1Những cách khác để nói if
Bạn đã biết các loại câu điều kiện chính và từ unless (= if … not) từ các bài ở trình độ B1. Ở trình độ B2, bạn cần những công cụ chính xác hơn. If mang nghĩa trung tính: nó chỉ đơn giản nói rằng việc này phụ thuộc vào việc kia. Các cách diễn đạt trong bài này thêm một sắc thái nghĩa: một điều kiện chặt chẽ (as long as, provided, on condition that, only if), một sự phòng ngừa (in case), một tình huống tưởng tượng để suy nghĩ (suppose, supposing, what if), một kết quả không thay đổi (even if) hoặc hậu quả của việc không làm điều gì đó (otherwise, or else).
| Cách diễn đạt | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| as long as / so long as | chỉ với điều kiện này | You can stay up late as long as you're quiet. |
| provided (that) / providing (that) | chỉ với điều kiện này (trang trọng hơn) | Provided you book in advance, you'll get a seat. |
| on condition that | một điều kiện chặt chẽ, chính thức | They got the flat on condition that they paid six months in advance. |
| only if | trong trường hợp này và không có trường hợp nào khác | I'll go only if you come with me. |
| in case | để phòng ngừa, vì điều đó có thể xảy ra | Take a map in case you get lost. |
| otherwise / or (else) | nếu không | Wear a coat, otherwise you'll get cold. |
| suppose / supposing / what if | hãy tưởng tượng rằng | What if the shop is closed? |
| even if | dù có hay không cũng vậy | I'll finish it even if it takes all night. |
2As long as và so long as
As long as nghĩa là "chỉ khi" hoặc "với điều kiện là" (miễn là). Nó khiến điều kiện nghe quan trọng: kết quả sẽ xảy ra, nhưng chỉ khi điều kiện này đúng. Cách nói này rất phổ biến trong lời nói hằng ngày, nhất là khi chúng ta cho phép ai làm gì, thỏa thuận với ai, hoặc nói điều gì thực sự quan trọng với mình. So long as có nghĩa hoàn toàn giống vậy; nó hơi cổ hơn một chút, nhưng bạn vẫn sẽ nghe thấy.
- ✓
You can borrow my laptop as long as you bring it back tomorrow.
- ✓
I don't mind what we watch as long as it isn't a horror film.
- ✓
As long as you work hard, you'll pass the exam.
- ✓
The dog can come in so long as he stays off the sofa.
- ✓
Any colour is fine as long as it matches the curtains.
As long as cũng có thể dùng trong câu tưởng tượng (câu điều kiện loại 2). Khi đó, theo sau nó là một dạng quá khứ, và mệnh đề chính có would: I would live anywhere as long as I had a good internet connection.
3Provided, providing và on condition that
Provided (that) và providing (that) có nghĩa giống as long as, nhưng nghe trang trọng hơn. Chúng thường gặp trong nội quy, thỏa thuận, thông báo và văn viết cẩn thận. Từ that có thể bỏ: provided that you pay = provided you pay. Provided phổ biến hơn providing một chút, nhất là trong văn viết.
- ✓
Provided the weather stays dry, the match will go ahead.
- ✓
You may leave early providing that you finish your report first.
- ✓
Students can use the library at weekends provided that they show their card.
- ✓
Providing there are no delays, we'll land at half past nine.
On condition that là cách nói mạnh nhất và trang trọng nhất. Nó mô tả một điều kiện chặt chẽ hoặc chính thức, thường có trong hợp đồng, luật và các thỏa thuận nghiêm túc. Cách nói này không phổ biến trong hội thoại thân mật. Lưu ý rằng chúng ta cần từ that, và giới từ là on: ✗ in condition that, ✗ on condition of you pay.
- ✓
The bank agreed to lend them the money on condition that they paid it back within five years.
- ✓
She accepted the job on condition that she could work from home on Fridays.
- ✓
You can use these photos on condition that you name the photographer.
Từ thân mật đến trang trọng
| Văn phong | Ví dụ |
|---|---|
| thân mật, văn nói | You can come as long as you don't make a mess. |
| trung tính | You can come if you don't make a mess. |
| trang trọng | Guests are welcome provided that they respect the house rules. |
| rất trang trọng, chính thức | The licence is granted on condition that the rules are respected. |
4Only if: một điều kiện, không có điều kiện nào khác
Only if khiến điều kiện trở nên duy nhất: kết quả xảy ra trong trường hợp này và không có trường hợp nào khác. If mang nghĩa trung tính (có thể còn có lý do khác nữa), còn only if đóng lại mọi khả năng khác. Nó gần nghĩa với as long as và provided, nhưng còn mạnh hơn, và thường nghe như một lời cảnh báo hoặc một quyết định dứt khoát.
| Câu | Nghĩa |
|---|---|
| I'll go to the party if Sam goes. | Việc Sam đi là một lý do tốt để tôi đi. |
| I'll go to the party only if Sam goes. | Việc Sam đi là lý do duy nhất; không có anh ấy, tôi sẽ không đi. |
| You'll get a refund only if you keep the receipt. | Không có hóa đơn = không được hoàn tiền. |
- ✓
Use this button only if there is an emergency.
- ✓
The plan will work only if everybody helps.
- ✓
I'll lend you my guitar, but only if you promise to look after it.
5Không dùng will sau những từ này
Quy tắc vàng của câu điều kiện loại 1 cũng đúng với tất cả các từ trong bài này: trong phần điều kiện, chúng ta dùng thì hiện tại để nói về tương lai, không dùng will. Điều này đúng sau as long as, so long as, provided, providing, on condition that, only if, in case, even if, suppose và what if. Will nằm ở phần kết quả của câu, không bao giờ ở phần điều kiện.
| ✗ Sai | ✓ Đúng |
|---|---|
| as long as you will be careful | as long as you are careful |
| provided it won't rain | provided it doesn't rain |
| in case the shop will be closed | in case the shop is closed |
| even if she will say sorry | even if she says sorry |
| only if they will agree | only if they agree |
- ✓
I'll cook dinner as long as you do the washing-up.
- ✓
We will finish on time provided nobody gets ill.
- ✓
I'll take some cash in case the café doesn't accept cards.
- ✗
Provided that the train will be on time, we'll be there by six.
Không dùng will trong phần điều kiện: Provided that the train is on time…
Sau những từ này cũng có thể dùng các dạng hiện tại khác, ví dụ thì Present Perfect cho một việc đã hoàn thành: You can go out as long as you've finished your homework. Provided you've paid, you can collect the tickets at the door.
6In case: phòng ngừa, không phải điều kiện
In case trông giống if, nhưng nghĩa thì hoàn toàn khác. Chúng ta dùng in case để giải thích lý do mình làm một việc ngay bây giờ: chúng ta làm việc đó để phòng ngừa, vì một điều gì đó có thể xảy ra sau này (giống "phòng khi", "lỡ như" trong tiếng Việt). Hành động vẫn diễn ra dù sự việc kia có xảy ra hay không. Take an umbrella in case it rains = hãy mang ô ngay bây giờ, vì trời có thể mưa. Bạn mang ô kể cả khi trời nắng suốt cả ngày.
- ✓
I'll write down your number in case I forget it.
- ✓
Pack a jumper in case it gets cold in the evening.
- ✓
Let's buy some extra bread in case your cousins stay for lunch.
- ✓
Keep the receipt in case you need to take the shoes back.
- ✓
I always carry a charger in case my phone runs out of battery.
Khi nói về quá khứ, chúng ta dùng thì Past Simple sau in case: I took an umbrella in case it rained. She saved two copies of the file in case one got lost. Chúng ta thường thêm just để cho thấy nguy cơ là nhỏ: Bring a coat, just in case. Ở đây, just in case là một cụm hoàn chỉnh đứng ở cuối câu ("cho chắc", "để phòng thôi").
7In case hay if?
Đây là một trong những cặp đối lập quan trọng nhất ở trình độ B2. Với if, hành động chỉ xảy ra sau điều kiện, và chỉ khi điều kiện đó đúng. Với in case, hành động xảy ra trước, như một sự chuẩn bị, và dù thế nào nó cũng xảy ra. Người học thường dùng in case ở chỗ tiếng Anh cần if, vì in case nghe có vẻ "giống" if. Hãy nhớ: in case gần với "phòng khi" trong tiếng Việt, còn if tương ứng với "nếu".
| If (điều kiện) | In case (phòng ngừa) |
|---|---|
| I'll buy some milk if we need it. = Tôi sẽ kiểm tra trước; tôi chỉ mua nếu chúng ta cần. | I'll buy some milk in case we need it. = Tôi sẽ mua ngay bây giờ; có thể chúng ta sẽ cần. |
| Call me if you get lost. = hãy gọi cho tôi sau khi bạn bị lạc. | Take my number in case you get lost. = hãy lấy số ngay bây giờ, trước khi có chuyện gì xảy ra. |
| If it rains, we'll eat inside. = khi trời mưa thì chúng ta sẽ quyết định. | Let's put the tables in the garage in case it rains. = chúng ta sẽ làm việc đó ngay bây giờ, cho an toàn. |
- ✓
If the bus is late, I'll take a taxi.
Tôi chỉ đi taxi nếu xe buýt đến muộn.
- ✓
I'll leave early in case the bus is late.
Dù thế nào tôi cũng đi sớm, cho chắc.
- ✗
In case you need help, just give me a call.
Chỉ khi cần giúp đỡ thì mới gọi, nên đây là một điều kiện: If you need help, just give me a call.
8Otherwise và or (else): nếu không
Otherwise nghĩa là "nếu không" hoặc "nếu điều này không xảy ra". Nó nêu kết quả của việc KHÔNG làm điều thứ nhất. Chúng ta thường dùng nó sau lời khuyên, chỉ dẫn và cảnh báo. Or và or else có cùng nghĩa và thân mật hơn; or else có thể nghe như một lời cảnh báo mạnh. Otherwise thường đứng ở đầu một mệnh đề mới, sau dấu phẩy, dấu chấm hoặc dấu chấm phẩy.
- ✓
Write it down, otherwise you'll forget it. (= if you don't write it down, you'll forget it)
- ✓
We need to leave now. Otherwise, we'll miss the beginning of the play.
- ✓
Hurry up, or we'll be late!
- ✓
Turn that music down, or else you'll wake the baby.
- ✓
You should save your work regularly; otherwise you might lose it.
Thì của động từ sau otherwise phụ thuộc vào tình huống thực tế. Với tương lai có thật, dùng will, might hoặc could: Book now, otherwise the tickets will sell out. Với hiện tại hoặc quá khứ tưởng tượng, dùng would hoặc would have: I've got a cold; otherwise I would come with you. Luckily we had a map; otherwise we would have got lost. Bạn có thể luyện tập thêm các dạng này ở bài trình độ C1.
| Với otherwise | Cùng ý với if |
|---|---|
| Take a taxi, otherwise you'll be late. | If you don't take a taxi, you'll be late. |
| Put on sun cream, or you'll get burnt. | If you don't put on sun cream, you'll get burnt. |
| I'm busy tonight; otherwise I'd help you. | If I weren't busy tonight, I'd help you. |
9Suppose, supposing và what if
Những cách diễn đạt này có nghĩa là "hãy tưởng tượng rằng" (giả sử). Chúng ta dùng chúng để mời ai đó nghĩ về một tình huống có thể xảy ra, thường là trong câu hỏi. Chúng phổ biến trong hội thoại, khi mọi người lên kế hoạch, lo lắng hoặc bàn bạc ý tưởng. Giống như if, theo sau chúng có thể là thì hiện tại (một khả năng có thật) hoặc thì quá khứ (một tình huống tưởng tượng hoặc ít có khả năng xảy ra). Thì quá khứ khiến tình huống có vẻ xa hơn và mang tính giả định hơn.
| Khả năng có thật (hiện tại) | Ít có khả năng, tưởng tượng (quá khứ) |
|---|---|
| What if it rains tomorrow? Will we still go? | What if it rained every day for a month? What would we do? |
| Suppose the shop is closed. Where will we buy food? | Suppose you found a wallet in the street. Would you keep it? |
| Supposing they don't come — shall we start without them? | Supposing you won a million pounds, how would you spend it? |
- ✓
What if we miss the last train? We'll have to get a taxi.
- ✓
Suppose you could live anywhere in the world. Where would you go?
- ✓
Supposing the teacher asks us about the homework — what shall we say?
- ✓
What if I had a dog? Would you look after it when I'm away?
What if cũng có thể dùng để đưa ra một gợi ý lịch sự: What if we took the train instead? Cách nói này nghe nhẹ nhàng hơn Let's take the train. Với thì quá khứ, nó cũng có thể nói về quá khứ: What if you had fallen? (= hãy tưởng tượng nếu bạn đã ngã — chắc sẽ khủng khiếp lắm).
10Even if hay even though?
Even if nêu một điều kiện: nó có nghĩa là kết quả vẫn như vậy dù điều kiện có xảy ra hay không. Even though nêu một sự thật: nó có nghĩa là "although" (một điều là thật, nhưng kết quả lại gây ngạc nhiên). Hai cách nói này dễ nhầm lẫn vì trông giống nhau, và trong tiếng Việt cả hai đều có thể dịch là "dù" hay "cho dù".
| Even if (một điều kiện có thể xảy ra) | Even though (một sự thật) |
|---|---|
| Even if it rains, we'll go for a walk. (Trời có thể mưa; điều đó không quan trọng.) | Even though it was raining, we went for a walk. (Trời thực sự đã mưa.) |
| Even if you apologise, she won't forgive you. | Even though he apologised, she didn't forgive him. |
| I'd never sell this ring, even if I needed money. | Even though I need money, I won't sell this ring. |
- ✓
I'm going to finish this book tonight even if I have to stay up late.
- ✓
Even though she was tired, she helped me with the boxes.
- ✗
Even if he is very rich, he lives in a tiny flat.
Anh ấy thực sự giàu — đó là một sự thật, nên hãy dùng Even though he is very rich…
11Các lỗi thường gặp
Phần lớn lỗi với những cách diễn đạt này đến từ hai nguyên nhân: đặt will vào phần điều kiện (vì câu nói về tương lai, người học muốn dùng will, giống như "sẽ" trong tiếng Việt) và dùng in case như thể nó có nghĩa là if. Hãy kiểm tra mọi câu xem có hai lỗi này không trước tiên.