1Realna możliwość w przyszłości
First conditional dotyczy sytuacji, która jest możliwa i realna. Nie wiemy, czy warunek się spełni, ale jest na to prawdziwa szansa. Wyobrażamy to sobie i mówimy, jaki będzie skutek.
- ✓
If it rains on Saturday, we'll watch a film at home.
- ✓
If you study hard, you'll pass the exam.
- ✓
If the bus is late, I'll walk.
- ✓
If we don't hurry, we'll miss the start of the match.
Każda z tych sytuacji naprawdę mogłaby się wydarzyć. Porównaj to z zero conditional, który opisuje ogólne fakty (If you heat ice, it melts), i z second conditional, który opisuje sytuacje wyobrażone albo bardzo mało prawdopodobne (If I won a million pounds, I would buy a castle).
2Budowa: if + czas teraźniejszy, will + czasownik
W zdaniu z if używamy Present Simple (z -s przy he, she i it). W zdaniu głównym używamy will albo won't + forma podstawowa czasownika. W mowie zwykle używamy form skróconych 'll i won't.
| zdanie z if: Present Simple | zdanie główne: will / won't |
|---|---|
| If it rains, | we'll stay inside. |
| If she misses the train, | she will be late for work. |
| If you don't wear a coat, | you'll get cold. |
| If they win this game, | they'll be the champions. |
| If they don't hurry, | they won't catch the train. |
- ✓
If you eat all those biscuits, you won't want your dinner.
- ✓
If Dad finishes work early, he'll pick us up from school.
- ✓
If I don't see you tomorrow, I'll text you.
3Złota zasada: po if nie ma will
Chociaż warunek dotyczy przyszłości, w zdaniu z if używamy Present Simple. Will stawiamy tylko w zdaniu głównym. Po polsku w obu częściach często używamy czasu przyszłego („Jeśli będzie padać, zostanę w domu”), dlatego to jeden z najczęstszych błędów Polaków uczących się angielskiego. Myśl o tym tak: samo słowo if pokazuje już, że sytuacja dotyczy przyszłości i nie jest pewna, więc will nie jest tam potrzebne.
4Kolejność zdań i przecinek
Jak we wszystkich zdaniach warunkowych, zdanie z if może stać na początku albo na końcu. Jeśli stoi na początku, postaw po nim przecinek. Jeśli na początku stoi zdanie główne, zwykle nie stawiamy przecinka (inaczej niż w polskim, gdzie przecinek przed „jeśli” jest zawsze).
| Najpierw zdanie z if | Najpierw zdanie główne |
|---|---|
| If it rains, we'll stay inside. | We'll stay inside if it rains. |
| If you don't hurry, you'll be late. | You'll be late if you don't hurry. |
| If I see Tom, I'll tell him. | I'll tell Tom if I see him. |
5Pytania i przeczenia
Żeby zapytać o możliwy skutek w przyszłości, zamień zdanie główne w pytanie: will + podmiot + czasownik. Zdanie z if pozostaje w Present Simple. Bardzo częste pytanie to What will you do if…? Przeczenie może wystąpić w każdym z dwóch zdań: don't / doesn't w zdaniu z if, won't w zdaniu głównym.
- ✓
What will you do if you don't get into university?
- ✓
Will you come to the beach if the weather is nice?
- ✓
Where will you stay if the hotel is full?
- ✓
If you don't invite Sam, he'll be upset.
- ✓
If the shop doesn't have my size, I won't buy the jeans.
6unless = if … not
Unless znaczy if … not albo „chyba że”, „o ile nie”. Po nim stoi czasownik w Present Simple w formie twierdzącej. Unless jest bardzo częste w ostrzeżeniach i warunkach.
| if … not | unless |
|---|---|
| If you don't hurry, you'll miss the bus. | Unless you hurry, you'll miss the bus. |
| I won't go if Anna doesn't come too. | I won't go unless Anna comes too. |
| If it doesn't rain, we'll play tennis. | Unless it rains, we'll play tennis. |
7Inne czasowniki w skutku: may, might, can, going to
Will pokazuje, że jesteśmy dość pewni skutku. Jeśli jesteśmy mniej pewni, możemy użyć may albo might (= być może tak się stanie). Jeśli skutek jest możliwością albo pozwoleniem, możemy użyć can. W zdaniu głównym możemy też użyć be going to, zwłaszcza gdy skutek jest bardzo prawdopodobny.
| Czasownik w skutku | Przykład |
|---|---|
| will (pewność) | If you leave now, you'll catch the train. |
| may / might (brak pewności) | If you leave now, you might catch the train. |
| can (możliwość, pozwolenie) | If you finish your homework, you can watch TV. |
| be going to (duże prawdopodobieństwo) | If she doesn't stop, she's going to fall. |
- ✓
If it's sunny tomorrow, we may go to the seaside.
- ✓
If you ask nicely, she might lend you her bike.
- ✓
If you get there early, you can sit at the front.
- ✓
If the train is on time, we can have lunch together.
8Tryb rozkazujący w skutku
Często używamy trybu rozkazującego w zdaniu głównym, żeby powiedzieć komuś, co ma zrobić, jeśli zdarzy się jakaś sytuacja. Zdanie z if nadal jest w Present Simple.
- ✓
If you see Tom, tell him to call me.
- ✓
If you're late, don't worry — just come in quietly.
- ✓
Phone me if you need anything.
- ✓
If it starts raining, bring the washing in, please.
9Ostrzeżenia, obietnice i umowy
First conditional świetnie nadaje się do ostrzeżeń (mówimy komuś o złym skutku), obietnic (mówimy komuś o dobrym skutku) i umów (jeśli ty zrobisz to, ja zrobię tamto). Rodzice, nauczyciele i przyjaciele używają go codziennie.
| Funkcja | Przykład |
|---|---|
| Ostrzeżenie | If you touch that pan, you'll burn yourself. |
| Ostrzeżenie | Be careful! If you run on the ice, you'll fall. |
| Obietnica | If you pass your exams, we'll buy you a new bike. |
| Obietnica | If you come to my party, I'll make my famous chocolate cake. |
| Umowa | If you wash the dishes, I'll dry them. |
10Zero czy first conditional? If czy when?
Zero conditional opisuje coś, co jest zawsze prawdziwe. First conditional opisuje jedną konkretną sytuację w przyszłości. Zwróć też uwagę na różnicę między if a when w odniesieniu do przyszłości: if („jeśli”) znaczy, że nie jesteśmy pewni, czy to się wydarzy; when („kiedy”) znaczy, że jesteśmy pewni, że to się wydarzy — pytanie dotyczy tylko czasu.
| Zero (zawsze prawdziwe) | First (jedna sytuacja w przyszłości) |
|---|---|
| If I drink coffee at night, I can't sleep. | If I drink this coffee now, I won't sleep tonight. |
| If you press this button, the light comes on. | If you press that button, the alarm will go off! |
| if (może) | when (na pewno) |
|---|---|
| If I see Anna, I'll give her the book. | When I see Anna at school tomorrow, I'll give her the book. |
| If I pass the test, I'll celebrate. | When I get home, I'll have something to eat. |