem gramatyczny z tymi wyrażeniami łączącymi to konstrukcja, która po nich następuje. Niektóre wymagają zdania (podmiot + czasownik), inne rzeczownika, a wyrażenia celu — formy podstawowej czasownika. Naucz się tej tabeli, a większość błędów zniknie.
Gramatyka po każdym wyrażeniu łączącym
| Wyrażenie łączące | Co po nim następuje | Przykład |
|---|---|---|
| to / in order to / so as to | forma podstawowa czasownika | I phoned to ask a question. |
| so that | zdanie (często + can/could/would) | I phoned so that she would know. |
| because / as / since | zdanie | I phoned because I was worried. |
| because of / due to / owing to | rzeczownik / -ing | The trip was delayed due to fog. |
| as a result of | rzeczownik / -ing | As a result of the fog, the trip was delayed. |
| so | zdanie (w tym samym zdaniu złożonym) | It was foggy, so the trip was delayed. |
| therefore / as a result / consequently | nowe zdanie | It was foggy. Therefore, the trip was delayed. |
| so + przymiotnik + that | zdanie | It was so foggy that we couldn't see. |
10Formalnie czy nieformalnie?
Dobór odpowiedniego rejestru to część pisania na poziomie B2. W czacie z przyjacielem therefore i owing to brzmią dziwnie, a w formalnym raporcie czy rozprawce duża liczba so i because może brzmieć zbyt prosto. Skorzystaj z tabeli, aby wybrać wyrazy pasujące do sytuacji.
Rejestr wyrażeń łączących
| Znaczenie | Nieformalnie / neutralnie | Bardziej formalnie |
|---|---|---|
| cel | to, so (that) | in order to, so as to, so that |
| cel przeczący | so (that) … won't/wouldn't | in order not to, so as not to |
| przyczyna + zdanie | because | as, since |
| przyczyna + rzeczownik | because of | due to, owing to |
| skutek | so | therefore, as a result, consequently |
- ✓
Informal message: Sorry, I can't come — I'm ill, so I'm staying in bed.
- ✓
Formal email: I am unable to attend the meeting due to illness.
- ✓
Essay: Many young people cannot afford to buy a home. Consequently, they live with their parents for longer.
- ✓
Announcement: Owing to essential maintenance, the lift is out of order.
11Typowe błędy
Polacy często tłumaczą wyrażenia łączące dosłownie z polskiego („żeby”, „z powodu”, „dlatego”), co prowadzi do kilku przewidywalnych błędów. Sprawdź pod ich kątem swoje teksty.