1Cztery słowa, trzy znaczenia
Zanim przyjrzymy się każdemu czasownikowi, spójrz na całość. Są trzy różne znaczenia: coś jest konieczne, czegoś nie wolno robić i coś nie jest konieczne. Najpierw naucz się tej tabeli — reszta strony ją objaśnia.
| Słowa | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| must / have to | To jest konieczne. Zrób to! (musisz) | You must / have to show your passport at the airport. |
| mustn't | Tego nie wolno. Nie rób tego! (nie wolno ci) | You mustn't use your phone in the exam. |
| don't have to | To nie jest konieczne. Możesz, jeśli chcesz. (nie musisz) | You don't have to come. It's your choice. |
2Must: forma
Must to czasownik modalny, tak jak can i will. Ma tylko jedną formę dla wszystkich osób: bez -s przy he, she i it, i bez to po nim. Przeczenie to must not, zwykle skracane do mustn't /ˈmʌsnt/ (pierwszego t nie wymawiamy).
| Zdanie twierdzące | Zdanie przeczące |
|---|---|
| I must go. | I mustn't be late. |
| She must study. | She mustn't forget. |
| We must hurry. | We mustn't make a noise. |
3Must: kiedy go używamy?
Must używamy w dwóch głównych sytuacjach. Po pierwsze, w pisanych zasadach i przepisach — na znakach, ogłoszeniach, w instrukcjach i regulaminach szkolnych. Po drugie, gdy mówiący uważa, że coś jest bardzo ważne — obowiązek pochodzi od osoby, która mówi: I must call my grandma (uważam, że to ważne). Must brzmi mocno i poważnie.
| Sytuacja | Przykład |
|---|---|
| Znak lub ogłoszenie | Visitors must report to reception. |
| Regulamin szkolny | Students must wear a uniform. |
| Instrukcje | You must answer all the questions. |
| Moje własne silne przekonanie | I must go to bed earlier. I'm always tired. |
| Mocna rada dla przyjaciela | You must see this film. It's fantastic! |
- ✓
Passengers must keep their bags with them.
- ✓
I must remember to buy Mum a birthday card.
- ✓
We must visit you in Manchester soon!
- ✓
You must try this cake. It's delicious.
4Have to: forma
Have to nie jest czasownikiem modalnym. Działa jak zwykły czasownik w czasie Present Simple: has to przy he, she i it oraz do / does w przeczeniach i pytaniach. Wskazówka dotycząca wymowy: zwykle mówimy /ˈhæftə/ i /ˈhæstə/.
| I / you / we / they | he / she / it | |
|---|---|---|
| Zdanie twierdzące | I have to work. | She has to work. |
| Zdanie przeczące | I don't have to work. | She doesn't have to work. |
| Pytanie | Do you have to work? | Does she have to work? |
| Krótkie odpowiedzi | Yes, I do. / No, I don't. | Yes, she does. / No, she doesn't. |
5Have to: kiedy go używamy?
Have to używamy, gdy obowiązek pochodzi z zewnątrz — z przepisu, prawa, od szefa, nauczyciela, z rozkładu jazdy albo z sytuacji. To nie mój pomysł, ale nie mam wyboru. Have to to także zwykły, codzienny sposób mówienia o obowiązkach i codziennych zajęciach.
- ✓
I have to wear a uniform at school.
Taka jest zasada w szkole.
- ✓
My dad has to start work at seven.
Tak mówi jego szef.
- ✓
We have to change trains in Birmingham.
Ten pociąg nie dojeżdża do celu podróży.
- ✓
In the UK you have to drive on the left.
- ✓
I can't come out tonight. I have to look after my little sister.
6Must czy have to?
W zdaniach twierdzących często możliwe jest zarówno must, jak i have to, a różnica jest niewielka. Must = ja (mówiący) uważam, że to konieczne. Have to = ktoś albo coś innego sprawia, że to konieczne. W rozmowie Brytyjczycy częściej używają have to, bo must może brzmieć bardzo mocno albo oficjalnie. Po polsku w obu przypadkach mówimy „muszę”.
| must (decyduje mówiący) | have to (zasada z zewnątrz) |
|---|---|
| I must do more exercise. (Chcę być w formie.) | I have to do PE on Tuesdays. (Tak jest w planie lekcji.) |
| I must clean my room. It's so messy! | I have to clean my room. Mum says so. |
| You must come to my party! (Naprawdę chcę, żebyś przyszedł.) | You have to be eighteen to vote. (Tak mówi prawo.) |
7Mustn't czy don't have to? Kluczowa różnica
To najważniejsza część tematu i bardzo częsty błąd. W zdaniach twierdzących must i have to są podobne, ale ich przeczenia znaczą zupełnie co innego. Mustn't = nie wolno, to zakazane, nie rób tego. Don't have to = to nie jest konieczne, nie ma obowiązku, ale możesz to zrobić, jeśli chcesz. Uwaga: polskie „nie musisz” to don't have to, a nie mustn't. Mustn't odpowiada polskiemu „nie wolno ci”.
| mustn't = nie wolno | don't have to = nie trzeba |
|---|---|
| You mustn't run by the pool. (To niebezpieczne — nie rób tego!) | You don't have to swim today. (Możesz po prostu posiedzieć, jeśli chcesz.) |
| You mustn't eat in the library. | You don't have to bring food. We have sandwiches. |
| You mustn't tell anyone. It's a secret! | You don't have to tell me. I already know. |
| Students mustn't use dictionaries in the test. | Students don't have to wear a uniform on Fridays. |
| We mustn't be late for the exam. | We don't have to get up early. It's Sunday! |
| You mustn't drive without a licence. | She doesn't have to work tomorrow. It's a holiday. |
- ✓
You mustn't touch that. It's hot!
- ✓
You don't have to pay. It's free.
- ✓
My brother doesn't have to do homework at the weekend, but he often does.
- ✓
You mustn't cross the road when the light is red.
8Pytania: Do I have to…?
Żeby zapytać, czy coś jest konieczne, zwykle mówimy Do I have to…? albo Does he have to…? Pytania z Must I…? są możliwe, ale brzmią oficjalnie i staroświecko, więc w codziennym angielskim rzadko się ich używa.
- ✓
Do I have to wear a tie? — No, you don't.
- ✓
Does she have to take the exam again? — Yes, she does.
- ✓
What time do you have to be at school?
- ✓
Why do we have to do this exercise?
- ✓
How many hours does your mum have to work?
9Przeszłość: had to
Must nie ma formy przeszłej. Mówiąc o obowiązku w przeszłości, używamy had to dla wszystkich osób. W przeczeniach i pytaniach używamy did: didn't have to, Did you have to…?
- ✓
Yesterday I had to stay at school until five.
- ✓
When my grandad was young, he had to walk to school.
- ✓
We didn't have to wait long for the bus.
- ✓
Did you have to pay for the tickets? — No, we didn't.
10Przyszłość: will have to
Mówiąc o obowiązku w przyszłości, często używamy will have to ('ll have to) i won't have to. Nie możemy powiedzieć ✗ will must.
- ✓
You'll have to get up early tomorrow. The bus leaves at seven.
- ✓
If you lose the ticket, you'll have to buy a new one.
- ✓
When I finish school, I won't have to wear a uniform.
- ✓
Will we have to take a test?
Have to w różnych czasach
| Czas | Zdanie twierdzące | Zdanie przeczące |
|---|---|---|
| Przeszłość | I had to work. | I didn't have to work. |
| Teraźniejszość | I have to work. | I don't have to work. |
| Przyszłość | I'll have to work. | I won't have to work. |