1Have something done: dịch vụ
Chúng ta dùng have + tân ngữ + quá khứ phân từ khi người khác làm một việc cho mình, thường là vì mình trả tiền cho họ hoặc đó là công việc của họ: thợ cắt tóc, thợ sửa xe, nha sĩ, thợ xây, người dọn dẹp. Người làm việc đó thường không được nhắc đến, vì điều đó đã rõ ràng. Trật tự từ rất quan trọng: tân ngữ (my hair, the car) đứng giữa have và quá khứ phân từ. Nếu bạn đổi trật tự, nghĩa sẽ thay đổi hoàn toàn.
| Thể sai khiến | Ai đã làm? |
|---|---|
| I had my hair cut yesterday. | Thợ cắt tóc đã cắt tóc cho tôi. |
| We had the kitchen painted. | Một thợ sơn đã sơn, không phải chúng tôi. |
| She has her nails done every month. | Một thợ làm móng làm móng cho cô ấy. |
| He had his eyes tested. | Một chuyên viên đo mắt đã kiểm tra mắt cho anh ấy. |
| They had a new boiler fitted. | Một thợ ống nước đã lắp nó. |
| I need to have my suit cleaned. | Tiệm giặt khô sẽ giặt nó. |
So sánh
| Câu | Nghĩa |
|---|---|
| I cut my hair. | Tôi đã tự làm. |
| I had my hair cut. | Ai đó (thợ cắt tóc) đã cắt cho tôi. |
| I had cut my hair. | Past Perfect: tôi đã tự cắt tóc trước một việc khác. |
2Get something done: thân mật, và cần nỗ lực
Get something done có cùng nghĩa với have something done, nhưng thân mật hơn và rất phổ biến trong tiếng Anh-Anh hằng ngày. Get đôi khi gợi ý rằng việc đó cần nỗ lực, sự sắp xếp hoặc cần làm gấp — rằng chúng ta phải làm cho nó xảy ra: I must get this essay finished tonight. Finally, I got the washing machine fixed. Get cũng phổ biến hơn trong câu mệnh lệnh và sau must, need to và should.
| have (trung tính) | get (thân mật hơn) |
|---|---|
| We had the car serviced. | We got the car serviced. |
| I'm having my teeth checked tomorrow. | I'm getting my teeth checked tomorrow. |
| You should have that cut looked at. | You should get that cut looked at. |
- ✓
Get your hair cut! It's far too long.
- ✓
I need to get my phone screen replaced.
- ✓
We finally got the roof repaired after months of phone calls.
- ✓
I'll get the documents sent to you by Friday.
- ✓
Where did you get your photos printed?
3Trải nghiệm không hay: She had her bag stolen
Cũng cấu trúc này — have / get + tân ngữ + quá khứ phân từ — được dùng cho những điều không vui xảy ra với chúng ta, thường do người khác gây ra. Trong trường hợp này, chúng ta không sắp xếp việc đó, và tất nhiên cũng không muốn nó xảy ra. Nghĩa gần giống câu bị động, nhưng trọng tâm là người phải chịu. Cách dùng này rất phổ biến với những từ như stolen, broken, damaged và cancelled. Nó gần với cách nói "bị" trong tiếng Việt: "Cô ấy bị mất túi trên tàu".
| Thể sai khiến (trải nghiệm) | Nghĩa bị động |
|---|---|
| She had her bag stolen on the train. | Her bag was stolen. |
| We had our flight cancelled. | Our flight was cancelled. |
| He got his nose broken playing rugby. | His nose was broken. |
| They had their car damaged in the storm. | Their car was damaged. |
| I had my phone taken while I was asleep on the bus. | My phone was taken. |
4Thể sai khiến ở các thì khác nhau
Chỉ có have hoặc get thay đổi để thể hiện thì. Quá khứ phân từ giữ nguyên trong mọi dạng. Vì ở đây have là một động từ chính bình thường, câu hỏi và câu phủ định ở thì Present Simple và Past Simple dùng do, does và did — không dùng haven't hay hadn't.
| Thì | Ví dụ |
|---|---|
| Present simple | I have my car washed every month. |
| Present continuous | We're having the house painted this week. |
| Past simple | She had her hair dyed last Saturday. |
| Past continuous | I was having my teeth cleaned when you called. |
| Present perfect | Have you had your eyes tested recently? |
| Past perfect | He had had his bike stolen twice before. |
| Future (will) | I'll have the documents delivered to your office. |
| Going to | They're going to have a swimming pool built. |
| Động từ khuyết thiếu | You should get your brakes checked. |
| Dạng -ing | I hate having my photo taken. |
| Động từ nguyên mẫu | I need to have this jacket cleaned. |
Câu hỏi và câu phủ định
| Phủ định | Câu hỏi |
|---|---|
| I didn't have my hair cut. | Did you have your hair cut? |
| She doesn't have her nails done. | Where does she have her nails done? |
| We haven't had the windows cleaned yet. | Have you had the windows cleaned? |
| He isn't getting his car fixed. | When are you getting your car fixed? |
5Have someone do / get someone to do
Đôi khi chúng ta muốn nói ai là người làm việc đó. Khi đó, chúng ta dùng một cấu trúc khác, với người làm tân ngữ và một động từ ở dạng chủ động. Với have, chúng ta dùng động từ nguyên mẫu không có to: I'll have the receptionist call you a taxi. Với get, chúng ta dùng to + động từ nguyên mẫu: I got my brother to help me. Get someone to do something thường có nghĩa là thuyết phục ai đó, hoặc nhờ họ làm một việc mà có thể họ không muốn làm.
| Cấu trúc | Ví dụ |
|---|---|
| have + người + động từ nguyên mẫu | The manager had her assistant book the hotel. |
| have + người + động từ nguyên mẫu | I'll have the mechanic check the tyres. |
| get + người + to + động từ nguyên mẫu | I got my sister to lend me her car. |
| get + người + to + động từ nguyên mẫu | Can you get Tom to call me back? |
| have / get + vật + quá khứ phân từ | I had / got the tyres checked. |
- ✓
I finally got my dad to buy me a new laptop.
- ✓
The teacher had the students write a summary.
- ✓
We couldn't get the baby to sleep.
- ✓
I'll have someone show you to your room.
6Thể sai khiến hay câu bị động?
Thể sai khiến và câu bị động đều dùng quá khứ phân từ, và đều tập trung vào hành động hơn là người thực hiện. Sự khác nhau nằm ở trọng tâm. Câu bị động lấy vật làm chủ ngữ: The car was repaired. Câu sai khiến lấy người đã sắp xếp dịch vụ (hoặc đã chịu trải nghiệm đó) làm chủ ngữ: I had the car repaired. Vì vậy, thể sai khiến cho chúng ta biết ai đã muốn hoặc đã sắp xếp hành động đó.
| Bị động (trọng tâm là vật) | Sai khiến (trọng tâm là người) |
|---|---|
| My car was repaired yesterday. | I had my car repaired yesterday. |
| The house is being painted. | We're having the house painted. |
| Her bag was stolen. | She had her bag stolen. |
| My eyes have just been tested. | I've just had my eyes tested. |
Cả hai cấu trúc đều đúng, nhưng thể sai khiến tự nhiên hơn khi bạn nói về bản thân và những việc mình sắp xếp. Trong hội thoại, I had my car repaired nghe gần gũi, mang tính cá nhân hơn nhiều so với My car was repaired.
7Từ vựng thông dụng về dịch vụ
Dưới đây là một số cụm từ hữu ích thường đi với have / get something done. Học chúng thành từng cụm sẽ giúp bạn nói tự nhiên hơn.
| Nơi chốn / người | Cụm từ sai khiến |
|---|---|
| Tiệm cắt tóc (hairdresser's) | have your hair cut / dyed / styled |
| Gara ô tô (garage) | have your car serviced / repaired / washed |
| Cửa hàng kính mắt (optician's) | have your eyes tested, have new glasses made |
| Phòng khám nha khoa (dentist's) | have a tooth filled / taken out, have your teeth checked |
| Ở nhà | have the house painted, have a new kitchen fitted, have the windows cleaned |
| Thợ may / tiệm giặt khô | have a dress altered, have a suit cleaned |
| Cửa hàng điện thoại | have your screen replaced, have your phone repaired |
- ✓
I'm having a tooth filled on Friday. I'm not looking forward to it!
- ✓
My gran had her wedding dress altered for my sister.
- ✓
When did you last have your car serviced?
8Các lỗi thường gặp
Phần lớn lỗi với thể sai khiến liên quan đến trật tự từ và việc dùng dạng Past Simple thay cho quá khứ phân từ. Hãy nhớ cấu trúc: have / get + vật + quá khứ phân từ.