1Prośby i propozycje: na czym polega różnica?
Prośba (request) to sytuacja, gdy czegoś chcesz: prosisz kogoś, żeby coś dla ciebie zrobił, albo pytasz, czy możesz coś zrobić. Propozycja (offer) to sytuacja, gdy chcesz pomóc: mówisz, że możesz coś zrobić dla drugiej osoby, albo coś jej dajesz.
| Rodzaj | Do czego służy | Przykłady |
|---|---|---|
| Prośba | Prosisz kogoś, żeby coś zrobił. | Can you help me? Could you close the door? |
| Prośba o pozwolenie | Pytasz, czy możesz coś zrobić. | Can I go out? May I sit here? |
| Propozycja | Chcesz coś zrobić dla kogoś. | I'll help you. Shall I open the window? |
| Propozycja | Chcesz komuś coś dać. | Would you like a biscuit? |
Po wszystkich tych czasownikach modalnych (can, could, may, will, shall, would) stoi forma podstawowa czasownika, bez to i bez -s: Can you help me? Could I use your phone? Shall I carry your bag?
2Prośba, żeby ktoś coś zrobił: Can you…? Could you…?
Żeby poprosić kogoś o zrobienie czegoś, używamy Can you…? albo Could you…? + forma podstawowa czasownika. Can you jest przyjazne i swobodne: używamy go z rodziną, przyjaciółmi i osobami, które dobrze znamy. Could you jest grzeczniejsze: używamy go z nieznajomymi, osobami starszymi, nauczycielami, w sklepach i w pracy. Would you…? też jest bardzo grzeczne. Jeśli nie masz pewności, wybierz Could you…? Nigdy nie będzie błędem. Polskie „Czy mógłbyś…?” odpowiada właśnie Could you…?
Od mniej grzecznych do grzeczniejszych
| Prośba | Kiedy jej używamy |
|---|---|
| Open the window, please. | polecenie; w porządku w rodzinie, ale może zabrzmieć niegrzecznie |
| Can you open the window, please? | przyjaciele i rodzina; swobodnie |
| Will you open the window, please? | swobodnie; może brzmieć trochę niecierpliwie |
| Could you open the window, please? | grzecznie; dobre prawie dla każdego |
| Would you open the window, please? | grzecznie |
| Could you possibly open the window? | bardzo grzecznie; gdy prosisz o dużą przysługę |
- ✓
Mum, can you help me with my homework?
- ✓
Could you tell me the way to the station, please?
- ✓
Could you speak more slowly, please? I don't understand.
- ✓
Can you pass me the salt, please?
- ✓
Excuse me, could you take a photo of us?
3Pytanie o pozwolenie: Can I…? Could I…? May I…?
Żeby zapytać, czy możesz coś zrobić, stawiamy I (albo we) po czasowniku modalnym: Can I…? Could I…? May I…? Różnica znowu polega na tym, jak grzecznie lub oficjalnie mówimy. May I jest najbardziej oficjalne. Używamy go z nauczycielami, w oficjalnych sytuacjach albo gdy chcemy być wyjątkowo grzeczni.
| Pytanie | Jak grzecznie? |
|---|---|
| Can I use your pen? | swobodnie, przyjaźnie |
| Could I use your pen? | grzecznie |
| May I use your pen? | oficjalnie, bardzo grzecznie |
- ✓
Can I go to Sophie's party on Saturday, Dad?
- ✓
Could I borrow your bike tomorrow?
- ✓
May I come in? — Yes, of course.
- ✓
Excuse me, can I sit here? — Sure.
- ✓
Could we leave a bit earlier today?
Używamy też Can I have…? i Could I have…?, gdy prosimy o jakąś rzecz, zwłaszcza w sklepach i kawiarniach (po polsku „Poproszę…”): Can I have a cheese sandwich, please? Could I have the bill, please?
4Grzeczne odpowiadanie na prośby
Gdy mówimy „tak”, krótka odpowiedź wystarczy, ale powinna brzmieć przyjaźnie. Gdy mówimy „nie”, zwykle przepraszamy i podajemy powód. Samo „No.” brzmi po angielsku bardzo niegrzecznie.
| Gdy mówimy „tak” | Gdy mówimy „nie” |
|---|---|
| Yes, of course. | I'm sorry, but I can't. I'm busy right now. |
| Sure. / Sure, no problem. | I'm afraid I can't. |
| Yes, go ahead. (gdy dajemy pozwolenie) | I'm sorry, but I need it. |
| Of course you can. (gdy dajemy pozwolenie) | I'm afraid not. |
| OK. / Certainly. (bardzo grzecznie, w sklepach) | Sorry, not today. |
- ✓
Could you help me carry these boxes? — Sure, no problem.
- ✓
Can I use your phone? — Yes, of course.
- ✓
May I open the window? — Yes, go ahead.
- ✓
Can you lend me ten pounds? — I'm sorry, but I haven't got any money.
- ✓
Could I have the bill, please? — Certainly, madam.
5Would you like…? (propozycja) czy Do you like…? (ogólne pytanie)
Te dwa pytania wyglądają podobnie, ale znaczą zupełnie co innego. Would you like…? to propozycja albo zaproszenie („Czy chciałbyś…?”). Dotyczy chwili obecnej albo konkretnego momentu: czy chcesz tego teraz? Do you like…? to ogólne pytanie o to, co ktoś lubi („Czy lubisz…?”). Dotyczy tego, co jest prawdą zawsze, a nie tylko teraz.
| Would you like…? | Do you like…? |
|---|---|
| propozycja lub zaproszenie, teraz albo wkrótce | ogólne pytanie: co lubisz |
| Would you like a cup of tea? (Mogę ją teraz zrobić.) | Do you like tea? (ogólnie) |
| Would you like to come to my party? | Do you like parties? |
| — Yes, please. / No, thank you. | — Yes, I do. / No, I don't. |
Po Would you like możemy użyć rzeczownika (a biscuit, some water) albo to + forma podstawowa czasownika (to come, to watch). Would you like jest grzecznym sposobem na powiedzenie do you want. I would like często skracamy do I'd like („chciałbym”).
- ✓
Would you like some cake? — Yes, please. It looks delicious!
- ✓
Would you like to watch a film tonight? — I'd love to!
- ✓
Would you like a lift to the station? — No, thank you. I'm going to walk.
- ✓
Do you like football? — No, I don't. I prefer tennis.
- ✓
I'd like a glass of water, please.
6Proponowanie pomocy: I'll…, Shall I…?, Can I help?
Gdy widzimy, że ktoś potrzebuje pomocy, i w tej chwili decydujemy się pomóc, używamy I'll (= I will) + forma podstawowa czasownika. To obietnica albo propozycja, a decyzję podejmujemy w tym momencie. Jeśli chcemy najpierw zapytać, używamy Shall I…? albo Can I…? + forma podstawowa czasownika. Shall I…? znaczy „Czy chcesz, żebym…?” (po polsku często „Może…?”: „Może zamknę okno?”). W brytyjskim angielskim Shall I…? jest w propozycjach bardzo częste.
| Propozycja | Przykład |
|---|---|
| I'll + forma podstawowa | That bag looks heavy. I'll carry it for you. |
| Shall I + forma podstawowa…? | It's cold in here. Shall I close the window? |
| Can I help (you)? | Can I help you? You look lost. |
| Do you want me to + forma podstawowa…? | Do you want me to call a taxi? |
| Would you like me to + forma podstawowa…? | Would you like me to take a photo of you? |
- ✓
The phone's ringing. — I'll answer it!
- ✓
I haven't got a pen. — Don't worry, I'll lend you one.
- ✓
Shall I help you with the washing-up?
- ✓
Shall we order a pizza? (a suggestion for us both)
- ✓
In a shop: Can I help you? — No, thanks. I'm just looking.
Odpowiadanie na propozycję
| Tak | Nie |
|---|---|
| Yes, please. That would be great. | No, thanks. I'm OK. |
| Thank you very much! | No, thank you. I can do it. |
| That's very kind of you. | That's kind, but I'm fine, thanks. |
7Would you mind…? (bardzo grzeczne prośby)
Would you mind…? to bardzo grzeczny sposób, żeby kogoś o coś poprosić. Dosłownie znaczy „Czy to dla ciebie problem…?” (po polsku „Czy miałbyś coś przeciwko…?”). Po Would you mind używamy formy czasownika z -ing, a nie formy podstawowej.
- ✓
Would you mind opening the window? It's very hot.
- ✓
Would you mind waiting a few minutes?
- ✓
Would you mind turning the music down, please?
Uważaj na odpowiedź. Ponieważ pytanie znaczy „Czy to dla ciebie problem?”, grzeczna odpowiedź, gdy się zgadzasz, brzmi No: No, not at all = To żaden problem, zrobię to.
| Odpowiedź | Znaczenie |
|---|---|
| No, not at all. / Of course not. | Dobrze, zrobię to. (zgoda na prośbę) |
| I'm sorry, but … | Nie mogę tego zrobić. (odmowa) |
8Please i thank you w brytyjskim angielskim
Brytyjczycy bardzo często mówią please i thank you, nawet przy drobiazgach: gdy ktoś poda sól, otworzy drzwi albo wyda resztę w sklepie. Bez please prośba może brzmieć jak polecenie. Please zwykle stoi na końcu prośby albo po podmiocie: Could you help me, please? Could you please help me? Na początku (Please help me) często brzmi mocniej, jakbyś naprawdę potrzebował pomocy.
| Sytuacja | Co mówią Brytyjczycy |
|---|---|
| Prosisz o coś | Can I have a coffee, please? |
| Przyjmujesz propozycję | Yes, please. |
| Odmawiasz przyjęcia propozycji | No, thank you. / No, thanks. |
| Ktoś ci coś daje | Thank you. / Thanks. / Cheers. (swobodnie) |
| Ktoś bardzo ci pomaga | Thank you very much. / Thanks a lot. / That's really kind of you. |
| Ktoś ci dziękuje | You're welcome. / No problem. / Not at all. |
| Chcesz zwrócić czyjąś uwagę | Excuse me, could you help me? |
- ✓
Two tickets to Oxford, please.
- ✓
Excuse me, could you tell me the time, please?
- ✓
Thanks for your help! — No problem.
- ✓
Here's your change. — Thank you.