1Mệnh đề thời gian là gì?
Mệnh đề thời gian bắt đầu bằng một từ chỉ thời gian (một liên từ) như when, as soon as, before, after, until hoặc once. Nó có chủ ngữ và động từ riêng, nhưng không thể đứng một mình: nó cần một mệnh đề chính. Mệnh đề chính cho biết điều gì sẽ xảy ra; mệnh đề thời gian cho biết khi nào.
| Mệnh đề chính | Mệnh đề thời gian |
|---|---|
| I'll call you | when I get home. |
| We'll have dinner | after Dad arrives. |
| Wait here | until I come back. |
| Text me | as soon as you hear the news. |
2Quy tắc vàng: thì hiện tại, không dùng will
Trong mệnh đề thời gian nói về tương lai, chúng ta dùng Present Simple (hoặc Present Perfect — xem bên dưới), dù hành động xảy ra trong tương lai. Will chỉ đứng trong mệnh đề chính. Bản thân từ chỉ thời gian đã cho thấy chúng ta đang nói về một thời điểm trong tương lai, nên tiếng Anh không cần thêm will lần nữa.
- ✓
I'll phone you when I arrive.
- ✗
I'll phone you when I will arrive.
Không dùng will sau when.
- ✓
She'll be very happy when she sees her present.
- ✓
Before you go out, please close the windows.
- ✓
We'll start the meeting as soon as everyone is here.
3Các từ chỉ thời gian
Mỗi từ chỉ thời gian thể hiện một mối quan hệ khác nhau giữa hai hành động. Hãy học nghĩa của chúng qua các ví dụ.
| Từ chỉ thời gian | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| when | khi, vào lúc mà | I'll tell her when I see her. |
| as soon as | ngay khi | I'll call you as soon as I land. |
| before | trước khi | Have a shower before you go to bed. |
| after | sau khi | We'll go for a walk after we have lunch. |
| until / till | cho đến khi (rồi dừng lại) | I'll wait until you come. |
| once | một khi, ngay sau khi (việc gì đó đã xong) | Once you learn to swim, you never forget. |
- ✓
As soon as the bell rings, the students will run outside.
- ✓
I'll do my homework after I eat.
- ✓
Don't open your presents until everyone arrives.
- ✓
Once the paint is dry, we can put the pictures back on the wall.
- ✓
Before we leave, I'll check that the doors are locked.
4Thứ tự các mệnh đề và dấu phẩy
Mệnh đề thời gian có thể đứng trước hoặc đứng sau. Nghĩa không thay đổi. Nếu mệnh đề thời gian đứng trước, hãy đặt dấu phẩy sau nó. Nếu mệnh đề chính đứng trước, thông thường chúng ta không dùng dấu phẩy.
| Mệnh đề thời gian đứng trước | Mệnh đề chính đứng trước |
|---|---|
| When I get home, I'll call you. | I'll call you when I get home. |
| As soon as the rain stops, we'll go out. | We'll go out as soon as the rain stops. |
| Before you leave, turn off the lights. | Turn off the lights before you leave. |
5Present Perfect: khi một việc đã hoàn thành
Sau when, as soon as, after, once và until, chúng ta cũng có thể dùng Present Perfect (have / has + quá khứ phân từ). Nó nhấn mạnh rằng hành động thứ nhất sẽ hoàn toàn xong trước khi hành động thứ hai bắt đầu. Ở đây chúng ta vẫn không dùng will.
- ✓
When I've finished my homework, I'll call you.
- ✓
As soon as she's saved enough money, she'll buy a laptop.
- ✓
You can go out once you've tidied your room.
- ✓
I won't decide until I've spoken to my parents.
- ✓
After we've eaten, we'll go to the park.
| Present Simple | Present Perfect |
|---|---|
| When I read the book, I'll make notes. | When I've read the book, I'll lend it to you. |
| = cùng lúc: tôi vừa đọc vừa ghi chép | = tôi đọc xong trước, rồi mới cho bạn mượn |
Thường thì cả hai dạng đều dùng được, nghĩa chỉ khác nhau rất ít: I'll call you when I finish / when I've finished. Nhưng nếu hai hành động xảy ra cùng lúc, hãy dùng Present Simple: When I see her, I'll say hello (không nói when I've seen her).
6until hay by?
Until và by thường bị nhầm lẫn, vì trong tiếng Việt cả hai đều có thể dịch là "đến" ("ở đến 6 giờ", "hạn nộp đến thứ Sáu"). Nhưng nghĩa của chúng khác nhau. Until nghĩa là một hành động hay tình huống kéo dài liên tục cho đến một thời điểm nhất định rồi dừng lại. By nghĩa là không muộn hơn một thời điểm nhất định: hành động xảy ra vào một lúc nào đó trước hoặc đúng vào thời điểm đó.
| until (kéo dài đến) | by (không muộn hơn) |
|---|---|
| I'll be at work until six. (Tôi sẽ ở đó suốt từ bây giờ đến 6 giờ.) | I'll be home by six. (lúc 6 giờ hoặc sớm hơn) |
| You can keep the book until Friday. | Please return the book by Friday. |
| We'll wait until ten o'clock. | The film will finish by ten o'clock. |
Until có thể là giới từ (until Friday) hoặc liên từ đi với một mệnh đề (until you come back). By chỉ là giới từ. Trước một mệnh đề, chúng ta dùng by the time: By the time we arrive, the shop will be closed.
- ✓
Stay in bed until you feel better.
- ✓
I need to finish this essay by Monday.
- ✓
By the time you get here, I'll have dinner ready.
- ✓
I won't know my results until August.
not until = việc đó sẽ không xảy ra trước tháng Tám.
7when hay if?
Cả when và if đều đi với thì hiện tại khi nói về tương lai, nhưng nghĩa của chúng khác nhau. When cho thấy chúng ta chắc chắn hành động sẽ xảy ra. If cho thấy việc đó chỉ là có thể xảy ra.
| when (chắc chắn) | if (không chắc) |
|---|---|
| I'll phone you when I get to London. | I'll phone you if I have any problems. |
| When the film ends, we'll get a taxi. | If the film is boring, we'll leave early. |
| When you're eighteen, you can vote. | If you pass your driving test, you can borrow my car. |
8Mệnh đề chính có thể dùng gì?
Mệnh đề chính diễn tả tương lai theo những cách thông thường. Will là cách phổ biến nhất, nhưng chúng ta cũng có thể dùng be going to, can, might hoặc câu mệnh lệnh. Chỉ riêng mệnh đề thời gian mới có quy tắc đặc biệt về thì hiện tại.
- ✓
When I leave school, I'm going to travel for a year.
- ✓
As soon as you finish, you can go home.
- ✓
When you get to the station, call me.
- ✓
I might go for a run after it gets cooler.
- ✓
Don't cross the road until the green man appears.
Cả hai mệnh đề cũng có thể cùng nói về thói quen chung, giống câu điều kiện loại 0: When I get home from school, I always have a snack. Ở đây cả hai động từ đều ở Present Simple.
9Cẩn thận: when trong câu hỏi
Quy tắc dùng thì hiện tại chỉ áp dụng cho mệnh đề thời gian. Khi when là từ để hỏi, hoặc khi nó mở đầu một câu hỏi gián tiếp (I don't know when…, Do you know when…?), chúng ta dùng will như bình thường. Hãy tự hỏi: when ở đây có nghĩa là "vào lúc mà" (mệnh đề thời gian → thì hiện tại) hay "vào lúc nào" (câu hỏi → will)?
| Câu hỏi: dùng will được | Mệnh đề thời gian: thì hiện tại |
|---|---|
| When will you arrive? | Call me when you arrive. |
| I don't know when she'll be back. | I'll tell her when she's back. |
| Do you know when the results will be ready? | I'll email you when the results are ready. |