1Mạo từ như một góc nhìn
Mạo từ không thuộc về một danh từ; nó thuộc về một cách dùng cụ thể của danh từ đó trong một ngữ cảnh cụ thể. A/an giới thiệu một thứ như một thành viên của một loại, chưa được xác định. The báo hiệu rằng người nói và người nghe có thể xác định được đối tượng — vì nó đã được nhắc đến, vì nó là duy nhất, hoặc vì nó thuộc về một thế giới mà hai bên cùng chia sẻ. Mạo từ zero trình bày danh từ số nhiều hoặc không đếm được như một chủng loại chung hoặc một lượng không giới hạn. Ở C2, hãy để ý rằng người viết đôi khi chọn mạo từ để tạo hiệu ứng: sự gần gũi, khoảng cách, sự mỉa mai, sự hồi hộp.
| Lựa chọn | Điều người nghe được biết | Ví dụ |
|---|---|---|
| a / an | một thành viên của một loại; mới xuất hiện trong lời nói | A fox had been visiting the garden at night. |
| the | bạn có thể xác định được nó (từ ngữ cảnh, hiểu biết hoặc tình huống) | The fox had left muddy prints on the patio. |
| zero | toàn bộ một chủng loại hoặc một lượng không giới hạn | Foxes have adapted remarkably well to city life. |
2Nghĩa chỉ chung: giới hạn của a, the và zero
Cả ba dạng đều có thể dùng để khái quát, nhưng chúng không thay thế được cho nhau. Số nhiều không có mạo từ là dạng linh hoạt nhất. The chỉ chung + số ít coi cả loại như một kiểu duy nhất, và đặc trưng cho văn phong trang trọng và khoa học. A/an chỉ chung + số ít có nghĩa là "bất kỳ một thành viên nào", nên chỉ dùng được cho những nhận định đúng với từng cá thể. Nó không dùng được khi nhận định nói về cả loại như một tổng thể: sự phân bố, số lượng, lịch sử hay việc phát minh ra nó.
| Nhận định | Số nhiều, zero | The + số ít | A + số ít |
|---|---|---|---|
| đúng với mọi thành viên | ✓ Owls hunt at night. | ✓ The owl hunts at night. | ✓ An owl hunts at night. |
| nói về cả loại | ✓ Dodos are extinct. | ✓ The dodo is extinct. | ✗ A dodo is extinct. |
| phát minh / lịch sử | ✓ Printing presses changed Europe. | ✓ The printing press changed Europe. | ✗ A printing press changed Europe. (= một cỗ máy cụ thể) |
| phân bố / số lượng | ✓ Red squirrels are rare in England. | ✓ The red squirrel is rare in England. | ✗ A red squirrel is rare in England. |
- đúng với mọi thành viên
- Số nhiều, zero
- ✓ Owls hunt at night.
- The + số ít
- ✓ The owl hunts at night.
- A + số ít
- ✓ An owl hunts at night.
- nói về cả loại
- Số nhiều, zero
- ✓ Dodos are extinct.
- The + số ít
- ✓ The dodo is extinct.
- A + số ít
- ✗ A dodo is extinct.
- phát minh / lịch sử
- Số nhiều, zero
- ✓ Printing presses changed Europe.
- The + số ít
- ✓ The printing press changed Europe.
- A + số ít
- ✗ A printing press changed Europe. (= một cỗ máy cụ thể)
- phân bố / số lượng
- Số nhiều, zero
- ✓ Red squirrels are rare in England.
- The + số ít
- ✓ The red squirrel is rare in England.
- A + số ít
- ✗ A red squirrel is rare in England.
The chỉ chung còn có một cách dùng mang tính văn hóa: nó chỉ một thiết chế, một loại hình nghệ thuật hay một phương tiện truyền thông nói chung. Ta nói go to the theatre hoặc the cinema (loại hình nghệ thuật hay trải nghiệm, không phải tòa nhà), play the violin, ta đọc về điều gì đó in the press, và đổ lỗi cho the media. Hãy so sánh với mạo từ zero cho một môn học hay một lĩnh vực: She studies theatre. He works in television.
- ✓
The novel as we know it emerged in the eighteenth century.
thể loại như một kiểu
- ✓
A novel needs conflict; without it, nothing moves.
đúng với bất kỳ cuốn tiểu thuyết riêng lẻ nào
- ✓
Novels were once considered a dangerous influence on young readers.
khái quát trung tính
- ✓
She's played the cello since she was six.
- ✗
A computer has transformed the way we work.
Nói về phát minh như một tổng thể → The computer has transformed… / Computers have transformed…
3Mạo từ với tên người
Tên người thường không có mạo từ, vì bản thân cái tên đã xác định người mang tên. Nhưng tiếng Anh dùng mạo từ với tên để tạo ra những nghĩa rất cụ thể, và chúng xuất hiện thường xuyên trong văn chương, báo chí và hội thoại lịch sự.
| Cấu trúc | Nghĩa và ví dụ |
|---|---|
| a + danh xưng + họ | một người tôi không quen, "ai đó tên là": A Mrs Okafor rang while you were out. |
| the (nhấn mạnh, đọc /ðiː/) + tên | người nổi tiếng ấy: You met Ruth Ashdown? Not the Ruth Ashdown? |
| the + tên + of / mệnh đề quan hệ | một "phiên bản" cụ thể của một người hay một nơi: the Paris of the 1920s; the Dickens who wrote Bleak House |
| the + tính từ + tên | một giai đoạn trong đời hoặc một lời mô tả: the young Darwin, the late Professor Hughes, the ever-cheerful Mrs Lee |
| a + tính từ + tên | một "phiên bản" hay một mặt của một người: a very nervous Tom arrived at the interview. |
| the + họ ở số nhiều | cả gia đình: The Robinsons are moving to Bristol. |
| a + tên nghệ sĩ | một tác phẩm của người đó: The museum has bought a Turner. (một bức tranh) |
| a + tên người nổi tiếng | một người giống như họ: She's a future Marie Curie. |
- ✓
The young Mozart toured Europe as a child performer.
- ✓
A tired but delighted Emma crossed the finishing line just after noon.
một cấu trúc điển hình của báo chí
- ✓
There's a Mr Harding at reception — he says you're expecting him.
- ✓
The London of Dickens's novels was crowded, foggy and full of contrasts.
- ✗
The Shakespeare wrote 39 plays.
Không có tính từ, không có cụm of, không có gì để phân biệt Shakespeare này với Shakespeare khác → Shakespeare wrote…
4Báo chí: novelist Clare Holloway hay the novelist Clare Holloway?
Khi một chức danh hay lời mô tả đặt cạnh tên người, có nhiều cấu trúc có thể dùng, mỗi cấu trúc có văn phong riêng. Cấu trúc không có mạo từ đứng trước tên đặc trưng cho báo chí đưa tin, nơi chỗ trống rất quý. Cấu trúc với the là trung tính và gợi ý rằng người đó nổi tiếng. Đặt lời mô tả sau tên với a sẽ trình bày người đó như một thành viên của một nhóm, thường là người mà độc giả không biết.
| Cấu trúc | Văn phong và hàm ý |
|---|---|
| Novelist Clare Holloway said… | phong cách báo chí, ngắn gọn; phổ biến trên báo Anh |
| The novelist Clare Holloway said… | trung tính; bà ấy là người có tiếng |
| Clare Holloway, the novelist, said… | xác định Clare Holloway nào; bà ấy nổi tiếng |
| Jane Ellis, a nurse from Leeds, said… | một người bình thường, được giới thiệu với độc giả |
Văn viết tin tức cũng dùng the + lời mô tả để nhắc lại một người đã được nêu tên, nhờ vậy người viết tránh lặp lại tên: Sam Reed won again yesterday. The 34-year-old said afterwards that… Độc giả hiểu rằng the 34-year-old là Reed vì mạo từ xác định đưa họ trở lại một người đã được xác định.
5Danh từ trừu tượng đi với a/an
Các danh từ trừu tượng không đếm được (knowledge, education, understanding, love, silence, beauty) không có mạo từ khi mang nghĩa chung. Nhưng chúng thường đi với a/an khi có một tính từ hoặc một cụm từ phía sau mô tả một loại cụ thể hay một biểu hiện cụ thể của phẩm chất đó. Khi ấy danh từ "tạm thời đếm được": ta đang nói về một kiểu hiểu biết, một kiểu im lặng. Điều này rất phổ biến trong văn viết của người có học, và không có gì tương ứng trong tiếng Việt, nên người học thường bỏ sót mạo từ.
| Nghĩa chung: zero | Một loại hoặc một biểu hiện: a / an |
|---|---|
| Knowledge is power. | She has a detailed knowledge of medieval history. |
| Education should be free. | They gave their children an excellent education. |
| Silence is golden. | A strange silence fell over the room. |
| Understanding takes time. | We reached an understanding about the deadlines. |
| Courage is admired. | It took a great deal of courage to speak. |
| Life is short. | He led a quiet life in the country. |
- ✓
The job requires a good command of written English.
- ✓
She spoke with a warmth that surprised everyone.
- ✓
He has a fear of heights / an interest in astronomy / a passion for jazz.
- ✓
There was a sense of relief when the results were announced.
- ✓
She has excellent knowledge of Spanish.
cũng đúng: chỉ một tính từ thôi vẫn có thể giữ danh từ ở nghĩa chung; với "of + chủ đề", dùng a/an phổ biến hơn
- ✗
He has good command of French.
Command (= sự thông thạo) trong cấu trúc này cần a → a good command of French.
6Bữa ăn, thời gian, mùa và dịp lễ
Bữa ăn, các buổi trong ngày và các mùa tạo thành một hệ thống nhỏ riêng. Khi mang nghĩa chung, chúng không có mạo từ. Khi ta mô tả một dịp cụ thể bằng tính từ, ta dùng a/an. Khi ta xác định một dịp cụ thể, ta dùng the.
| Nghĩa chung / thường lệ | Được mô tả hoặc được xác định |
|---|---|
| We have dinner at seven. | We had a lovely dinner at the harbour. / The dinner was delicious. |
| I'll see you at breakfast. | The breakfast they served was huge. |
| at night, by day, at dawn, at dusk | during the night, in the morning, in the afternoon |
| in winter / in (the) winter (cả hai đều được) | in the winter of 1963 (cụ thể) |
| Christmas, Easter, New Year (các ngày lễ) | the Christmas we spent in Wales; a quiet Christmas |
- ✓
Lunch is served from twelve until two.
- ✓
It was a bitterly cold night, and the stars were very bright.
- ✓
I woke up twice during the night.
- ✓
We met at the dinner on Friday.
đúng nếu muốn nói đến một bữa tối cụ thể, có tổ chức (một sự kiện)
- ✗
Let's have the breakfast in the garden.
Một bữa ăn thường lệ → Let's have breakfast in the garden.
7Mạo từ zero trong các cặp từ và cụm cố định
Danh từ đếm được số ít thường cần một từ hạn định, nhưng tiếng Anh có nhiều cụm cố định trong đó chúng đứng trơ trọi. Phần lớn là các cặp từ hoặc danh từ lặp lại, các cụm với by chỉ phương tiện đi lại hay liên lạc, và các cụm giới từ mô tả một chức năng hay một trạng thái. Những cụm này không thể tự do thay đổi: chúng mất mạo từ vì chúng cố định, chứ không phải vì một quy tắc mà bạn có thể mở rộng ra.
| Loại | Ví dụ |
|---|---|
| cặp từ nối với nhau | husband and wife, mother and child, knife and fork, from top to bottom, from start to finish |
| danh từ lặp lại | day after day, face to face, side by side, hand in hand, step by step, back to back |
| by + phương tiện đi lại / liên lạc | by car, by train, by bike, by email, by post (nhưng: in the car, on the train) |
| cụm giới từ | on foot, at sea, on duty, in charge, on purpose, by heart, in person, at hand |
- ✓
Both mother and baby are doing well.
- ✓
The two scientists worked side by side for decades.
- ✓
I'd rather discuss this face to face than by email.
- ✗
We travelled by the train.
By + phương tiện không có mạo từ → by train. Với the train: on the train.
- ✗
She learnt the poem by the heart.
Cụm cố định → by heart.
8Tiêu đề báo, ghi chú, hướng dẫn và nhan đề
Một số loại văn bản có ngữ pháp mạo từ riêng. Tiêu đề báo, ghi chú, nhãn, hướng dẫn, công thức nấu ăn, định nghĩa trong từ điển và chú thích ảnh thường bỏ mạo từ (và trợ động từ) để tiết kiệm chỗ. Đây không phải là giấy phép để bỏ mạo từ trong văn xuôi bình thường: khi tiêu đề chuyển thành bài báo bên dưới, các quy tắc bình thường lại được áp dụng.
| Loại văn bản | Ví dụ |
|---|---|
| tiêu đề báo | Teenager finds Roman coin in garden → A teenager has found a Roman coin in her garden. |
| hướng dẫn | Remove lid and stir well. Store in cool, dry place. |
| ghi chú / nhật ký | Met Sam for coffee. Long chat about new job. |
| biển báo và nhãn | Exit. Lift out of order. Emergency exit only. |
| chú thích ảnh | Above: view from summit of Ben Nevis. |
Nhan đề lại là một trường hợp khác. Nhan đề sách và phim do tác giả đặt và phải được trích dẫn chính xác: Pride and Prejudice (không có mạo từ), The Hobbit (có the), A Christmas Carol (có a). Một số tờ báo có mạo từ trong tên — The Times, The Guardian, The Economist — và một số khác thì không (Daily Mail, Financial Times, dù trong câu ta thường nói "the Financial Times").
9Hiệu ứng trong văn chương và văn học thuật
Người viết khai thác mạo từ để tạo văn phong. Một cuốn tiểu thuyết mở đầu bằng the thay vì a đặt người đọc vào bên trong một thế giới vốn đã quen thuộc, như thể họ đã từng ở đó: The house stood at the end of the lane, half hidden by the yews. Hiệu ứng là sự gần gũi và trực tiếp. Mở đầu bằng a mang cảm giác của một người kể chuyện đang giới thiệu điều gì đó mới: There was once a house at the end of a lane…
- ✓
The woman in the grey coat had been waiting since dawn.
người đọc được đặt vào cảnh mà không cần giới thiệu
- ✓
A woman in a grey coat had been waiting since dawn.
một nhân vật mới được giới thiệu
Văn viết học thuật có những quy ước riêng. Người viết nhắc đến công trình của chính mình bằng the present study, this paper hoặc the author(s). Các thập kỷ đi với the: in the 1990s, in the late nineteenth century. Các lĩnh vực và ngành học không có mạo từ (research in psychology), nhưng các lý thuyết, cách tiếp cận hay mô hình cụ thể thường đi với the khi được gọi tên: the theory of relativity, the Marxist approach, the Big Bang model. Các lý thuyết mang tên người ở dạng sở hữu cách thì không có mạo từ: Darwin's theory, Newton's laws.
| Có the | Không có mạo từ |
|---|---|
| the theory of evolution | Darwin's theory of evolution |
| the 1960s, the early modern period | in 1965, during wartime |
| the present study suggests… | Research suggests… (nghĩa chung) |
| the French Revolution | European history |