1Ôn nhanh hai dạng
Trong câu khẳng định, Past Simple chỉ có một từ (worked, went, saw) và dùng did trong câu nghi vấn và câu phủ định. Present Perfect luôn có hai phần: have / has + past participle (quá khứ phân từ: have worked, has gone, have seen). Hãy nhớ rằng với nhiều động từ bất quy tắc, quá khứ phân từ khác với dạng Past Simple.
| Past Simple | Present Perfect | |
|---|---|---|
| Khẳng định | She visited Rome. | She's visited Rome. |
| Phủ định | She didn't visit Rome. | She hasn't visited Rome. |
| Nghi vấn | Did she visit Rome? | Has she visited Rome? |
| Bất quy tắc | I saw it. / We went. | I've seen it. / We've gone. |
2Ý chính: thời gian đã kết thúc hay chưa kết thúc
Người nói tiếng Anh chọn thì bằng cách nhìn vào khoảng thời gian, chứ không chỉ nhìn vào hành động. Nếu hành động xảy ra trong một khoảng thời gian đã qua — yesterday, last summer, in 2015, when I was a child — chúng ta dùng Past Simple. Nếu khoảng thời gian chưa kết thúc — today, this week, my life, since Monday — hoặc nếu chúng ta không nhắc đến thời gian nào cả mà đang nghĩ về hiện tại, chúng ta dùng Present Perfect.
| Thời gian đã kết thúc → Past Simple | Thời gian chưa kết thúc → Present Perfect |
|---|---|
| I wrote three emails yesterday. | I've written three emails today. |
| We didn't see much sun last month. | We haven't seen much sun this month. |
| He worked in a bank for ten years. (Bây giờ anh ấy không làm ở đó nữa.) | He's worked in a bank for ten years. (Anh ấy vẫn đang làm ở đó.) |
| Shakespeare wrote 39 plays. | My sister has written two books. |
Hãy nhìn dòng cuối cùng. Shakespeare đã mất, nên cuộc đời ông là một khoảng thời gian đã kết thúc và chúng ta dùng Past Simple. Chị gái tôi vẫn còn sống và có thể viết thêm sách, nên cuộc đời chị ấy là một khoảng thời gian chưa kết thúc và chúng ta dùng Present Perfect. Cũng theo logic đó, chúng ta nói I lived in Paris for three years (tôi không còn sống ở đó nữa) nhưng I've lived in London for three years (tôi vẫn đang sống ở đó).
- ✓
I've had this bike since I was twelve. (I still have it.)
- ✓
I had a red bike when I was twelve. (I don't have it now.)
- ✓
Have you seen Tom this morning? (said at 10 a.m. — the morning isn't over)
- ✓
Did you see Tom this morning? (said at 4 p.m. — the morning is over)
3Từ chỉ thời gian: đi với thì nào?
Từ chỉ thời gian là manh mối tốt nhất. Một số từ luôn chỉ một thời điểm đã kết thúc và cần Past Simple. Một số khác chỉ một khoảng thời gian kéo dài đến hiện tại và thường đi với Present Perfect. Một vài từ, như today và this week, có thể đi với cả hai thì, tùy vào việc chúng ta xem khoảng thời gian đó là vẫn còn mở hay không.
Từ chỉ thời gian
| Past Simple (thời gian đã kết thúc) | Present Perfect (cho đến bây giờ) |
|---|---|
| yesterday, the day before yesterday | ever, never |
| last night / week / year | just, already, yet |
| two days ago, a long time ago | so far, up to now, until now |
| in 2010, in May, on Friday | recently, lately |
| at three o'clock, last weekend | today, this week, this year (vẫn đang tiếp diễn) |
| when I was young, then, after that | for… / since… (khoảng thời gian kéo dài đến bây giờ) |
- ✓
I finished the book two days ago.
- ✓
So far I've read half of the book.
- ✓
We moved to Bristol in 2019.
- ✓
Have you been to any concerts recently?
- ✓
She called me last night.
- ✓
She hasn't called me this week.
4Thời điểm cụ thể hay không có thời điểm?
Khi thời điểm chính xác là quan trọng, hoặc người nghe muốn biết nó, chúng ta cần Past Simple. Khi thời điểm không được biết, không quan trọng, hoặc chỉ đơn giản là "một lúc nào đó trước bây giờ", chúng ta dùng Present Perfect. Vì thế, các câu hỏi với When…? và What time…? luôn dùng Past Simple — chúng hỏi về một thời điểm cụ thể.
| Không có thời điểm / thời điểm không quan trọng | Một thời điểm cụ thể |
|---|---|
| I've lost my wallet. | I lost it on the bus this morning. |
| Someone has eaten my sandwich! | Who ate it? When did it happen? |
| They've bought a new house. | They bought it in March. |
5Tin tức: tin chính và các chi tiết
Khi đưa tin, chúng ta thường bắt đầu bằng Present Perfect. Nó nêu sự việc chính — điều mới mẻ và quan trọng ở hiện tại. Sau đó, khi thêm chi tiết — khi nào, ở đâu, như thế nào, ai — chúng ta chuyển sang Past Simple, vì lúc này chúng ta đang nói về một sự kiện cụ thể đã kết thúc. Bạn có thể nghe thấy cách nói này hằng ngày trên radio, trên TV và trong những cuộc trò chuyện với bạn bè.
- ✓
A lorry has crashed on the M25. It happened at about six o'clock this morning, and the driver was taken to hospital.
- ✓
Guess what? I've passed my driving test! I took it on Tuesday and the examiner said I drove really well.
- ✓
Scientists have discovered a new kind of frog. They found it in a forest in Peru last year.
- ✓
Oh no, I've broken my glasses. I dropped them on the floor when I got out of bed.
| Bước | Thì | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Tin chính | Present Perfect | Our cat has had kittens! |
| 2. Các chi tiết | Past Simple | She had them last night in the cupboard. |
| 3. Thêm chi tiết | Past Simple | We found them this morning. There were five! |
6Câu hỏi về trải nghiệm và câu hỏi tiếp theo
Những cuộc trò chuyện về trải nghiệm cũng theo cùng một mô hình. Câu hỏi đầu tiên hỏi về cuộc đời tính đến bây giờ (Present Perfect với ever). Nếu câu trả lời là có, các câu hỏi tiếp theo sẽ hỏi về lần cụ thể đó (Past Simple). Hãy chú ý cách người nói chuyển thì một cách tự nhiên.
- ✓
A: Have you ever tried surfing?
- ✓
B: Yes, I have. I tried it in Cornwall two summers ago.
- ✓
A: Did you like it?
- ✓
B: I loved it, but I fell into the water about fifty times!
| Trải nghiệm nói chung (Present Perfect) | Câu hỏi tiếp theo (Past Simple) |
|---|---|
| Have you ever met a famous person? | Who was it? Where did you meet them? |
| Has she ever won a prize? | What did she win it for? |
| I've been to Iceland. | Really? When did you go? Was it cold? |
7Been hay gone?
Trong Present Perfect, động từ go có hai quá khứ phân từ. Gone nghĩa là người đó đã đi và hiện vẫn đang ở nơi khác (hoặc đang trên đường đi). Been nghĩa là người đó đã đi và đã quay về — đó là một chuyến thăm hoặc một trải nghiệm. Trong Past Simple không có sự phân biệt này: chúng ta chỉ dùng went.
| Câu | Bây giờ người đó đang ở đâu? |
|---|---|
| Dad has gone to the supermarket. | Ở siêu thị hoặc đang trên đường đi — không ở nhà. |
| Dad has been to the supermarket. | Đã về nhà cùng đồ đi chợ. |
| Mia has gone to Canada for a year. | Bây giờ cô ấy đang ở Canada. |
| Mia has been to Canada twice. | Cô ấy đã đến Canada hai lần trong đời; bây giờ cô ấy không ở đó. |
| Mia went to Canada last year. | Past Simple: chúng ta chỉ biết là chuyến đi đã diễn ra. |
- ✓
Where's Jack? — He's gone to football practice. He'll be back at six.
- ✓
You look tired. — Yes, I've been to the gym.
- ✓
I've never been to a music festival.
8Kết quả ở hiện tại hay một câu chuyện đã kết thúc?
Đôi khi câu không có từ chỉ thời gian nào, và về mặt ngữ pháp thì cả hai thì đều có thể dùng được. Khi đó, lựa chọn phụ thuộc vào điều bạn muốn nói. Hãy dùng Present Perfect khi bạn đang nghĩ đến kết quả ở hiện tại. Hãy dùng Past Simple khi bạn đang kể một câu chuyện hoặc đang nghĩ về chính tình huống trong quá khứ.
| Present Perfect: kết quả ở hiện tại | Past Simple: sự việc trong quá khứ |
|---|---|
| I've cut my finger. (Nhìn này — nó đang chảy máu!) | I cut my finger while I was cooking. (kể lại câu chuyện) |
| Someone has opened the window. (Bây giờ trong phòng lạnh.) | Someone opened the window and then closed it again. |
| He's left his job. (Bây giờ anh ấy không có việc làm.) | He left his job and started a business. |
9Những lỗi điển hình
Trong tiếng Việt, động từ không bao giờ thay đổi hình thức, và chữ "đã" được dùng cho tất cả các tình huống này ("Tôi đã gặp anh ấy hôm qua", "Tôi đã sống ở đây hai năm"). Vì vậy, người học thường chọn thì theo hành động chứ không theo khoảng thời gian. Hãy kiểm tra các từ chỉ thời gian trong câu trước tiên.