1Dwa rodzaje kontrastu
Wyrażenia kontrastu wyrażają dwie nieco różne myśli i warto od początku zobaczyć tę różnicę. Pierwszy rodzaj to nieoczekiwany kontrast (zwany też przyzwoleniem): druga myśl jest zaskakująca po pierwszej. Drugi rodzaj to zwykłe porównanie: zestawiamy obok siebie dwa różne fakty i żaden z nich nie jest zaskakujący.
| Rodzaj | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| Nieoczekiwany kontrast | B jest zaskakujące z powodu A | Although she was exhausted, she kept working. |
| Porównanie dwóch rzeczy | A i B po prostu się różnią | My brother loves maths, whereas I prefer languages. |
Do nieoczekiwanego kontrastu używamy but, although, though, even though, despite, in spite of, however, nevertheless i even so. Do porównywania dwóch rzeczy używamy whereas, while, on the other hand i oczywiście but. Większa część lekcji dotyczy pierwszej grupy, bo tam gramatyka jest bardziej skomplikowana.
- ✓
Even though the tickets were expensive, the concert sold out in an hour.
- ✓
Despite having little experience, he got the job.
- ✓
The north of the country is wet and green, whereas the south is dry.
- ✓
The flat is tiny. However, it's in a great location.
2Although, though i even though + zdanie
Although, though i even though to spójniki (po polsku: „chociaż”, „mimo że”). Oznacza to, że stoi po nich pełne zdanie: podmiot i orzeczenie. To zdanie może stać na początku albo na końcu całego zdania. Jeśli stoi na początku, stawiamy po nim przecinek; jeśli stoi na drugim miejscu, zwykle przecinek nie jest potrzebny. Uwaga: po polsku przed „chociaż” zawsze stawiamy przecinek, a po angielsku przed although w środku zdania zwykle go nie ma.
- ✓
Although the hotel was cheap, it was very clean.
- ✓
The hotel was very clean although it was cheap.
- ✓
Though I'd never met her before, I recognised her at once.
- ✓
Even though he had revised for weeks, he still felt nervous before the exam.
- ✓
We decided to go ahead with the picnic even though the forecast was bad.
| Słowo | Czym się różni |
|---|---|
| although | neutralne, pasuje i do mowy, i do pisma |
| though | nieco bardziej potoczne; bardzo częste w mowie |
| even though | mocniejsze: podkreśla, że kontrast jest naprawdę zaskakujący |
Even though to wersja emfatyczna, trochę jakbyśmy mówili „i to jest naprawdę zaskakujące”. Porównaj: Although it was cold, we swam in the sea (zwykły kontrast). Even though it was freezing, we swam in the sea (chcemy podkreślić, jak bardzo to było zaskakujące). Zwróć uwagę, że samo even nie jest spójnikiem: ✗ Even it was cold, we swam.
3Though na końcu zdania
Though ma szczególne zastosowanie, którego nie ma although. W mówionym angielskim może stać na końcu zdania jako przysłówek znaczący „jednak”. W tej pozycji zwykle stoi po przecinku i odnosi się do poprzedniego zdania. Although nigdy nie może być użyte w ten sposób.
- ✓
The film was a bit long. I enjoyed it, though.
- ✓
It's an expensive restaurant. The food is amazing, though.
- ✓
I'm not keen on hiking. I'd love to see the waterfall, though.
- ✗
The film was a bit long. I enjoyed it, although.
Although nie może stać na końcu. Użyj though.
4Despite i in spite of + rzeczownik lub -ing
Despite i in spite of znaczą to samo co although, ale są przyimkami, a nie spójnikami (po polsku: „mimo”, „pomimo” + dopełniacz: „mimo deszczu”). To całkowicie zmienia gramatykę: po nich używamy rzeczownika (lub wyrażenia rzeczownikowego), zaimka albo formy -ing. Nie możemy postawić zaraz po nich zwykłego zdania z podmiotem i orzeczeniem.
| Po despite / in spite of | Przykład |
|---|---|
| rzeczownik | Despite the rain, the match went ahead. |
| wyrażenie rzeczownikowe | In spite of her busy schedule, she always makes time for her friends. |
| zaimek | The task was hard, but she finished it despite that. |
| forma -ing | Despite feeling ill, he went to work. |
| the fact that + zdanie | In spite of the fact that it was raining, we went out. |
Zobacz, jak jedną myśl można wyrazić na trzy sposoby. Znaczenie jest takie samo; zmienia się tylko gramatyka. Wybierz konstrukcję pasującą do słów, którymi dysponujesz: jeśli masz pełne zdanie, użyj although; jeśli masz rzeczownik albo chcesz krótszego, bardziej formalnego zdania, użyj despite.
- ✓
Although it was raining, we went out.
- ✓
Despite the rain, we went out.
- ✓
Despite the fact that it was raining, we went out.
- ✓
In spite of being the youngest player, she was made captain.
- ✗
Despite it was raining, we went out.
Po despite nie może stać zdanie. Powiedz although it was raining albo despite the rain.
Przy formie -ing podmiot czasownika z -ing jest taki sam jak podmiot zdania głównego: Despite feeling ill, he went to work (to on źle się czuł). Jeśli podmioty są różne, użyj although albo despite the fact that: Although the bus was late, I arrived on time.
5Despite a in spite of: pułapka z „of”
Te dwa wyrażenia prawie zawsze można stosować zamiennie. Despite jest nieco krótsze i odrobinę bardziej formalne; in spite of jest bardzo częste w mowie. Problemem jest małe słówko of: in spite of zawsze ma of, a despite nigdy go nie ma. Mieszanie tych dwóch form to jeden z najczęstszych błędów na poziomie B2.
| Poprawnie | Błędnie |
|---|---|
| despite the noise | ✗ despite of the noise |
| in spite of the noise | ✗ in spite the noise |
| despite being tired | ✗ despite of being tired |
| in spite of being tired | ✗ in spite being tired |
6However i nevertheless: rozpoczynanie nowego zdania
However i nevertheless to przysłówki łączące. Nie łączą dwóch zdań w jedno; zamiast tego wiążą nowe zdanie z poprzednim (po polsku: „jednak”, „jednakże”, „mimo to”). Najczęściej stoją na początku drugiego zdania, a po nich stawiamy przecinek. Nevertheless jest bardziej formalne i mocniejsze: znaczy „mimo tego, co właśnie powiedziałem”.
- ✓
The plan was risky. However, it worked perfectly.
- ✓
The course is very demanding. Nevertheless, most students finish it successfully.
- ✓
Prices have risen sharply; however, demand remains high.
- ✓
The museum is usually busy. On Monday mornings, however, it is quite empty.
- ✓
The evidence was weak. The jury, nevertheless, found him guilty.
However może też stać w środku lub na końcu drugiego zdania, oddzielone przecinkami: The weather, however, was perfect. / The weather was perfect, however. W tekstach formalnych przed however można postawić średnik (;), ale sam przecinek nie wystarczy, aby połączyć dwa zdania.
7But a however
But i however mają to samo znaczenie, ale inaczej działają w zdaniu. But jest spójnikiem: łączy dwa zdania składowe w jednym zdaniu i zwykle stoi po przecinku. However jest przysłówkiem: rozpoczyna nowe zdanie (albo stoi po średniku), a po nim stawiamy przecinek. But jest neutralne i bardzo częste w mowie; however brzmi bardziej formalnie i jest typowe dla pisma.
| but | however |
|---|---|
| łączy dwa zdania składowe w jednym zdaniu | łączy dwa oddzielne zdania |
| …, but … | … . However, … |
| bez przecinka po nim | przecinek po nim |
| neutralne, bardzo częste w mowie | bardziej formalne, typowe dla pisma |
| The car is old, but it runs well. | The car is old. However, it runs well. |
W nieformalnych tekstach ludzie czasem zaczynają zdanie od But i we współczesnym angielskim jest to dopuszczalne, zwłaszcza dla efektu: It sounded easy. But it wasn't. W formalnych wypracowaniach lepiej jednak używać However.
8Even so i on the other hand
Even so znaczy „choć to prawda” albo „mimo to”. Tak jak however, rozpoczyna nowe zdanie albo stoi po and/but i jest częste zarówno w mowie, jak i w piśmie. Sugeruje, że mówiący przyjmuje pierwszy fakt do wiadomości, ale nie zmienia to wniosku.
- ✓
The jacket was in the sale. Even so, it was too expensive for me.
- ✓
We'd booked a table, but even so we had to wait twenty minutes.
- ✓
He apologised. Even so, she was still upset.
On the other hand wprowadza drugi argument, który różni się od pierwszego albo jest mu przeciwny, zwykle gdy rozważamy zalety i wady. Często używa się go razem z on the one hand w pierwszym zdaniu, zwłaszcza w wypracowaniach (po polsku: „z jednej strony… z drugiej strony…”).
- ✓
Living in the city is exciting. On the other hand, it can be noisy and expensive.
- ✓
On the one hand, working from home saves time. On the other hand, you can feel isolated.
- ✓
A car gives you freedom. On the other hand, public transport is better for the environment.
9Whereas i while: porównywanie dwóch rzeczy
Whereas i while to spójniki, które porównują dwa różniące się od siebie fakty (po polsku: „podczas gdy”, „natomiast”). Nic tu nie jest zaskakujące; po prostu pokazujemy różnicę, często między dwiema osobami, miejscami, grupami lub okresami. Tak jak po although, stoi po nich pełne zdanie. Whereas jest bardziej formalne; while jest częste zarówno w mowie, jak i w piśmie.
- ✓
My sister is very outgoing, whereas I'm quite shy.
- ✓
While some people enjoy crowded beaches, others prefer quiet places.
- ✓
In the past, most people wrote letters, whereas today they send messages.
- ✓
Tea contains caffeine, while most herbal drinks don't.
Gdy whereas lub while porównuje dwie rzeczy, zwykle stawiamy przed nim przecinek, nawet gdy stoi w środku zdania. Pamiętaj, że while ma też znaczenie czasowe („podczas gdy”, „w czasie gdy”): I fell asleep while I was watching TV. Które znaczenie jest zamierzone, pokazuje kontekst. Na początku zdania while może też znaczyć „chociaż”: While I understand your point, I can't agree with it.
10Interpunkcja i gramatyka: tabela podsumowująca
Większość błędów z wyrażeniami kontrastu wynika z użycia po nich złej konstrukcji albo złej interpunkcji. Ta tabela pokazuje wszystko w jednym miejscu. Kluczowe pytanie brzmi zawsze: co stoi po danym słowie — zdanie, rzeczownik/-ing czy nowe zdanie?
Wyrażenia kontrastu: konstrukcja i interpunkcja
| Słowo | Co stoi dalej | Interpunkcja i przykład |
|---|---|---|
| but | zdanie | przecinek przed: It was late, but I wasn't tired. |
| although / though / even though | zdanie | przecinek po pierwszym zdaniu: Although it was late, I wasn't tired. |
| despite / in spite of | rzeczownik, zaimek lub -ing | Despite the late hour, I wasn't tired. |
| despite the fact that | zdanie | Despite the fact that it was late, I wasn't tired. |
| however / nevertheless | nowe zdanie | kropka (lub ;) przed, przecinek po: It was late. However, I wasn't tired. |
| even so / on the other hand | nowe zdanie | kropka przed, przecinek po: It was late. Even so, I wasn't tired. |
| whereas / while | zdanie | przecinek przed: I was tired, whereas my friend wasn't. |
| though (na końcu) | nic | przecinek przed, na końcu: I wasn't tired, though. |
11Typowe błędy: although … but i inne
W polszczyźnie potocznej często używa się dwóch wyrażeń kontrastu w jednym zdaniu: „chociaż…, ale…”. W angielskim to błąd: wystarczy jedno wyrażenie kontrastu w zdaniu. Wybierz although albo but, nigdy oba naraz. Oto błędy, które nauczyciele najczęściej widzą na poziomie B2.
- ✓
Even though the instructions were clear, several people got lost.
- ✓
In spite of the delay, the passengers stayed calm.
- ✓
The first half was boring. The second half, however, was brilliant.
- ✓
Dogs need daily walks, whereas cats are more independent.