1Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne: na czym polega różnica?
Rzeczownik policzalny oznacza osobę lub rzecz, którą możemy policzyć za pomocą liczebników. Ma formę liczby pojedynczej i liczby mnogiej: a car → two cars, a child → three children. W liczbie pojedynczej zawsze potrzebuje przed sobą jakiegoś słowa, na przykład a, an, the, my albo this.
Rzeczownik niepoliczalny oznacza coś, co postrzegamy jako jedną całość, masę, a nie jako osobne sztuki. Płyny (water, milk), materiały (wood, paper), jedzenie traktowane jako masa (rice, bread, cheese) oraz pojęcia i uczucia (love, help, information) są zwykle niepoliczalne. Rzeczowniki niepoliczalne mają tylko jedną formę: nie mają liczby mnogiej z -s i nie używamy z nimi a/an ani liczebników.
| Policzalne | Niepoliczalne | |
|---|---|---|
| Liczba pojedyncza | an apple, a chair | water, furniture |
| Liczba mnoga | apples, chairs | ✗ brak liczby mnogiej |
| a / an? | ✓ a chair | ✗ a furniture |
| Liczebniki? | ✓ three chairs | ✗ three furnitures |
| Czasownik | The chair is / The chairs are | The furniture is |
- ✓
I've got a sister and two brothers.
sister, brother = policzalne
- ✓
Can I have some water, please?
water = niepoliczalne
- ✓
There are three eggs in the fridge, but there isn't any milk.
- ✓
She bought a new lamp and some furniture for her room.
2Często używane rzeczowniki niepoliczalne
Wiele rzeczowników niepoliczalnych łatwo odgadnąć: nie da się policzyć wody ani cukru. Ale niektóre angielskie rzeczowniki są niepoliczalne, chociaż w innych językach możemy je liczyć. Najbardziej znane to information, advice, furniture, news, homework i luggage. Naucz się ich na pamięć. Po polsku mówimy „jedna informacja, dwie informacje”, „rada, rady”, „meble” i „wiadomości” — po angielsku te słowa nie mają liczby mnogiej.
Rzeczowniki niepoliczalne według grup
| Grupa | Rzeczowniki niepoliczalne |
|---|---|
| Napoje i płyny | water, milk, juice, tea, coffee, oil, petrol |
| Jedzenie | bread, rice, pasta, cheese, butter, sugar, salt, meat, fish, chocolate, soup |
| Materiały | wood, paper, glass, plastic, gold |
| Pogoda i przyroda | rain, snow, sun, wind, air, weather |
| Szkoła i praca | homework, information, advice, work, research, knowledge |
| Rzeczy w grupie | money, furniture, luggage, traffic, rubbish, equipment |
| Pojęcia i uczucia | love, help, fun, music, time, news, happiness |
Podchwytliwe rzeczowniki: niepoliczalne po angielsku, często policzalne w innych językach
| Rzeczownik niepoliczalny | ✗ Źle | ✓ Dobrze |
|---|---|---|
| information | an information, informations | some information, a piece of information |
| advice | an advice, advices | some advice, a piece of advice |
| furniture | a furniture, furnitures | some furniture, a piece of furniture |
| news | a news, the news are | some news, the news is |
| homework | a homework, homeworks | some homework, a lot of homework |
| luggage | a luggage, luggages | some luggage, a bag, two suitcases |
| money | a money, moneys | some money, a lot of money |
| bread | a bread, breads | some bread, a loaf of bread |
| weather | a nice weather | nice weather, What lovely weather! |
| work | a work (= a job) | work, a job |
- ✓
I've got a lot of homework tonight.
Nie: a lot of homeworks.
- ✓
Can you give me some advice?
Nie: an advice.
- ✓
We need some information about the hotel.
Nie: informations.
- ✓
My dad is looking for a new job.
job = policzalne; work = niepoliczalne
- ✓
How many suitcases have you got? — Only one. I haven't got much luggage.
3Rzeczowniki niepoliczalne łączą się z czasownikiem w liczbie pojedynczej
Rzeczownik niepoliczalny jest gramatycznie zawsze w liczbie pojedynczej. Dlatego używamy z nim czasownika w liczbie pojedynczej (is, was, has, costs…) i słów w liczbie pojedynczej, takich jak it i this. Dotyczy to nawet słowa news, które kończy się na -s, ale nie jest liczbą mnogą. Uważaj zwłaszcza na money: po polsku „pieniądze są”, ale po angielsku money is.
- ✓
The water is very cold today.
- ✓
Your advice was really useful. Thank you for it.
- ✓
The news is on at six o'clock.
- ✓
Money doesn't make you happy.
- ✓
This information is wrong.
Nie: These informations are wrong.
- ✓
The furniture in our flat is quite old.
- ✗
The news are good.
news jest niepoliczalne → The news is good.
- ✗
My hair are long.
hair (włosy na głowie) jest niepoliczalne → My hair is long. Po polsku „włosy są”, dlatego to bardzo częsty błąd.
- ✗
Where are the money?
→ Where is the money?
4A/an czy some?
Z policzalnym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej używamy a lub an. Z rzeczownikami w liczbie mnogiej i z rzeczownikami niepoliczalnymi nie możemy użyć a/an, dlatego używamy some. Some znaczy „kilka” albo „trochę”, gdy nie mówimy dokładnie, ile czegoś jest.
| Policzalne, liczba pojedyncza | Policzalne, liczba mnoga | Niepoliczalne |
|---|---|---|
| a banana | some bananas | some fruit |
| an egg | some eggs | some milk |
| a sandwich | some sandwiches | some bread |
| a song | some songs | some music |
| a coin | some coins | some money |
| a chair | some chairs | some furniture |
- ✓
I had a sandwich and some juice for lunch.
- ✓
There's an orange and some grapes in the bowl.
- ✓
We need some sugar and some eggs for the cake.
- ✓
She gave me some good advice.
5Some, any i no
Some, any i no łączą się zarówno z rzeczownikami w liczbie mnogiej, jak i z rzeczownikami niepoliczalnymi. Wybór zależy od typu zdania. Podstawowa zasada: some w zdaniach twierdzących, any w zdaniach przeczących i pytaniach, a no = not any.
| Zdanie | Słowo | Przykłady |
|---|---|---|
| Twierdzące (+) | some | There are some biscuits. I've got some money. |
| Przeczące (−) | any | There aren't any biscuits. I haven't got any money. |
| Pytające (?) | any | Are there any biscuits? Have you got any money? |
| Czasownik twierdzący + no | no | There are no biscuits. I've got no money. |
No ma znaczenie przeczące, dlatego używamy go z czasownikiem w formie twierdzącej. „There are no biscuits” i „There aren't any biscuits” znaczą to samo. No jest trochę mocniejsze i często używamy go w piśmie albo wtedy, gdy chcemy coś mocno podkreślić. W codziennej mowie częściej mówimy not … any.
- ✓
There is some cheese in the fridge.
- ✓
There isn't any bread. Can you buy some?
- ✓
Have you got any brothers or sisters?
- ✓
Did you get any information about the trip?
- ✓
Sorry, I've got no time today.
- ✓
There were no buses after midnight, so we walked home.
6Some w pytaniach: propozycje i prośby
W pytaniach zwykle używamy any. Ale gdy coś komuś proponujemy albo o coś prosimy, używamy some. Dlaczego? Bo w takich pytaniach spodziewamy się odpowiedzi „tak”. Tak naprawdę nie pytamy, czy coś istnieje; jesteśmy po prostu uprzejmi i życzliwi.
| Rodzaj pytania | Słowo | Przykład |
|---|---|---|
| Prawdziwe pytanie (tak czy nie?) | any | Is there any milk in the fridge? |
| Propozycja | some | Would you like some tea? |
| Prośba | some | Can I have some water, please? |
| Prośba | some | Could you give me some help with this box? |
- ✓
Would you like some cake? — Yes, please!
- ✓
Would you like some more pasta?
- ✓
Can I have some paper, please? I want to make notes.
- ✓
Have you got any questions?
Prawdziwe pytanie: nauczyciel nie zna odpowiedzi.
- ✓
Do you need any help?
Prawdziwe pytanie. „Do you need some help?” też jest możliwe, gdy myślisz, że odpowiedź będzie twierdząca.
7Liczenie rzeczy niepoliczalnych: a bottle of, a piece of
Przed rzeczownikiem niepoliczalnym nie możemy postawić liczebnika (✗ two waters, ✗ three breads). Często jednak chcemy coś takiego policzyć. Używamy wtedy policzalnego słowa oznaczającego pojemnik, część albo ilość, a potem of: a bottle of water, two slices of bread. Słowo policzalne może być w liczbie mnogiej; rzeczownik niepoliczalny nigdy się nie zmienia.
Pojemniki
| Słowo | Przykłady |
|---|---|
| a bottle of | a bottle of water, two bottles of juice |
| a glass of | a glass of milk, a glass of orange juice |
| a cup of | a cup of tea, two cups of coffee |
| a can of | a can of cola |
| a carton of | a carton of milk, a carton of juice |
| a packet of | a packet of rice, a packet of biscuits |
| a jar of | a jar of jam, a jar of honey |
| a bowl of | a bowl of soup, a bowl of cereal |
Kawałki i ilości
| Słowo | Przykłady |
|---|---|
| a piece of | a piece of cake, a piece of paper, a piece of advice, a piece of information, a piece of furniture |
| a slice of | a slice of bread, a slice of pizza, a slice of cheese |
| a loaf of | a loaf of bread (cały bochenek) |
| a bar of | a bar of chocolate, a bar of soap |
| a kilo of | a kilo of sugar, two kilos of potatoes |
| a litre of | a litre of milk, a litre of petrol |
- ✓
Could I have a glass of water, please?
- ✓
I eat two slices of toast for breakfast.
- ✓
Let me give you a piece of advice: always check your answers.
- ✓
We bought a loaf of bread and a kilo of apples.
- ✓
There's only one piece of furniture in the room: an old bed.
8Rzeczowniki, które bywają policzalne i niepoliczalne
Niektóre rzeczowniki mogą być policzalne albo niepoliczalne, a ich znaczenie trochę się wtedy zmienia. Jako rzeczowniki niepoliczalne oznaczają substancję albo rzecz ogólnie. Jako rzeczowniki policzalne oznaczają jedną porcję, jedną całą rzecz albo jeden rodzaj.
| Niepoliczalne | Policzalne |
|---|---|
| I don't drink coffee. (kawa ogólnie) | Two coffees, please. (= dwie filiżanki kawy) |
| Would you like some tea? | Can we have a tea and a hot chocolate? |
| We had chicken for dinner. (mięso) | There are three chickens on the farm. (ptaki) |
| I love cake. (ciasto ogólnie) | Mum made a big chocolate cake. (jedno całe ciasto) |
| The window is made of glass. | Can I have a glass of water? (naczynie) |
| I need some paper for the printer. | Dad reads a paper every morning. (= gazeta) |
| Hurry up! We haven't got much time. | I've seen this film three times. (= razy) |
| Turn on the light, please. It's dark. | There are two lights in the kitchen. (lampy) |
| We want to buy some ice cream. | The children ate three ice creams. (porcje) |
- ✓
I'd like a coffee with milk, please.
W kawiarni a coffee = filiżanka kawy.
- ✓
My grandma keeps chickens in her garden.
zwierzęta = policzalne
- ✓
Do you want chicken or fish?
jedzenie = niepoliczalne
- ✓
Have you got a room for two nights?
pokój w hotelu = policzalne
- ✓
Is there room in the car for my bag?
room = miejsce, niepoliczalne