1Przypuszczenia: czym jest czasownik modalny wyrażający możliwość?
Bardzo często mówimy o rzeczach, których nie możemy zobaczyć ani sprawdzić. Gdzie jest Tom? Dlaczego dziecko płacze? Kto jest przy drzwiach? Nie znamy odpowiedzi na pewno, więc zgadujemy (w podręcznikach gramatyki nazywa się to dedukcją albo spekulacją). Czasownik modalny mówi słuchaczowi, jak bardzo jesteśmy pewni. Wybieramy go na podstawie dowodów — faktów, które widzimy, słyszymy albo znamy.
- ✓
The lights are on. They must be at home.
Mocne dowody — jestem prawie pewien, że to prawda.
- ✓
I'm not sure where Anna is. She might be at the gym.
Mało dowodów — to tylko możliwe.
- ✓
That can't be Jack. Jack is in Spain this week.
Mocne dowody — jestem prawie pewien, że to nieprawda.
Wszystkie te czasowniki modalne działają w ten sam prosty sposób. Mają jedną formę dla wszystkich osób (bez -s), nie stoi po nich to, a następny czasownik jest w formie podstawowej. Kiedy mówimy o teraźniejszości, czasownikiem po modalnym bardzo często jest be.
2Skala pewności
Pomaga wyobrażenie sobie linii od 100% (wiem, że to prawda) do 0% (wiem, że to nieprawda). Kiedy znamy fakt, czasownik modalny w ogóle nie jest potrzebny — używamy zwykłego czasownika: She is at home. She isn't at home. Czasowniki modalne mieszczą się pomiędzy.
Jak bardzo jesteś pewien?
| Jak bardzo pewien? | Przykład |
|---|---|
| 100% — fakt | She is at home. (Widzę ją). |
| ok. 90% — prawie pewne, że to prawda | She must be at home. (Jej rower stoi przed domem). |
| ok. 50% — możliwe | She may / might / could be at home. (Nie wiem). |
| ok. 50% — możliwe, że nie | She may not / might not be at home. |
| ok. 90% — prawie pewne, że to nieprawda | She can't be at home. (Minutę temu widziałem ją na dworcu). |
| 100% — fakt | She isn't at home. (Jest tu ze mną w szkole). |
3must: jestem prawie pewien, że to prawda
must używamy, gdy mamy dobre dowody i czujemy się prawie pewni. To logiczny wniosek: patrzymy na fakty i myślimy „to jedyne wyjaśnienie”. Nie używamy must, gdy tylko zgadujemy bez dowodów.
| Dowód | Wniosek |
|---|---|
| He has worked for twelve hours. | He must be exhausted. |
| Everyone is wearing coats and scarves. | It must be cold outside. |
| She speaks Spanish, French and German. | She must be good at languages. |
| You've just won the competition! | You must be very happy. |
| The restaurant is always full. | The food must be good. |
| There's a long queue outside the cinema. | It must be a popular film. |
- ✓
You've been travelling all day. You must be hungry.
- ✓
Someone is knocking. That must be the delivery driver.
- ✓
Her phone is switched off. She must be in the meeting.
- ✓
This must be your bag — it's got your name on it.
4can't: jestem prawie pewien, że to niemożliwe
Przeczeniem must w przypuszczeniach jest can't (albo bardziej formalne cannot), a NIE mustn't. can't używamy, gdy dowody mówią nam, że coś jest niemożliwe. W ten sam sposób używamy też couldn't: It couldn't be true!
| Dowód | Wniosek |
|---|---|
| He has just eaten a huge pizza. | He can't be hungry. |
| She's only fourteen. | She can't be a university student. |
| The shop opens at nine and it's eight o'clock. | It can't be open yet. |
| You've only been here for ten minutes. | You can't be tired already! |
| That watch costs £5. | It can't be real gold. |
- ✓
That can't be Mr Lee. He's on holiday in Scotland.
- ✓
You can't be serious! Ten pounds for a cup of tea?
- ✓
This can't be the right address. There's no house here.
- ✓
That's my umbrella. — It can't be yours. Yours is red, and this one is blue.
5may, might i could: to możliwe
Kiedy mamy jakieś pomysły, ale brak mocnych dowodów, używamy may, might albo could. Wszystkie znaczą „może”, „być może” — ok. 50% pewności. W codziennej mowie znaczą prawie to samo. Might jest najczęstsze w rozmowie, may jest trochę bardziej formalne, a could często wskazuje jedno z kilku możliwych wyjaśnień.
- ✓
Where's Sam? — I'm not sure. He might be in the garden.
- ✓
Don't eat those mushrooms. They may be poisonous.
- ✓
Who's that at the door? — It could be the postman, or it could be Grandma.
- ✓
Take an umbrella. It might rain later.
might i may używamy też w odniesieniu do przyszłości.
- ✓
This answer may be wrong. Let's check it again.
- ✓
Ask Emma. She might know the answer.
Różne sposoby, żeby powiedzieć to samo
| Z maybe / perhaps | Z czasownikiem modalnym |
|---|---|
| Maybe she's at work. | She might be at work. |
| Perhaps it's true. | It may be true. |
| Maybe they're lost. | They could be lost. |
6may not i might not a can't
Uważaj na przeczenia. may not i might not (forma skrócona mightn't jest rzadka) znaczą „może nie” — możliwe, że coś nie jest prawdą. can't znaczy „jestem pewien, że to nieprawda”. Ich siła bardzo się różni.
| Zdanie | Znaczenie |
|---|---|
| He might not be at home. | Może nie ma go w domu. Nie jestem pewien. |
| He may not be at home. | To samo, trochę bardziej formalnie. |
| He can't be at home. | Jestem pewien, że nie ma go w domu — przed chwilą widziałem go w mieście. |
Kolejna ważna sprawa: could not / couldn't to NIE to samo co might not. Couldn't jest mocne, jak can't. Dlatego w znaczeniu „może nie” używaj may not albo might not, nigdy couldn't.
- ✓
Call before you go. The museum might not be open on Mondays.
Może jest zamknięte.
- ✓
The museum can't be open. It's three o'clock in the morning!
Jestem pewien, że jest zamknięte.
- ✓
She couldn't be the new teacher — she's only sixteen!
couldn't = can't, niemożliwe.
- ✓
She may not know about the party. Let's tell her.
Może nie wie.
7Formy ciągłe: She might be sleeping
Czasem chcemy zgadnąć, co ktoś robi właśnie teraz, w tej chwili. Wtedy używamy czasownika modalnego + be + formy czasownika z -ing. To jak Present Continuous (she is sleeping), tylko z czasownikiem modalnym zamiast am/is/are.
| Fakt (Present Continuous) | Przypuszczenie (modal + be + -ing) |
|---|---|
| She is sleeping. | She might be sleeping. Don't call her now. |
| They are having dinner. | They must be having dinner. I can smell cooking. |
| He isn't working today. | He can't be working today. It's Sunday and his office is closed. |
| It is raining. | It could be raining in the mountains. |
- ✓
Jo isn't answering the phone. She may be driving.
- ✓
The children are very quiet. They must be watching a film.
- ✓
You can't be doing your homework — your book is closed!
- ✓
Listen to that noise! The neighbours might be building something.
8Pytania: Could it be…?
Pytając o możliwość, zwykle stawiamy could albo might (bardziej formalne) przed podmiotem. Nie używamy may w pytaniach o możliwość — brzmi to jak prośba o pozwolenie (May I…?). W takich pytaniach nie używamy też must ani can't. Bardzo często pytamy za pomocą Do you think…? + zwykłe zdanie albo czasownik modalny.
| Pytanie | Możliwa odpowiedź |
|---|---|
| Could it be a mistake? | Yes, it could. Let's check. |
| Could they be lost? | They might be. They don't know the town. |
| Who could that be? | It might be Lucy. She said she would come. |
| Where could my keys be? | They could be in your coat pocket. |
| Do you think he's ill? | He might be. He looked pale yesterday. |
| Can it really be true? | No, it can't be. It's just a rumour. |
9Dwa znaczenia must
Na poziomie A2 poznaliśmy must w znaczeniu obowiązku i zasad: You must wear a seatbelt. W tej lekcji must znaczy coś innego: jestem prawie pewien. Forma jest taka sama, więc znaczenie rozpoznajemy z kontekstu. Zwykle po must wyrażającym pewność stoi be (albo be + -ing) i mowa jest o sytuacji, której nie widzimy; po must wyrażającym obowiązek stoi czasownik oznaczający czynność, a mowa jest o zasadach albo o tym, co konieczne. Po polsku „musieć” też ma oba te znaczenia.
| must = jestem pewien (pewność) | must = to konieczne (obowiązek) |
|---|---|
| You must be tired after your long journey. | You must go to bed now — it's late. |
| He must be a doctor. He's wearing a white coat. | Doctors must wash their hands often. |
| This must be the right room. | You must be in the room by nine o'clock. |
Przeczenia też są różne. W znaczeniu pewności przeciwieństwem jest can't (to niemożliwe). W znaczeniu obowiązku przeczeniem jest mustn't (nie wolno) albo don't have to (nie trzeba).
| Znaczenie | Przeczenie |
|---|---|
| pewność: She must be ill. | She can't be ill. (Jestem pewien, że nie jest chora). |
| obowiązek: You must stay here. | You mustn't leave. (Nie wolno). |