Eenglish-tests.com
A2

Spójniki: and, but, or, so, because

Spójniki to małe słowa, które łączą wyrazy i myśli: I like pizza and pasta. It was cold, but it was sunny. Zamiast pisać wiele krótkich zdań, możemy połączyć je w jedno dłuższe zdanie, które brzmi naturalniej i pokazuje, jak myśli są ze sobą powiązane. W tej lekcji poznasz pięć najczęstszych spójników: and, but, or, so i because. Dowiesz się też, gdzie stawiać przecinki, czym różni się because od so, i po raz pierwszy przyjrzysz się although.

1Czym jest spójnik?

Spójnik to słowo łączące. Może łączyć dwa wyrazy (cats and dogs), dwa wyrażenia (at home or at school) albo dwa pełne zdania (I was hungry, so I made a sandwich). Każdy spójnik pokazuje inny związek między myślami: dodanie, przeciwieństwo, wybór, skutek albo przyczynę.

SpójnikZnaczeniePrzykład
anddodaje informację („i”)I play the guitar and the piano.
butpokazuje przeciwieństwo — inną albo zaskakującą myśl („ale”)I like tennis, but I don't like football.
orpokazuje wybór („albo, czy”)Would you like tea or coffee?
sopokazuje skutek („więc, dlatego”)It was raining, so we stayed at home.
becausepodaje przyczynę — odpowiada na pytanie Why? („bo, ponieważ”)We stayed at home because it was raining.

Zobacz, jak spójnik zmienia dwa krótkie zdania w jedno: I was tired. I went to bed early. → I was tired, so I went to bed early. Teraz czytelnik wie, że wcześniejsze pójście spać było skutkiem zmęczenia.

  • ✓

    My sister is ten and my brother is twelve.

  • ✓

    The hotel was nice, but it was expensive.

  • ✓

    We can go by bus or by train.

  • ✓

    I missed the bus, so I was late for school.

  • ✓

    I'm happy because it's the weekend.

2And: dodawanie informacji

And używamy, żeby dodać jeszcze jedną rzecz albo jeszcze jedną myśl tego samego rodzaju. Może łączyć rzeczowniki, przymiotniki, czasowniki albo całe zdania. Gdy łączymy dwa zdania o tym samym podmiocie, zwykle nie powtarzamy podmiotu po and: I got up and (I) had a shower.

  • ✓

    I've got a cat and a dog.

  • ✓

    The room was clean and comfortable.

  • ✓

    She opened the door and went in.

  • ✓

    Tom plays football and his sister plays basketball.

  • ✓

    We went to the beach and swam in the sea.

W wyliczeniu trzech lub więcej rzeczy stawiamy przecinki między elementami, a and tylko przed ostatnim. W brytyjskim angielskim w krótkim wyliczeniu zwykle nie stawiamy przecinka przed and — tak samo jak w polskim przed „i”.

A, B and C
  • ✓

    I bought bread, milk and eggs.

  • ✓

    My favourite colours are red, blue and green.

  • ✓

    At the weekend I read, watch films and see my friends.

3But: przeciwieństwo

But używamy, gdy druga myśl różni się od pierwszej albo jest po niej zaskakująca. Często jedna część jest pozytywna, a druga negatywna. Gdy but łączy dwa pełne zdania, zwykle stawiamy przed nim przecinek (tak jak przed polskim „ale”).

sentence 1 , but sentence 2
  • ✓

    I like apples, but I don't like bananas.

  • ✓

    The film was long, but it was very interesting.

  • ✓

    She's only six, but she can read very well.

  • ✓

    I called him, but he didn't answer.

  • ✓

    The jacket is nice but expensive.

4Or: wybór oraz or w przeczeniach

Or używamy, żeby pokazać wybór między dwiema lub więcej rzeczami. Jest bardzo częste w pytaniach, gdy coś proponujemy albo prosimy kogoś o wybór.

  • ✓

    Would you like tea or coffee?

  • ✓

    Is your teacher English or American?

  • ✓

    We can watch a film or play a game.

  • ✓

    Hurry up, or we'll miss the train!

Uważaj na zdania przeczące. W zdaniu twierdzącym łączymy dwie rzeczy za pomocą and. W zdaniu przeczącym (z don't, doesn't, didn't, can't, isn't…) zwykle łączymy je za pomocą or. Przeczenie odnosi się już do obu rzeczy. Po polsku mówimy w takim zdaniu „ani”: „Nie lubię herbaty ani kawy” → I don't like tea or coffee.

Zdanie twierdzące: andZdanie przeczące: or
I like tea and coffee.I don't like tea or coffee.
She can swim and dive.She can't swim or dive.
He's got a brother and a sister.He hasn't got a brother or a sister.
We visited Paris and Rome.We didn't visit Paris or Rome.

5So: skutek

So wprowadza skutek: pierwsza część zdania to sytuacja albo przyczyna, a część po so mówi, co się z jej powodu dzieje. So zawsze stoi w środku zdania, między dwiema częściami, i zwykle stawiamy przed nim przecinek (jak przed polskim „więc”).

cause , so result
  • ✓

    I was hungry, so I made a sandwich.

  • ✓

    It was very hot, so we went swimming.

  • ✓

    The shop was closed, so we went home.

  • ✓

    My phone was broken, so I couldn't call you.

  • ✓

    She studied hard, so she passed the exam.

6Because: przyczyna

Because używamy, żeby podać przyczynę: odpowiada na pytanie Why? Po because potrzebne jest pełne zdanie z podmiotem i orzeczeniem: because it was raining, because I'm tired. Gdy because stoi w środku zdania, zwykle nie stawiamy przed nim przecinka. To inaczej niż w polskim, gdzie przed „bo” i „ponieważ” przecinek jest obowiązkowy.

result because + subject + verb (reason)
  • ✓

    I'm tired because I went to bed late.

  • ✓

    She's happy because she's got a new puppy.

  • ✓

    We took a taxi because it was raining.

  • ✓

    He didn't come to school because he was ill.

  • ✓

    I love summer because I can go to the beach every day.

7Because czy so? Przyczyna i skutek

Because i so mogą opisywać tę samą sytuację, ale patrzą na nią z różnych stron. Because stoi przed przyczyną. So stoi przed skutkiem. Żeby wybrać, zapytaj siebie: czy dalsza część to przyczyna, czy skutek?

Z because (po nim przyczyna)Z so (po nim skutek)
I went to bed early because I was tired.I was tired, so I went to bed early.
We stayed inside because it was raining.It was raining, so we stayed inside.
She's wearing a coat because it's cold.It's cold, so she's wearing a coat.
I didn't buy it because it was too expensive.It was too expensive, so I didn't buy it.

Zwróć uwagę, że kolejność myśli się zmienia. Z because najpierw jest skutek, a potem przyczyna. Z so najpierw jest przyczyna, a potem skutek.

  • ✓

    He was thirsty, so he drank some water.

    thirsty = przyczyna; drank water = skutek

  • ✓

    He drank some water because he was thirsty.

    ta sama myśl, w odwrotnej kolejności

  • ✗

    I was thirsty because I drank some water.

    Błędna logika: picie wody nie jest powodem pragnienia.

8Przecinki przy spójnikach

Angielskie zasady stawiania przecinków są prostsze niż w wielu innych językach, także w polskim. Oto główne zasady dla tych pięciu spójników, gdy łączą dwa pełne zdania (każde z własnym podmiotem i orzeczeniem).

SpójnikPrzecinek?Przykład
andzwykle nie (czasem tak w długich zdaniach)I went home and had dinner.
butzwykle takIt's late, but I'm not tired.
orzwykle nieYou can stay here or come with us.
sotakIt was late, so I took a taxi.
becausenie, w środku zdaniaI took a taxi because it was late.
because na początkutak, po pierwszej częściBecause it was late, I took a taxi.

9Zdanie zaczynające się od because

W mówionym angielskim na pytanie Why? często odpowiadamy samą częścią z because: Why are you late? — Because I missed the bus. To krótka i całkowicie naturalna odpowiedź w rozmowie.

  • ✓

    Why are you smiling? — Because it's my birthday!

  • ✓

    Why didn't you call me? — Because my phone was dead.

  • ✓

    Why do you like London? — Because there are so many things to do.

W piśmie sama część z because nie jest pełnym zdaniem. Jeśli zaczynasz zdanie od because, musisz je dokończyć skutkiem po przecinku: Because it was raining, we stayed at home. Ale najczęstsza i najprostsza kolejność to skutek + because + przyczyna: We stayed at home because it was raining.

  • ✗

    We stayed at home. Because it was raining.

    W piśmie samo „Because it was raining” nie jest pełnym zdaniem.

  • ✓

    We stayed at home because it was raining.

  • ✓

    Because it was raining, we stayed at home.

10Pierwsze spotkanie z although

Although („chociaż”) jest podobne do but: pokazuje przeciwieństwo. Różnica polega na miejscu w zdaniu. But zawsze stoi między dwiema myślami. Although stoi przed tą myślą, która sprawia, że druga jest zaskakująca, i może pojawić się na początku albo w środku zdania. Gdy although jest na początku, stawiamy przecinek po pierwszej części. Dokładniej poznasz although na poziomie B1; na razie naucz się je rozpoznawać.

Z butZ although
It was cold, but we went to the beach.Although it was cold, we went to the beach.
He's rich, but he isn't happy.Although he's rich, he isn't happy.
I was tired, but I finished my homework.I finished my homework although I was tired.

11Typowe błędy

Spójniki: and, but, or, so, because: testy

Testy są po angielsku — w ten sposób ćwiczysz angielski.

GameFix the mistake: Conjunctions: and, but, or, so, becauseFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Ta lekcja była przydatna? Udostępnij ją znajomemu lub swojej klasie.