Eenglish-tests.com
C1

Tỉnh lược và thay thế (ellipsis và substitution)

Người nói lưu loát hiếm khi lặp lại những từ mà người nghe đã biết. Thay vào đó, họ hoặc bỏ hẳn các từ đó đi (tỉnh lược — ellipsis), hoặc thay chúng bằng một từ ngắn như so, not, one hay do (thay thế — substitution). 'Will the train be late?' 'I hope not.' 'Can you drive?' 'No, but my brother can.' 'Would you like to come?' 'I'd love to.' Những công cụ nhỏ này làm lời nói nghe tự nhiên và bài viết mạch lạc; còn việc né tránh chúng là một trong những dấu hiệu rõ nhất cho thấy người nói đang dịch từ một ngôn ngữ khác. Trong bài này, bạn sẽ học cách trợ động từ, to, so, not, one, ones và do so thay cho những cụm dài hơn, cách tỉnh lược hoạt động ở đầu câu thân mật, sự lựa chọn thay đổi ra sao theo văn phong, và những lỗi mà người học trình độ cao vẫn còn mắc.

1Tỉnh lược và thay thế là gì?

Cả hai công cụ tồn tại vì cùng một lý do: tránh lặp lại khi nghĩa có thể dễ dàng hiểu được từ ngữ cảnh. Với tỉnh lược, các từ đơn giản là bị lược bỏ và người nghe tự điền vào chỗ trống trong đầu. Với thay thế, một "từ thay thế" ngắn đứng vào chỗ của một cụm dài hơn. Hai cách này thường phối hợp với nhau trong cùng một đoạn hội thoại.

Dạng đầy đủ (lặp lại)Dạng tự nhiên
I can't swim, but my sister can swim.I can't swim, but my sister can. (tỉnh lược)
'Is it going to rain?' 'I think it is going to rain.''Is it going to rain?' 'I think so.' (thay thế)
I don't need a new phone, but Sam needs a new phone.I don't need a new phone, but Sam needs one. (thay thế)
'Would you like to join us?' 'I'd love to join you.''Would you like to join us?' 'I'd love to.' (tỉnh lược)

Bạn đã gặp những điều cơ bản ở các trình độ thấp hơn: câu trả lời ngắn (Yes, I have. No, she isn't.), câu hỏi đuôi, và đồng tình với so và neither (So do I. Neither have we.). Tất cả đều là dạng tỉnh lược: trợ động từ được giữ lại, phần còn lại của cụm động từ biến mất. Ở trình độ C1, bạn cần làm chủ toàn bộ hệ thống, kể cả những trường hợp ít hiển nhiên và sự khác biệt giữa tiếng Anh nói và viết.

2Tỉnh lược sau trợ động từ và động từ khuyết thiếu

… + auxiliary / modal (the rest of the verb phrase is left out)

Khi một cụm động từ được lặp lại, ta chỉ giữ trợ động từ hoặc động từ khuyết thiếu đầu tiên và bỏ mọi thứ phía sau. Trợ động từ phải hợp với thì và chủ ngữ của mệnh đề mới, nên nó thường khác với trợ động từ trong mệnh đề thứ nhất. Nếu mệnh đề thứ nhất không có trợ động từ (Present Simple hoặc Past Simple), ta dùng do, does hoặc did.

  • ✓

    I haven't finished the report yet, but Anna has.

  • ✓

    Most of the team voted for the proposal, although a few didn't.

  • ✓

    She said she would phone the airline, and she did.

  • ✓

    I wasn't expecting the results to be so good, but my supervisor was.

  • ✓

    We can't guarantee delivery by Friday, but we will if we possibly can.

  • ✓

    'You should apply for that scholarship.' 'I know I should.'

Với các dạng hoàn thành và tiếp diễn, ta có thể giữ nhiều hơn một trợ động từ. Cả hai cách đều đúng; giữ hai trợ động từ thì nhấn mạnh hoặc chính xác hơn một chút.

Câu hỏiCác câu trả lời có thể dùng
Has the parcel arrived?It may have. / It may have done. (tiếng Anh-Anh)
Has she been told about the change?She should have been. / She should have.
Will the work be finished by June?It should be. / It should.

3Giữ lại to: I'd like to, I didn't mean to

verb + to (the infinitive after to is left out)

Khi một động từ nguyên mẫu có to đã được nhắc đến, ta có thể bỏ động từ nhưng thường giữ lại chữ to. Điều này rất phổ biến sau want, would like, would love, hope, try, mean, need, have, ought, used, be able, be going và những động từ tương tự. Không có to, câu tiếng Anh nghe như bị cụt, dù cách nói tương đương trong nhiều ngôn ngữ khác hoàn toàn bình thường (tiếng Việt chỉ cần nói "Có, tôi muốn").

  • ✓

    'Are you coming to the leaving party?' 'I'd love to, but I'm working that evening.'

  • ✓

    You don't have to give a speech if you don't want to.

  • ✓

    'You've deleted the whole file!' 'Sorry — I didn't mean to.'

  • ✓

    I wanted to study medicine, but my grades weren't high enough for me to be able to.

  • ✓

    She doesn't play the violin much now, but she used to.

  • ✓

    'Have you booked the tickets?' 'No, but I'm going to this evening.'

Nếu động từ bị lược là be, hoặc động từ ở dạng hoàn thành, ta giữ be hoặc have sau to: 'Is she qualified?' 'She claims to be.' 'Did he check the figures?' 'He was supposed to have.' Bỏ be ở đây sẽ làm câu sai ngữ pháp.

4Thay thế bằng so và not: I hope so, I'm afraid not

Sau một số động từ chỉ suy nghĩ và lời nói, ta thay cả một mệnh đề that bằng so (khẳng định) hoặc not (phủ định). 'Will the flight be on time?' 'I think so.' có nghĩa là 'I think that the flight will be on time.' Đây là một trong những khuôn mẫu thường gặp nhất trong tiếng Anh nói.

Các động từ dùng với so và not

Khẳng địnhPhủ định
I think so.I don't think so. (I think not mang tính trang trọng)
I expect so.I don't expect so. / I expect not.
I suppose so.I don't suppose so. / I suppose not.
I believe so.I don't believe so. / I believe not. (trang trọng)
I imagine so.I don't imagine so. / I imagine not.
I hope so.I hope not. (không bao giờ nói I don't hope so)
I'm afraid so.I'm afraid not. (không bao giờ nói I'm not afraid so)
It seems / appears so.It seems / appears not.

Với think, expect, suppose, believe và imagine, dạng phủ định thường được tạo bằng don't + động từ + so; dạng có not thì trang trọng hoặc cổ hơn. Với hope và be afraid, chỉ có thể dùng dạng có not. I'm afraid so và I'm afraid not là những cách lịch sự để báo tin không vui: 'Is the museum closed today?' 'I'm afraid so.' (Đúng vậy, tiếc là thế.)

  • ✓

    'Will we need our passports?' 'I imagine so — it's an international flight.'

  • ✓

    'Is the shop open on bank holidays?' 'I don't think so.'

  • ✓

    'Do we have to resubmit the whole application?' 'I'm afraid so.'

  • ✓

    'Will the storm cause any damage?' 'Let's hope not.'

  • ✓

    'Has the decision been made yet?' 'It appears not.'

5Khi không thể dùng so và not

Không phải động từ chỉ suy nghĩ nào cũng đi được với so. Với know, be sure, be certain và agree, ta hoặc dùng riêng động từ, hoặc lặp lại một mệnh đề ngắn có trợ động từ. Dùng so sau chúng là một lỗi điển hình, kể cả ở trình độ cao.

SaiĐúng
'The deadline's tomorrow.' 'I know so.''The deadline's tomorrow.' 'I know.' / 'I know it is.'
'Will she pass?' 'I'm sure so.''Will she pass?' 'I'm sure she will.'
'Is he right?' 'I agree so.''Is he right?' 'I agree.' / 'I think so.'

So cũng có thể đứng đầu một câu trả lời ngắn với các động từ chỉ việc nghe và vẻ bề ngoài. Khuôn mẫu này cho thấy thông tin không mới với bạn, hoặc bạn đang thuật lại điều người khác đã kể: 'The new manager starts on Monday.' 'So I hear.' / 'So I've been told.' / 'So it seems.'

6Thay thế danh từ: one và ones

Để tránh lặp lại một danh từ đếm được, ta thay nó bằng one (số ít) hoặc ones (số nhiều). One/ones thường đứng sau một tính từ, the, this/that, which, each, every hoặc another, hoặc đứng trước một mệnh đề quan hệ hay một cụm giới từ. Khi nghĩa là "a/an + danh từ", chỉ cần one là đủ.

  • ✓

    These trainers are too small. Have you got any bigger ones?

  • ✓

    My laptop is much slower than the one you bought last year.

  • ✓

    'Which flat did you choose?' 'The one with the balcony.'

  • ✓

    I left my umbrella on the bus, so I'll have to buy one.

  • ✓

    Of all the proposals we received, this one is the most realistic.

Khi nào không dùng one/ones

Quy tắcVí dụ
Không dùng với danh từ không đếm được: chỉ cần bỏ danh từ đi.I prefer brown bread to white. (không nói white one)
Không dùng sau con số: chỉ cần dùng con số.I needed some apples, so I bought three. (không nói three ones)
Không dùng cho số nhiều không xác định: dùng some hoặc any.I've run out of pens. Can you lend me some? (không nói ones)
Thường không dùng sau sở hữu cách: dùng mine, yours, Anna's.This isn't my coat — it's Anna's. (không nói Anna's one)

7Thay thế cụm động từ: do so, do it, do that

Một cụm động từ có thể được thay bằng do so, do it hoặc do that. Nghĩa của chúng gần nhau nhưng khác nhau về văn phong và trọng tâm. Do so mang tính trung tính đến trang trọng và là lựa chọn chuẩn trong báo cáo, hướng dẫn và văn viết học thuật. Do it và do that mang tính khẩu ngữ hơn; do that thường thêm ý nhấn mạnh hoặc đối lập, và cả hai thường chỉ một hành động cụ thể, có chủ ý.

  • ✓

    The minister promised to publish the report, and she did so the following week.

  • ✓

    Passengers who wish to change their booking may do so online.

  • ✓

    Applicants are advised to apply early, and those who do so will receive a reply within ten days.

  • ✓

    'Someone needs to tell him the news.' 'I'll do it.'

  • ✓

    'He just walked out of the meeting.' 'Why did he do that?'

Do so thường thay cho hành động, không thay cho trạng thái. Ta không thể nói 'She knows the answer and I do so too'; thay vào đó ta dùng trợ động từ: She knows the answer, and so do I / and I do too.

8Tỉnh lược trong văn nói và văn viết

Trong hội thoại thân mật, ta thường bỏ các từ ở đầu câu: chủ ngữ, trợ động từ hoặc cả hai, đôi khi cả mạo từ. Kiểu "tỉnh lược theo tình huống" này chỉ dùng được khi các từ bị thiếu là hiển nhiên. Nó điển hình trong trò chuyện, tin nhắn và email giữa bạn bè, nhưng nên tránh trong văn viết trang trọng.

Thân mật (tỉnh lược)Dạng đầy đủ
Sounds great!That sounds great!
Seen Tom anywhere?Have you seen Tom anywhere?
Want a lift to the station?Do you want a lift to the station?
Don't know, sorry.I don't know, sorry.
Coming?Are you coming?
Told you so!I told you so!

Tiếng Anh viết dùng một kiểu tỉnh lược khác, bên trong câu. Khi hai mệnh đề được nối bằng and, but hoặc or, chủ ngữ, trợ động từ hoặc động từ bị lặp lại có thể được lược bỏ. Bỏ động từ ở mệnh đề thứ hai (gọi là gapping) nghe đặc biệt trang trọng và tao nhã.

  • ✓

    The researchers collected the samples and (they) analysed them in the laboratory.

  • ✓

    Some delegates travelled by train; others, by coach.

  • ✓

    The first group was given written instructions, the second, a short video.

  • ✓

    Someone has borrowed my charger, but I've no idea who.

9Văn phong trang trọng và thân mật

Tỉnh lược và thay thế xuất hiện ở mọi văn phong, nhưng việc chọn công cụ nào thường cho thấy văn bản trang trọng đến đâu. Hội thoại ưa các câu trả lời ngắn, tỉnh lược đầu câu và do it/do that. Văn viết trang trọng ưa do so, if so/if not, gapping và các dạng với not như I believe not.

Thân mật / văn nóiTrang trọng / văn viết
'Will it be ready?' 'Don't think so.''Will the work be completed on time?' 'I believe not.'
Want to come? If you do, let me know.Do you wish to attend? If so, please complete the form.
She said she'd fix it and she did it.She undertook to resolve the issue and did so promptly.
'Has he paid?' 'He might've done.'It is possible that payment has been made.
Some went by bus, some went by train.Some travelled by bus, others by train.

10Lỗi thường gặp của người học trình độ cao

Tỉnh lược và thay thế (ellipsis và substitution): bài kiểm tra

Bài kiểm tra bằng tiếng Anh: như vậy bạn được luyện tiếng Anh.

GameFix the mistake: Ellipsis and substitutionFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bài học này có ích không? Hãy chia sẻ với bạn bè hoặc với lớp của bạn.