1Trzy możliwości: szybka powtórka
Na poziomie A1 nauczyłeś się, że a używamy przed dźwiękiem spółgłoskowym (a book), a an przed dźwiękiem samogłoskowym (an apple). Teraz musimy zdecydować, kiedy użyć a/an, kiedy the, a kiedy nic. Odpowiedź zależy od dwóch pytań: czy rzeczownik jest policzalny czy niepoliczalny, w liczbie pojedynczej czy mnogiej? I czy słuchacz wie, o który chodzi?
Jaki przedimek z jakim rzeczownikiem?
| Rzeczownik | a / an | the | bez przedimka |
|---|---|---|---|
| policzalny w liczbie pojedynczej | ✓ a cat | ✓ the cat | ✗ (prawie nigdy) |
| liczba mnoga | ✗ | ✓ the cats | ✓ cats |
| niepoliczalny | ✗ | ✓ the milk | ✓ milk |
Jaki przedimek z jakim rzeczownikiem?
- policzalny w liczbie pojedynczej
- a / an
- ✓ a cat
- the
- ✓ the cat
- bez przedimka
- ✗ (prawie nigdy)
- liczba mnoga
- a / an
- ✗
- the
- ✓ the cats
- bez przedimka
- ✓ cats
- niepoliczalny
- a / an
- ✗
- the
- ✓ the milk
- bez przedimka
- ✓ milk
Główna zasada
| Przedimek | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| a / an | jeden z wielu; nie jakiś szczególny; słuchacz nie wie, który | I've got a bike. |
| the | ten konkretny; słuchacz wie, o który chodzi | The bike in the garage is mine. |
| bez przedimka | rzeczy ogólnie (liczba mnoga lub rzeczowniki niepoliczalne) | Bikes are good for the environment. |
2A/an: jeden z wielu, pierwsza wzmianka, zawody
A/an używamy z policzalnym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o jednej osobie lub rzeczy, ale nie o konkretnej, którą zna słuchacz. Często wspominamy o niej po raz pierwszy. Używamy też a/an, żeby powiedzieć, czym coś jest, i gdy mówimy o zawodach.
| Użycie | Przykłady |
|---|---|
| Jeden z wielu (jakikolwiek) | Can I borrow a pen? (jakikolwiek długopis) · She wants a dog. |
| Pierwsza wzmianka | I saw a fox in the garden last night. |
| Czym coś jest | It's an island. · A whale is a mammal. |
| Zawody | My mum is a nurse. · He wants to be an architect. |
| Opis osoby lub rzeczy | She's a very kind girl. · It was an amazing film. |
| Jak często, ceny, prędkość | twice a week · £2 a kilo · 50 km an hour |
| What a…! | What a beautiful day! |
- ✓
We stayed in a small hotel near the beach.
- ✓
Is there a bank near here?
jakikolwiek bank
- ✓
My uncle is an engineer and my aunt is a dentist.
- ✓
I'd like to have a brother.
Nie chodzi o konkretnego brata, tylko o jakiegoś.
- ✗
My father is engineer.
Przy zawodach potrzebne jest a/an → My father is an engineer. Po polsku mówimy „Mój tata jest inżynierem”, bez żadnego słówka.
3The: oboje wiemy, o który chodzi
The używamy, gdy słuchacz dokładnie wie, o jaką osobę lub rzecz nam chodzi. Może to wiedzieć z różnych powodów: mówiliśmy o niej wcześniej, wynika to z sytuacji albo reszta zdania mówi, o który chodzi. The pasuje do wszystkich rzeczowników: w liczbie pojedynczej, mnogiej i niepoliczalnych.
| Skąd słuchacz wie | Przykład |
|---|---|
| Wspominaliśmy o tym wcześniej (druga wzmianka) | I bought a shirt and a jacket. The shirt was cheap, but the jacket was expensive. |
| Wynika to z sytuacji | Can you close the door, please? (drzwi w tym pokoju) |
| Jest tu tylko jeden | Where's the kitchen? (w tym mieszkaniu) · I'm going to the bank. (do mojego stałego banku) |
| Zdanie mówi, o który chodzi | The girl in the red coat is my sister. · The milk in the fridge is old. |
Pierwsza wzmianka → druga wzmianka
| Pierwszy raz: a / an | Następnym razem: the |
|---|---|
| There's a cat in our garden. | The cat is black and white. |
| I've got an idea! | The idea is simple: let's have a picnic. |
| We watched a film last night. | The film was about a lost dog. |
| Tom gave me some sweets. | The sweets were delicious. |
- ✓
Turn off the light, please.
światło w tym pokoju
- ✓
Mum is in the garden.
nasz ogród
- ✓
The students in my class are very friendly.
nie wszyscy uczniowie, tylko ci z mojej klasy
- ✓
Where are the keys? I can't find them.
nasze klucze, oboje je znamy
- ✓
Have you fed the dog?
nasz pies
4The: jedyny w swoim rodzaju
The używamy, gdy coś istnieje tylko w jednym egzemplarzu: na świecie, w naszym kraju albo w danej grupie. Ponieważ jest tylko jedno, wszyscy wiedzą, o co chodzi. Dlatego the stawiamy też przy stopniu najwyższym (the best, the biggest), przy liczebnikach porządkowych (the first, the second) oraz przy only, same, next i last, gdy znaczą „w kolejności, w serii”.
| Tylko jeden… | Przykłady |
|---|---|
| na świecie lub na niebie | the sun, the moon, the world, the sky, the sea, the internet |
| w kraju lub w mieście | the government, the police, the city centre, the station |
| stopień najwyższy | the best day, the tallest building, the most beautiful city |
| liczebniki porządkowe | the first time, the second floor, the 21st century |
| only, same | the only child, the same school |
| kierunki | the north, the south, on the left, on the right |
- ✓
The sun is very hot today.
- ✓
He's the best player in our team.
- ✓
Today is the first day of the summer holidays.
- ✓
We live on the third floor.
- ✓
She's the only person who knows the answer.
- ✓
My sister and I go to the same school.
- ✗
It's best day of my life.
Stopień najwyższy wymaga the → the best day.
5Bez przedimka: rzeczy ogólnie
Gdy mówimy o rzeczach ogólnie (o wszystkich, o samej idei), używamy rzeczownika w liczbie mnogiej albo niepoliczalnego bez przedimka. Tu angielski różni się od wielu innych języków, na przykład francuskiego czy niemieckiego, które w takiej sytuacji używają odpowiednika the. W angielskim the oznacza konkretne rzeczy.
Ogólnie czy konkretnie?
| Ogólnie: bez przedimka | Konkretnie: the |
|---|---|
| I love dogs. (wszystkie psy) | The dogs next door are very noisy. |
| Milk is good for you. | The milk in this bottle is old. |
| Children like sweets. | The children in my class like sweets. |
| Money isn't everything. | Where's the money I gave you? |
| Music helps me relax. | I don't like the music in this café. |
| Cats sleep a lot. | The cat is sleeping on my bed. |
| Life is beautiful. | The life of a footballer is not easy. |
- ✓
I don't like vegetables, but I love fruit.
- ✓
Teachers work very hard.
- ✓
Water boils at 100 degrees.
- ✗
The people are often friendly in small towns.
Ogólnie → People are often friendly in small towns.
- ✗
I like the chocolate.
Ogólnie → I like chocolate. (The chocolate = konkretna czekolada.)
6Bez przedimka: posiłki, sporty, języki, przedmioty szkolne i dni
Nie używamy przedimka z nazwami posiłków, sportów i gier, języków, przedmiotów szkolnych ani z dniami, miesiącami i latami.
| Grupa | Bez przedimka | ✗ Nie |
|---|---|---|
| Posiłki | have breakfast, at lunch, after dinner | have the breakfast |
| Sporty i gry | play football, do judo, play chess | play the football |
| Języki | speak English, learn Spanish | speak the English |
| Przedmioty szkolne | I like maths. We've got history today. | I like the maths. |
| Dni, miesiące, lata | on Monday, in July, in 2025 | on the Monday, in the July |
| Święta | at Christmas, at Easter | at the Christmas |
- ✓
We have breakfast at seven o'clock.
- ✓
What did you have for lunch?
- ✓
My brother plays basketball on Saturdays.
- ✓
Do you speak French?
- ✓
My favourite subject is geography.
- ✓
I was born in March.
7Miejsca i transport: at home, go to bed, by bus
Niektóre bardzo częste wyrażenia z miejscami nie mają przedimka. Używamy ich, gdy myślimy o celu, któremu dane miejsce służy: do szkoły idziesz się uczyć, do łóżka — spać, do pracy — pracować. Gdy chodzi nam tylko o budynek, używamy the albo a.
Bez przedimka
| Miejsce | Wyrażenia |
|---|---|
| home | at home, go home, come home (✗ go to home) |
| school | at school, go to school, after school |
| work | at work, go to work, start work |
| bed | in bed, go to bed |
| university | at university, go to university |
| church, prison, hospital | go to church, in prison, in hospital (brytyjski angielski) |
| transport z by | by bus, by car, by train, by plane, by bike (ale: on foot) |
Cel czy budynek?
| Bez przedimka: cel | The: budynek lub miejsce |
|---|---|
| My sister is at school. (Jest uczennicą; uczy się.) | Mum went to the school to talk to my teacher. |
| Grandad is in hospital. (Jest chory.) | I visited him at the hospital. |
| I go to bed at ten. | Your shoes are under the bed. |
| I go to work by bus. | I'm on the bus. (autobus, którym właśnie jadę) |
Ale wiele innych miejsc łączy się z the, bo myślimy o tym, do którego zwykle chodzimy w naszym mieście: go to the cinema, the theatre, the shops, the supermarket, the bank, the station, the airport, the doctor's, the park, the beach, the library.
- ✓
I usually stay at home on Sunday.
- ✓
What time do you go to bed?
- ✓
We went to the cinema last night.
- ✓
She goes to work by train.
- ✓
Let's go to the beach this afternoon.
- ✗
I'm going to the home.
→ I'm going home. (bez to, bez the)
- ✗
We went there by the car.
→ by car. (Ale: in my car, in the car)
8Nazwy miejsc: kraje, miasta, rzeki i morza
Większość imion i nazwisk oraz nazw miejscowości, miast, krajów, kontynentów, ulic, jezior i pojedynczych gór nie ma przedimka. Ale niektóre nazwy łączą się z the: kraje ze słowami takimi jak Kingdom, States czy Republic, kraje o nazwie w liczbie mnogiej oraz rzeki, morza, oceany i pasma górskie.
| Bez przedimka | The |
|---|---|
| większość krajów: France, Ukraine, Poland, Japan | the UK, the United Kingdom, the USA, the Czech Republic |
| kraje o nazwie w liczbie pojedynczej: Spain, Italy | nazwy w liczbie mnogiej: the Netherlands, the Philippines |
| kontynenty: Europe, Asia, Africa | rzeki: the Thames, the Danube, the Dnipro |
| miasta: London, Kyiv, Paris | morza i oceany: the Black Sea, the Atlantic (Ocean) |
| ulice: Oxford Street, Baker Street | pasma górskie: the Alps, the Carpathians |
| jeziora: Lake Geneva | pustynie: the Sahara |
| pojedyncze góry: Everest, Ben Nevis | archipelagi: the Canary Islands |
- ✓
My cousin lives in the USA, in New York.
- ✓
Have you ever been to the UK?
- ✓
London is on the Thames.
- ✓
We swam in the Mediterranean last summer.
- ✓
I'd like to visit Italy and Greece.
- ✗
She lives in the France.
Większość krajów nie ma przedimka → in France.
9Play the guitar czy play football?
Z instrumentami muzycznymi zwykle używamy the: play the guitar, play the piano. Ze sportami i grami nie używamy przedimka: play football, play chess. Ucz się ich jako stałych wyrażeń.
| Instrumenty: the | Sporty i gry: bez przedimka |
|---|---|
| play the piano | play tennis |
| play the guitar | play football |
| play the violin | play volleyball |
| play the drums | play chess |
Więcej stałych wyrażeń
| Z the | Bez przedimka |
|---|---|
| listen to the radio | watch TV (ale: turn on the TV = telewizor jako urządzenie) |
| go to the cinema | go to bed, go home |
| in the morning / afternoon / evening | at night, at midday |
| at the weekend | on Saturday, at Christmas |
| the same | next week, last year |
- ✓
My sister plays the violin in the school orchestra.
- ✓
We play football every Tuesday after school.
- ✓
I listen to the radio in the morning.
- ✓
We usually watch TV in the evening.
- ✗
He plays the tennis very well.
Sporty: bez przedimka → He plays tennis very well.