1Cấu trúc: động từ khuyết thiếu + have + quá khứ phân từ
Để suy luận về quá khứ, chúng ta giữ nguyên động từ khuyết thiếu và thêm have + quá khứ phân từ (dạng thứ ba của động từ: gone, seen, forgotten, left). Động từ khuyết thiếu không bao giờ thay đổi: không có "musted" hay "had must". Từ have cũng không bao giờ thay đổi — luôn là have, kể cả với he, she và it, vì nó đứng sau một động từ khuyết thiếu.
| Động từ khuyết thiếu | Ví dụ |
|---|---|
| must have | She must have forgotten about the meeting. |
| may have | They may have taken the wrong road. |
| might have | He might have left his phone at home. |
| could have | The letter could have got lost in the post. |
| can't have | You can't have finished already! |
| couldn't have | She couldn't have known about the party. |
2Must have: gần như chắc chắn là có
Chúng ta dùng must have khi bằng chứng khiến chúng ta gần như chắc chắn rằng một việc đã xảy ra. Ở đây nó không có nghĩa là bắt buộc — mà là một kết luận logic. Chúng ta không thể chắc chắn 100%, vì chúng ta không tận mắt nhìn thấy, nhưng không có cách giải thích hợp lý nào khác. Trong tiếng Việt, ý này thường được diễn đạt bằng "chắc hẳn là… đã…".
- ✓
The streets are wet. It must have rained in the night.
- ✓
You got 98% in the exam? You must have worked really hard.
- ✓
Ben isn't at his desk and his coat has gone. He must have gone home.
- ✓
I can't find my keys. I must have left them at the office.
3Can't have / couldn't have: gần như chắc chắn là không
Trái nghĩa với must have là can't have hoặc couldn't have. Chúng ta dùng chúng khi bằng chứng khiến chúng ta gần như chắc chắn rằng một việc đã không xảy ra hoặc không thể xảy ra. Hai dạng này có nghĩa gần như nhau; couldn't have thường gặp hơn một chút trong truyện kể và lời tường thuật.
- ✓
He can't have seen us — he didn't even wave.
- ✓
You can't have spent all your money already! You only got it yesterday.
- ✓
She couldn't have taken the train: there were no trains because of the strike.
- ✓
That can't have been Anna you saw. She's in Australia this month.
4May have / might have / could have: có thể
Khi nghĩ rằng một việc có thể đã xảy ra nhưng không chắc, chúng ta dùng may have, might have hoặc could have. Ba dạng này có nghĩa rất gần nhau. May have có thể nghe trang trọng hơn một chút; might have thông dụng nhất trong hội thoại; could have gợi ý rằng việc đó đã có khả năng xảy ra.
- ✓
Lucy is late. She might have missed the bus.
- ✓
I'm not sure where I put the receipt. I may have thrown it away.
- ✓
Someone could have taken your umbrella by mistake.
- ✓
The email might have gone into your spam folder.
Dạng phủ định might not have và may not have có nghĩa là "có lẽ việc đó đã không xảy ra". Hãy chú ý rằng chúng rất khác với can't have — vốn có nghĩa là "tôi chắc chắn việc đó đã không xảy ra".
| Câu | Ý nghĩa |
|---|---|
| She might not have heard the doorbell. | Có lẽ cô ấy đã không nghe thấy. |
| She can't have heard the doorbell. | Tôi chắc chắn là cô ấy đã không nghe thấy. |
5Thang mức độ chắc chắn
Sẽ dễ hơn nếu bạn hình dung các động từ khuyết thiếu nằm trên một cái thang, từ "gần như chắc chắn là có" đến "gần như chắc chắn là không". Khi suy luận, trước tiên hãy xác định bạn chắc chắn đến mức nào, rồi mới chọn động từ khuyết thiếu.
| Chắc chắn đến mức nào? | Động từ khuyết thiếu | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khoảng 95% là có | must have | The lights are off. They must have gone to bed. |
| Khoảng 50% — có thể có | may / might / could have | They might have gone to bed. |
| Khoảng 50% — có thể không | may not / might not have | They might not have gone to bed yet. |
| Khoảng 95% là không | can't / couldn't have | They can't have gone to bed — it's only eight o'clock. |
6Dạng tiếp diễn: must have been doing
Khi lời suy luận nói về một hành động đang diễn ra tại một thời điểm trong quá khứ (không phải một hành động đã hoàn tất), chúng ta dùng dạng tiếp diễn: động từ khuyết thiếu + have been + -ing. So sánh: She must have slept (một hành động đã hoàn tất) và She must have been sleeping (lúc đó cô ấy đang ngủ).
- ✓
I phoned you at midnight but you didn't answer. You must have been sleeping.
- ✓
He can't have been listening — he didn't understand a single question.
- ✓
She looked very relaxed. She might have been reading a good book.
- ✓
The driver could have been using his phone when the accident happened.
| Dạng đơn (đã hoàn tất) | Dạng tiếp diễn (đang diễn ra) |
|---|---|
| He must have finished work early. | He must have been working when you called. |
| They might have seen the film. | They might have been watching a film. |
7Suy luận về hiện tại hay về quá khứ?
Bạn đã biết các dạng ở hiện tại: She must be tired. He can't be at home. They might be busy. Để chuyển lời suy luận về quá khứ, hãy đổi động từ nguyên mẫu (be, know, work) thành động từ nguyên mẫu hoàn thành (have been, have known, have worked). Bản thân động từ khuyết thiếu vẫn giữ nguyên. Tiếng Việt chỉ cần thêm "đã" ("chắc là cô ấy đã ở chỗ làm"), còn tiếng Anh phải thay đổi cả cấu trúc phía sau động từ khuyết thiếu.
| Suy luận về hiện tại | Suy luận về quá khứ |
|---|---|
| She must be at work. (bây giờ) | She must have been at work. (hôm qua) |
| He can't know the answer. | He can't have known the answer. |
| They might be lost. | They might have got lost. |
| You must be joking! | You must have been joking! |
| She could be sleeping. | She could have been sleeping. |
- ✓
Tom isn't answering. He must be in a meeting. (now)
- ✓
Tom didn't answer this morning. He must have been in a meeting. (in the past)
8Could have: suy luận hay cơ hội bị bỏ lỡ?
Hãy cẩn thận: could have có hai nghĩa. Trong bài này, nó có nghĩa là "có thể việc đó đã xảy ra" (một lời suy luận). Nó cũng có thể có nghĩa là "việc đó đã có thể xảy ra, nhưng thực tế không xảy ra" (một cơ hội bị bỏ lỡ hoặc một lần may mắn thoát nạn). Ngữ cảnh sẽ cho bạn biết người nói muốn dùng nghĩa nào.
| Câu | Ý nghĩa |
|---|---|
| Where's my wallet? I could have dropped it in the taxi. | Suy luận: có lẽ tôi đã làm rơi nó. |
| You could have hurt yourself! Be more careful. | Khả năng không xảy ra: việc đó đã có thể xảy ra, nhưng bạn không bị thương. |