Eenglish-tests.com
B1

Mowa zależna: pytania i polecenia

W mowie zależnej możemy przekazywać nie tylko zdania oznajmujące, ale też pytania, prośby i polecenia. Pytanie takie jak 'Where do you live?' zmienia się w He asked me where I lived. Zwróć uwagę, że pytanie w mowie zależnej nie jest już prawdziwym pytaniem: ma szyk zwykłego zdania oznajmującego i nie ma znaku zapytania. Polecenia i prośby przekazujemy za pomocą tell albo ask + osoba + bezokolicznik z to: 'Wait here!' → She told me to wait there. Z tej lekcji dowiesz się, jak przekazywać pytania z wh- i pytania typu tak/nie (z if albo whether), dlaczego zmienia się szyk zdania oraz jak przekazywać polecenia i prośby, także przeczące — z not to.

1Czasowniki wprowadzające pytania

Najczęstszym czasownikiem, za pomocą którego przekazujemy pytania, jest ask. Możemy go użyć z osobą albo bez niej: He asked (me) … Możemy też użyć want to know („chcieć wiedzieć”) i wonder (= zastanawiać się, zadawać sobie pytanie). Do przekazywania pytań nie używamy say ani tell.

CzasownikPrzykład
askShe asked where the station was.
ask + personShe asked me where the station was.
want to knowThe teacher wanted to know why we were late.
wonderI wondered what time it was.

2Pytania z wh-: szyk zdania oznajmującego

asked (+ person) + question word + subject + verb

W pytaniu w mowie niezależnej czasownik posiłkowy stoi przed podmiotem: Where do you live? Where is the bank? W pytaniu w mowie zależnej ten szyk pytający znika. Zostawiamy słowo pytające (where, what, why, when, how…), a potem stosujemy zwykły szyk zdania oznajmującego: podmiot + orzeczenie. Czasownik posiłkowy do / does / did całkowicie znika, a czasy przesuwamy (backshift) tak samo jak w zdaniach oznajmujących w mowie zależnej.

Pytanie w mowie niezależnejPytanie w mowie zależnej
'Where do you live?'He asked where I lived.
'What are you doing?'She asked what I was doing.
'Why is she crying?'Dad asked why she was crying.
'When did you arrive?'They asked when we had arrived.
'How much does it cost?'I asked how much it cost.
'Where have you been?'Mum asked where I had been.
'What time will the train leave?'I wanted to know what time the train would leave.
  • ✓

    The tourist asked me where the museum was.

  • ✓

    My teacher asked why I hadn't done my homework.

  • ✓

    She asked how old my sister was.

  • ✗

    He asked where did I live.

    Bez did i bez szyku pytającego: He asked where I lived.

  • ✗

    She asked me what was my name.

    Szyk zdania oznajmującego: She asked me what my name was.

3Pytania typu tak/nie: if albo whether

asked (+ person) + if / whether + subject + verb

Niektóre pytania nie mają słowa pytającego; odpowiedź brzmi tak albo nie: Are you tired? Do you like pizza? Żeby je przekazać, dodajemy if albo whether (po polsku „czy”). W tym znaczeniu oba słowa znaczą to samo. if jest częstsze w rozmowie, whether jest trochę bardziej formalne. Po if / whether stosujemy szyk zdania oznajmującego, tak jak w pytaniach z wh-.

Pytanie w mowie niezależnejPytanie w mowie zależnej
'Are you tired?'She asked if I was tired.
'Do you like pizza?'He asked me whether I liked pizza.
'Can you help me?'My friend asked if I could help her.
'Have you seen my keys?'Dad asked if I had seen his keys.
'Will you be at home?'She asked whether we would be at home.
'Did you enjoy the film?'They asked if we had enjoyed the film.
  • ✓

    The shop assistant asked if I needed a bag.

  • ✓

    I wondered whether they were at home.

  • ✓

    My grandma asked if I was hungry.

  • ✗

    He asked me do I like football.

    Użyj if / whether i szyku zdania oznajmującego: He asked me if I liked football.

  • ✗

    She asked that I was ready.

    Nie that, tylko if / whether: She asked if I was ready.

4Zmiany czasów, zaimków i określeń czasu

Pytania w mowie zależnej podlegają tym samym zasadom co zdania oznajmujące w mowie zależnej. Po asked (czas przeszły) czas zwykle przesuwa się w przeszłość: teraźniejszy → przeszły, will → would, can → could, Past Simple i Present Perfect → Past Perfect. Zaimki i słowa takie jak tomorrow czy here zmieniają się, jeśli sytuacja jest inna. Po polsku czasu nie zmieniamy („Zapytała, czy jestem jutro wolny”), więc pamiętaj o tej różnicy.

Pytanie w mowie niezależnejPytanie w mowie zależnej
'Are you free tomorrow?'She asked if I was free the next day.
'What did you do yesterday?'He asked what I had done the day before.
'Can I sit here?'The girl asked if she could sit there.
'Is this your bag?'The guard asked if that was my bag.

5Bez znaku zapytania

Pytanie w mowie zależnej jest częścią zdania oznajmującego, więc kończy się kropką, a nie znakiem zapytania. Jedyny wyjątek to sytuacja, gdy całe zdanie jest prawdziwym pytaniem, na przykład uprzejmym pytaniem pośrednim: Could you tell me where the station is? (Takie uprzejme pytania są bardzo częste i w nich też stosujemy szyk zdania oznajmującego).

  • ✓

    She asked me where I worked.

  • ✗

    She asked me where I worked?

    Pytanie w mowie zależnej kończy się kropką.

  • ✓

    Do you know what time it is?

    Prawdziwe pytanie do słuchacza, a w środku szyk zdania oznajmującego.

  • ✓

    Can you tell me where the toilets are, please?

6Polecenia: tell + osoba + bezokolicznik z to

told + person + to + verb

Rozkaz albo polecenie (tryb rozkazujący, np. 'Sit down!' albo 'Be quiet!') przekazujemy za pomocą tell + osoba + bezokolicznik z to. Nie używamy that i nie musimy zmieniać czasu, bo bezokolicznik nie ma czasu. Zaimki i określenia czasu oraz miejsca nadal się zmieniają.

Polecenie w mowie niezależnejPolecenie w mowie zależnej
Nauczyciel: 'Sit down!'The teacher told us to sit down.
Mama: 'Tidy your room!'Mum told me to tidy my room.
Trener: 'Run faster!'The coach told the players to run faster.
Lekarz: 'Stay in bed for two days.'The doctor told him to stay in bed for two days.
Policjant: 'Show me your licence.'The police officer told her to show him her licence.

7Polecenia przeczące: not to

told + person + not to + verb

Żeby przekazać polecenie przeczące (Don't …!), stawiamy not przed to. W poleceniach w mowie zależnej nie używamy don't.

Polecenie w mowie niezależnejPolecenie w mowie zależnej
'Don't touch it!'She told me not to touch it.
'Don't be late!'Dad told us not to be late.
'Don't run in the corridor!'The teacher told the children not to run in the corridor.
'Don't tell anyone.'My friend told me not to tell anyone.
  • ✓

    The lifeguard told us not to swim too far.

  • ✗

    She told me don't worry.

    Użyj not to: She told me not to worry.

8Prośby: ask + osoba + bezokolicznik z to

asked + person + (not) to + verb

Uprzejmą prośbę (Can you…? Could you…? Please…) przekazujemy za pomocą ask + osoba + (not) bezokolicznik z to. Słowo please znika, bo ask już pokazuje, że mówiący był uprzejmy. Porównaj: tell = polecenie, mówiący oczekuje, że to zrobisz; ask = prośba, mówiący ma nadzieję, że to zrobisz.

Prośba w mowie niezależnejProśba w mowie zależnej
'Can you open the window, please?'She asked me to open the window.
'Could you help me with my bag?'An old man asked us to help him with his bag.
'Please don't make so much noise.'Our neighbour asked us not to make so much noise.
'Will you lend me your pen?'Tom asked me to lend him my pen.

Polecenie czy prośba?

Mowa niezależnaMowa zależna
'Close the door!' (polecenie)She told me to close the door.
'Could you close the door, please?' (prośba)She asked me to close the door.

9Inne czasowniki: advise, remind, warn, invite

Niektóre inne czasowniki mają tę samą konstrukcję: czasownik + osoba + (not) bezokolicznik z to. Pokazują one intencję mówiącego dokładniej niż tell czy ask: advise („radzić”), remind („przypominać”), warn („ostrzegać”), invite („zapraszać”).

Mowa niezależnaMowa zależna
'You should see a doctor.'He advised me to see a doctor.
'Don't forget to call Grandma.'Mum reminded me to call Grandma.
'Don't go near the edge!'The guide warned us not to go near the edge.
'Would you like to come to my party?'Ella invited me to come to her party.

10Typowe błędy

Mowa zależna: pytania i polecenia: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Reported speech: questions and commandsFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.