Eenglish-tests.com
B1

Pytania pośrednie (Indirect questions)

Where is the station? to pytanie bezpośrednie. Jest poprawne, ale zadane nieznajomej osobie może zabrzmieć trochę zbyt bezpośrednio. Żeby być bardziej uprzejmym, często zaczynamy od zwrotu takiego jak Could you tell me…? albo Do you know…?, a dopiero potem zadajemy pytanie: Could you tell me where the station is? Takie pytanie nazywamy pytaniem pośrednim (indirect question). Najważniejsza zmiana dotyczy szyku wyrazów: po zwrocie wstępnym pytanie zachowuje się jak zdanie twierdzące — podmiot stoi przed czasownikiem i nie ma do, does ani did. Z tej lekcji dowiesz się, jakie zwroty wstępne są najbardziej przydatne, jaki jest szyk wyrazów, kiedy używać if, a kiedy whether i jakie znaki interpunkcyjne stawiać w pytaniach pośrednich.

1Pytania bezpośrednie i pośrednie

Pytanie bezpośrednie od razu przechodzi do rzeczy: What time is it? Pytanie pośrednie umieszcza to samo pytanie wewnątrz uprzejmego zwrotu: Do you know what time it is? Pytań pośrednich używamy, gdy rozmawiamy z osobami, których dobrze nie znamy — w sklepie, na dworcu, w hotelu, w e-mailach, z nauczycielami — i gdy chcemy brzmieć życzliwie, a nie stanowczo. Są bardzo częste w brytyjskim angielskim, w którym uprzejmość ma duże znaczenie.

Pytanie bezpośredniePytanie pośrednie
Where is the toilet?Could you tell me where the toilet is?
What time does the film start?Do you know what time the film starts?
How much is this jacket?Can you tell me how much this jacket is?
When did the train leave?Do you know when the train left?
Is the museum open today?Do you know if the museum is open today?

2Uprzejme zwroty wstępne

Pytanie pośrednie zaczyna się od zwrotu wstępnego. Niektóre zwroty same są pytaniami (wtedy całe zdanie kończy się znakiem zapytania). Inne są zdaniami twierdzącymi (wtedy zdanie kończy się kropką). Oto najbardziej przydatne z nich — od bardzo uprzejmych do bardziej neutralnych.

Zwrot wstępnyPrzykład
Could you tell me…?Could you tell me where the post office is?
Do you know…?Do you know what time the bank closes?
Can you tell me…?Can you tell me how much the tickets cost?
Do you have any idea…?Do you have any idea where my glasses are?
Would you mind telling me…?Would you mind telling me how old you are?
I wonder…I wonder why she is so late.
I'd like to know…I'd like to know when the course starts.
I'm not sure… / I don't know…I don't know where he lives.
  • ✓

    Excuse me, could you tell me which platform the London train leaves from?

  • ✓

    Do you know who that man is?

  • ✓

    I wonder what we're having for dinner.

  • ✓

    I'd like to know why my parcel hasn't arrived.

  • ✓

    Have you any idea how this machine works?

3Szyk wyrazów: jak w zdaniu twierdzącym

To najważniejsza zasada. W pytaniu bezpośrednim czasownik (lub czasownik posiłkowy) stoi przed podmiotem: Where is the station? W pytaniu pośrednim część po zwrocie wstępnym ma zwykły szyk zdania twierdzącego: podmiot + czasownik. Pytanie „zamieniamy z powrotem” w zdanie twierdzące. W języku polskim szyk jest swobodny i mówimy spokojnie „Czy wiesz, gdzie jest dworzec?”, dlatego Polacy często mówią po angielsku where is the station także po Do you know. W angielskim to błąd.

opener + question word + subject + verb
Pytanie bezpośrednie (czasownik + podmiot)Pytanie pośrednie (podmiot + czasownik)
Where is the station?Could you tell me where the station is?
What is her name?Do you know what her name is?
When will they arrive?Do you know when they will arrive?
How long have you lived here?Can I ask how long you have lived here?
Why are they laughing?I wonder why they are laughing.
What can we do?I don't know what we can do.

4Bez do, does i did

W pytaniach bezpośrednich w czasach Present Simple i Past Simple używamy do, does albo did. W pytaniach pośrednich ich nie używamy, bo druga część nie jest już pytaniem. Zamiast tego czasownik główny ma swoją zwykłą formę ze zdania twierdzącego: końcówkę -s w czasie teraźniejszym z he/she/it i formę przeszłą w czasie przeszłym.

Pytanie bezpośredniePytanie pośrednie
Where does she live?Do you know where she lives?
What time does the shop open?Could you tell me what time the shop opens?
When did the concert start?Do you know when the concert started?
How much do the tickets cost?Can you tell me how much the tickets cost?
What did he say?I'm not sure what he said.

5Pytania typu tak/nie: if lub whether

Niektóre pytania nie mają słowa pytającego — odpowiedzią jest „tak” albo „nie”: Is the café open? Does this bus go to the airport? Żeby zamienić je w pytania pośrednie, dodajemy po zwrocie wstępnym if albo whether, a potem stosujemy szyk zdania twierdzącego. If i whether znaczą tu to samo, co polskie „czy” w zdaniu „Nie wiem, czy kawiarnia jest otwarta”. If jest częstsze w mowie, whether jest trochę bardziej formalne.

opener + if / whether + subject + verb
Bezpośrednie pytanie tak/niePytanie pośrednie
Is the café open?Do you know if the café is open?
Does this bus go to the airport?Could you tell me if this bus goes to the airport?
Did she get my message?I wonder whether she got my message.
Can I pay by card?Do you know if I can pay by card?
Have they finished?I'm not sure whether they have finished.

Często używamy whether … or not, żeby pokazać obie możliwości: I don't know whether he's coming or not. Gdy wybieramy między dwiema rzeczami, whether też brzmi naturalnie: I can't decide whether to have pizza or pasta.

6Interpunkcja: znak zapytania czy kropka?

Znak interpunkcyjny zależy od zwrotu wstępnego, a nie od drugiej części zdania. Jeśli zwrot wstępny jest pytaniem (Do you know…? Could you tell me…? Have you any idea…?), zdanie kończy się znakiem zapytania. Jeśli zwrot wstępny jest zdaniem twierdzącym (I wonder…, I don't know…, I'd like to know…, I'm not sure…), zdanie kończy się kropką. Zwróć też uwagę, że w angielskim nie stawiamy przecinka przed słowem pytającym, choć po polsku piszemy „Czy wiesz, gdzie…”.

ZdanieDlaczego?
Do you know where she works?znak zapytania — Do you know to pytanie
Could you tell me how far it is?znak zapytania — Could you tell me to pytanie
I wonder where she works.kropka — I wonder to zdanie twierdzące
I don't know how far it is.kropka — I don't know to zdanie twierdzące
  • ✓

    I'd like to know how much this costs.

  • ✓

    Would you mind telling me what your surname is?

  • ✗

    I wonder what time it is?

    I wonder to zdanie twierdzące → kropka: I wonder what time it is.

7Pytania pośrednie a pytania w mowie zależnej

Pytania pośrednie wyglądają jak pytania w mowie zależnej (He asked me where I lived) i mają ten sam szyk zdania twierdzącego. Służą jednak do czegoś innego. Pytanie pośrednie to uprzejme pytanie, które zadajemy teraz i na które chcemy dostać odpowiedź. Pytanie w mowie zależnej przekazuje komuś, o co ktoś inny zapytał w przeszłości. W mowie zależnej czas często „cofa się” (lives → lived), a w pytaniach pośrednich zostawiamy czas, który pasuje do sytuacji.

Pytanie pośrednie (pytamy teraz)Pytanie w mowie zależnej (przekazujemy, o co ktoś zapytał)
Could you tell me where you live?She asked me where I lived.
Do you know what time it is?He asked me what time it was.
Do you know if the bus stops here?A tourist asked if the bus stopped here.

8Przydatne sytuacje

Pytania pośrednie są szczególnie przydatne w podróży, na zakupach, w pracy i w oficjalnych e-mailach. Naucz się na pamięć kilku całych zwrotów — dzięki nim twój angielski od razu zabrzmi uprzejmie i naturalnie.

  • ✓

    At the station: Excuse me, could you tell me when the next train to Oxford leaves?

  • ✓

    In a shop: Do you know if you have this in a smaller size?

  • ✓

    In a hotel: Could you tell me what time breakfast is?

  • ✓

    In the street: Sorry to bother you — do you know where the nearest chemist is?

  • ✓

    In an email: I would like to know whether the course is suitable for beginners.

  • ✓

    With a friend: Have you got any idea what Mum wants for her birthday?

9Typowe błędy

Pytania pośrednie (Indirect questions): testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Indirect questionsFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.