Eenglish-tests.com
B2

Phrasal verbs i czasowniki z przyimkami: poziom zaawansowany

Znasz już wiele popularnych phrasal verbs. Na poziomie B2 czas zrozumieć system, który się za nimi kryje. W tej lekcji poznasz różnicę między phrasal verbs (turn on), czasownikami z przyimkiem (look at) i czasownikami trzyczłonowymi (put up with) i dowiesz się, dlaczego ta różnica decyduje o szyku wyrazów. Zobaczysz też, że partykuły często mają typowe znaczenie: up może znaczyć „całkowicie”, down — „mniej”, a back zwykle oznacza powrót. Znajomość tych znaczeń pomaga zgadywać znaczenie nowych czasowników. Potem przyjrzymy się czasownikom o wielu znaczeniach, takim jak take off i pick up, a na koniec formalnym czasownikom jednowyrazowym, których możesz używać w rozprawkach i raportach zamiast phrasal verbs.

1Cztery rodzaje czasowników wielowyrazowych

Czasowniki wielowyrazowe wyglądają podobnie, ale zachowują się na cztery różne sposoby. Ta różnica jest ważna, bo decyduje o tym, gdzie stoi dopełnienie. Phrasal verbs łączą czasownik z partykułą przysłówkową (up, down, on, off…); czasowniki z przyimkiem łączą czasownik z przyimkiem (at, for, on, to…), po którym zawsze stoi jego dopełnienie.

RodzajPrzykładDopełnienie i zaimek
1. Phrasal verb bez dopełnieniagrow up, break down, set offbez dopełnienia: The car broke down.
2. Phrasal verb rozdzielnyturn on, give up, pick upturn the radio on / turn it on
3. Czasownik z przyimkiemlook at, depend on, listen to, deal withlook at the board / look at it
4. Czasownik trzyczłonowy (phrasal verb + przyimek)put up with, run out of, look forward toput up with the noise / put up with it

Tylko typ 2 jest rozdzielny. W typach 3 i 4 dopełnienie zawsze stoi po ostatnim małym słówku, bo przyimek musi mieć swoje dopełnienie tuż po sobie. Typ 1 w ogóle nie ma dopełnienia, choć do wielu z tych czasowników można je dodać za pomocą przyimka: grow up in Cardiff, drop out of school.

2Czasowniki trzyczłonowe

verb + particle + preposition + object: put up with + it / the noise / waiting

Czasowniki trzyczłonowe składają się z czasownika, partykuły przysłówkowej i przyimka. Są bardzo częste w mowie, a ich znaczenie jest zwykle idiomatyczne. Są zawsze nierozdzielne: nigdy nie możesz postawić dopełnienia — nawet zaimka — między ich częściami. Jeśli dopełnieniem jest czasownik, przyjmuje on formę -ing, bo stoi po przyimku.

Czasownik trzyczłonowyZnaczeniePrzykład
look forward tocieszyć się na coś, co będzie w przyszłościI'm looking forward to the holidays.
get on withmieć dobre relacje; kontynuować pracęDo you get on with your neighbours?
run out ofnie mieć już czegoś, wyczerpać zapasThe printer has run out of paper.
come up withwymyślić pomysł albo planWho came up with this idea?
put up withtolerować, znosićI won't put up with this behaviour.
cut down onograniczyć ilość czegośI'm trying to cut down on sugar.
get away withuniknąć kary za coś złego, ujść na suchoHe cheated, but he didn't get away with it.
catch up withdogonić kogoś; spotkać się i pogadać po długim czasieLet's meet for coffee and catch up with each other's news.
keep up withnadążać, utrzymać ten sam poziom albo tempoIt's hard to keep up with all the new technology.
look up to / look down onpodziwiać / patrzeć z góryChildren often look up to their older brothers and sisters.
get round tow końcu znaleźć czas, żeby coś zrobićI haven't got round to fixing my bike yet.
make up forzrobić coś dobrego, aby wynagrodzić coś złegoHe bought me lunch to make up for being late.
drop out ofrzucić szkołę albo kurs, wycofać się z zawodów przed końcemShe dropped out of the competition after an injury.
face up tostawić czoła trudnej sytuacji i zmierzyć się z niąYou have to face up to your problems.
  • ✓

    I can't put up with it any longer.

  • ✓

    We're running out of time, so let's get on with the next task.

  • ✗

    I can't put it up with.

    Czasowników trzyczłonowych nigdy się nie rozdziela: put up with it.

3look forward to + -ing

Look forward to powoduje więcej błędów niż niemal każdy inny czasownik. Winne jest słowo to. Tutaj to nie jest częścią bezokolicznika (to see, to go); to przyimek, jak at albo about. Po przyimku używamy rzeczownika albo formy -ing czasownika. To samo dotyczy innych czasowników zakończonych na to: get round to, face up to, own up to (przyznać się), a także be used to i object to.

look forward to + noun / -ing: I look forward to the trip. I look forward to seeing you.
  • ✓

    We're looking forward to meeting your family.

  • ✓

    I look forward to hearing from you. (a typical ending for a formal email)

  • ✓

    I finally got round to answering all my emails.

  • ✓

    He owned up to breaking the window.

  • ✗

    I look forward to see you soon.

    to jest tu przyimkiem: look forward to seeing you.

4Co znaczą partykuły?

Phrasal verbs nie są całkowicie przypadkowe. Każda partykuła ma kilka typowych znaczeń i wiele czasowników się ich trzyma. Jeśli znasz te znaczenia, często odgadniesz nowy phrasal verb z kontekstu — podobnie jak w polskim domyślasz się znaczenia czasownika z przedrostka („do-jeść”, „wy-łączyć”, „od-dać”). Poniższe przykłady pokazują najprzydatniejsze wzorce.

PartykułaTypowe znaczeniePrzykłady
upcałkowicie, do końcaeat up, drink up, use up, fill up, tidy up, lock up
upwzrost, więcejturn up, speed up, go up (o cenach), grow up, cheer up
downspadek, mniejturn down, slow down, cut down (on), calm down, go down
downprzestać działać, zawieść, zamknąćbreak down, close down, shut down, let down
outusunąć, pominąć, wyjśćtake out, cross out, leave out, throw out, drop out
outskończyć się, zniknąć, nie mieć więcejrun out, sell out, die out, wear out, go out (o ogniu)
outodkryć, rozwiązaćfind out, work out, figure out, sort out
offwyruszyć, odjechaćset off, take off, head off, see someone off
offodłączyć, zatrzymać, odwołaćswitch off, turn off, cut off, call off, log off
onkontynuowaćcarry on, go on, keep on, hold on, get on with
onzacząć, podłączyć, mieć na sobieswitch on, turn on, put on, try on
backpowrót, zwrotcome back, give back, call back, pay back, take back
awayoddalić się; pozbyć sięgo away, run away, throw away, give away, put away
overprzejrzeć ponownie, dokładnie przemyślećgo over, think over, read over, talk over
  • ✓

    Drink up, everyone. The café is closing. (completely)

  • ✓

    Prices have gone up again this year. (increase)

  • ✓

    The factory closed down in 2015. (stop)

  • ✓

    Dinosaurs died out millions of years ago. (disappear)

  • ✓

    The match was called off because of the snow. (cancel)

  • ✓

    Sorry I interrupted you. Please go on. (continue)

  • ✓

    Think it over and give me your answer tomorrow. (think carefully)

5Jeden czasownik, wiele znaczeń

Wiele popularnych phrasal verbs ma kilka znaczeń: niektóre dosłowne (łatwe do zrozumienia), inne idiomatyczne. Kontekst, a często także gramatyka, pokazuje, o które znaczenie chodzi. Na przykład take off bez dopełnienia zwykle oznacza start samolotu, a z dopełnieniem — zdejmowanie ubrania.

take off

ZnaczeniePrzykład
zdjąć ubranie (S)Take off your wet boots. / Take them off.
wystartować, oderwać się od ziemi (—)Our plane took off on time.
bardzo szybko odnieść sukces (—)Her music career really took off after the TV show.
wziąć wolne od pracy (S)I'm taking Friday off to go to a wedding.

pick up

ZnaczeniePrzykład
podnieść (S)Pick up your litter. / Pick it up.
odebrać kogoś albo coś (S)I'll pick you up at eight.
nauczyć się czegoś bez nauki, „złapać” (S)I picked up some Italian while I was working in Rome.
poprawić się, wzrosnąć (—)Business usually picks up before Christmas.
odebrać sygnał (S)My radio can't pick up this station.

make up

ZnaczeniePrzykład
zmyślić historię albo wymówkę (S)He made up an excuse for being late. / He made it up.
pogodzić się (—)They had an argument but made up quickly.
tworzyć, stanowić (S)Women make up sixty per cent of our staff.
make up for = wynagrodzić, zrekompensować (I)Nothing can make up for the time we lost.

turn up

ZnaczeniePrzykład
pojawić się, często z opóźnieniem albo niespodziewanie (—)He turned up at the party an hour late.
podgłośnić albo podkręcić ogrzewanie (S)Turn up the heating, please. / Turn it up.
znaleźć się przypadkiem (—)Don't worry, your keys will turn up somewhere.

6Szyk wyrazów: wszystkie zasady

Oto wszystkie zasady szyku w jednym miejscu. Zasady 1 i 2 dotyczą czasowników rozdzielnych; zasady od 3 do 6 dotyczą wszystkich czasowników wielowyrazowych.

ZasadaPrzykład
1. Czasownik rozdzielny + rzeczownik: przed partykułą albo po niejTurn off the TV. / Turn the TV off.
2. Czasownik rozdzielny + zaimek: zawsze w środkuTurn it off. (nie „turn off it”)
3. Długie dopełnienie stoi po partykuleI've thrown away all the old magazines from the garage.
4. Czasowniki z przyimkiem i trzyczłonowe: dopełnienie na końcuI'll deal with it. / I can't put up with it.
5. W pytaniach i zdaniach względnych partykuła zostaje przy czasownikuWhat are you looking at? / the man I look up to
6. W stronie biernej partykuła zostaje po czasownikuThe plan was carried out. / The meeting has been put off.
  • ✓

    Who did you fall out with?

  • ✓

    That's the problem we need to deal with.

  • ✓

    This bed has been slept in! (passive with a prepositional verb)

  • ✓

    Who are you waiting for?

  • ✗

    For who are you waiting?

    W codziennym angielskim przyimek stoi na końcu. (Bardzo formalnie: For whom are you waiting?) Polacy często zaczynają od przyimka, jak w „Na kogo czekasz?”.

7Partykuła czy przyimek? Jak je odróżnić

Czasem to samo słowo może być partykułą phrasal verb albo zwykłym przyimkiem, a znaczenie zmienia się całkowicie. Porównaj: She ran up the hill (przyimek: kierunek, wbiegła na szczyt) i She ran up a huge phone bill (phrasal verb: nabiła ogromny rachunek za telefon). Oto trzy testy, które pomagają je odróżnić.

TestPhrasal verb (partykuła)Przyimek
Czy zaimek może stać w środku?Look the word up. → Look it up. ✓Look up the chimney. → Look up it. (it zostaje po up)
Czy małe słówko jest akcentowane?Tak: Turn it OFF.Zwykle nie: LOOK at it.
Czy można zadać pytanie z where?Nie: ran up a bill → „Where did she run?” ✗Tak: ran up the hill → Where did she run? Up the hill.
  • ✓

    He looked up the address. (phrasal: found it) → He looked it up.

  • ✓

    He looked up the stairs. (preposition: direction) → He looked up them.

  • ✓

    She turned down the job. (phrasal: refused) → She turned it down.

  • ✓

    She turned down the side street. (preposition: direction) → She turned down it.

8Formalne odpowiedniki jednowyrazowe

Phrasal verbs są całkowicie poprawne, ale wiele z nich brzmi nieformalnie. W rozprawkach akademickich, raportach, listach formalnych i oficjalnych ogłoszeniach autorzy często wybierają czasownik jednowyrazowy, zwykle pochodzenia łacińskiego. Na poziomie B2 powinieneś umieć używać obu: phrasal verbs, żeby brzmieć naturalnie w mowie, i czasowników formalnych, żeby brzmieć stosownie w piśmie. Niektóre phrasal verbs, takie jak carry out, set up i look forward to, są normalne także w tekstach formalnych.

Phrasal verbFormalny odpowiednikPrzykład formalny
find outdiscoverResearchers discovered that…
put offpostponeThe meeting has been postponed.
call offcancelThe event was cancelled.
look intoinvestigateThe police are investigating the incident.
come up withdevise, proposeThe team proposed a new solution.
put up withtolerateSuch behaviour will not be tolerated.
cut down onreduceWe aim to reduce our energy use.
get overrecover fromShe recovered from the illness.
turn downreject, declineHe declined the invitation.
set upestablishThe company was established in 1990.
go up / go downincrease / decreasePrices increased by ten per cent.
hand insubmitPlease submit your application by Friday.
give upabandon, quitThey abandoned the project.
point outindicate, noteThe report notes that…
  • ✓

    Informal: They've put off the meeting till Monday.

  • ✓

    Formal: The meeting has been postponed until Monday.

  • ✓

    Informal: Can you look into it?

  • ✓

    Formal: We will investigate the matter.

9Typowe błędy

Polakom często sprawiają kłopot przyimki w czasownikach trzyczłonowych, bo w polskim tę samą rolę pełnią przypadki albo przedrostki. Sprawdzaj te miejsca uważnie.

Phrasal verbs i czasowniki z przyimkami: poziom zaawansowany: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Phrasal and prepositional verbs: advancedFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.