Eenglish-tests.com
B1

Động từ khuyết thiếu chỉ khả năng

Khi không hoàn toàn chắc chắn về một điều gì đó, chúng ta không phải lúc nào cũng nói I think hay maybe. Tiếng Anh thường dùng một động từ khuyết thiếu (modal verb) thay vào đó: She must be at home — her car is outside. He can't be hungry — he has just had lunch. They might be on holiday. Các động từ khuyết thiếu này cho biết chúng ta chắc chắn đến mức nào, từ gần 100% đến gần 0% — giống như các từ "chắc hẳn", "có lẽ", "không thể nào" trong tiếng Việt. Trong bài này, bạn sẽ học cách dùng must, can't, may, might và could để phỏng đoán về hiện tại, cách tạo câu hỏi và dạng tiếp diễn, và must ở đây khác với must chỉ quy định và sự bắt buộc như thế nào.

1Phỏng đoán: động từ khuyết thiếu chỉ khả năng là gì?

Chúng ta rất hay nói về những điều mà mình không thể nhìn thấy hoặc kiểm tra. Tom ở đâu? Tại sao em bé khóc? Ai đang ở ngoài cửa? Chúng ta không biết chắc câu trả lời, nên chúng ta phỏng đoán (trong sách ngữ pháp, điều này gọi là suy luận hoặc phỏng đoán). Động từ khuyết thiếu cho người nghe biết chúng ta chắc chắn đến mức nào. Chúng ta chọn động từ khuyết thiếu dựa vào bằng chứng — những sự thật mà ta có thể nhìn thấy, nghe thấy hoặc biết được.

  • ✓

    The lights are on. They must be at home.

    Bằng chứng rõ ràng — tôi gần như chắc chắn điều đó đúng.

  • ✓

    I'm not sure where Anna is. She might be at the gym.

    Ít bằng chứng — chỉ là có thể thôi.

  • ✓

    That can't be Jack. Jack is in Spain this week.

    Bằng chứng rõ ràng — tôi gần như chắc chắn điều đó không đúng.

Tất cả các động từ khuyết thiếu này đều hoạt động theo cùng một cách đơn giản. Chúng có một dạng duy nhất cho mọi ngôi (không thêm -s), sau chúng không có to, và động từ tiếp theo ở dạng nguyên mẫu. Khi nói về hiện tại, động từ đứng sau động từ khuyết thiếu rất thường là be.

subject + must / may / might / could / can't + base verb

2Thang đo mức độ chắc chắn

Sẽ dễ hơn nếu bạn tưởng tượng một đường thẳng từ 100% (tôi biết điều đó đúng) đến 0% (tôi biết điều đó không đúng). Khi biết một sự thật, chúng ta hoàn toàn không cần động từ khuyết thiếu — chỉ cần dùng động từ bình thường: She is at home. She isn't at home. Các động từ khuyết thiếu nằm ở giữa.

Bạn chắc chắn đến mức nào?

Chắc chắn đến mức nào?Ví dụ
100% — một sự thậtShe is at home. (Tôi nhìn thấy cô ấy.)
khoảng 90% — gần như chắc chắn là đúngShe must be at home. (Xe đạp của cô ấy ở ngoài.)
khoảng 50% — có thểShe may / might / could be at home. (Tôi không biết.)
khoảng 50% — có thể là khôngShe may not / might not be at home.
khoảng 90% — gần như chắc chắn là không đúngShe can't be at home. (Tôi vừa thấy cô ấy ở nhà ga một phút trước.)
100% — một sự thậtShe isn't at home. (Cô ấy đang ở trường cùng tôi.)

3must: tôi gần như chắc chắn là đúng

Chúng ta dùng must ("chắc hẳn", "chắc là") khi có bằng chứng tốt và cảm thấy gần như chắc chắn. Đó là một kết luận logic: chúng ta nhìn vào sự thật và nghĩ "đây là lời giải thích duy nhất". Chúng ta không dùng must khi chỉ đoán mò mà không có bằng chứng.

Bằng chứngKết luận
He has worked for twelve hours.He must be exhausted.
Everyone is wearing coats and scarves.It must be cold outside.
She speaks Spanish, French and German.She must be good at languages.
You've just won the competition!You must be very happy.
The restaurant is always full.The food must be good.
There's a long queue outside the cinema.It must be a popular film.
  • ✓

    You've been travelling all day. You must be hungry.

  • ✓

    Someone is knocking. That must be the delivery driver.

  • ✓

    Her phone is switched off. She must be in the meeting.

  • ✓

    This must be your bag — it's got your name on it.

4can't: tôi gần như chắc chắn là không thể

Dạng phủ định của must khi phỏng đoán là can't (hoặc dạng trang trọng hơn cannot), KHÔNG phải mustn't. Chúng ta dùng can't ("không thể nào") khi bằng chứng cho thấy một điều gì đó là không thể. Chúng ta cũng dùng couldn't theo cùng cách: It couldn't be true!

Bằng chứngKết luận
He has just eaten a huge pizza.He can't be hungry.
She's only fourteen.She can't be a university student.
The shop opens at nine and it's eight o'clock.It can't be open yet.
You've only been here for ten minutes.You can't be tired already!
That watch costs £5.It can't be real gold.
  • ✓

    That can't be Mr Lee. He's on holiday in Scotland.

  • ✓

    You can't be serious! Ten pounds for a cup of tea?

  • ✓

    This can't be the right address. There's no house here.

  • ✓

    That's my umbrella. — It can't be yours. Yours is red, and this one is blue.

5may, might và could: có thể

Khi có vài ý nghĩ nhưng không có bằng chứng rõ ràng, chúng ta dùng may, might hoặc could. Tất cả đều có nghĩa là "có lẽ" hoặc "có thể" — chắc chắn khoảng 50%. Trong lời nói hằng ngày, chúng có nghĩa gần như giống nhau. Might phổ biến nhất trong hội thoại; may trang trọng hơn một chút; could thường gợi ý một lời giải thích có thể có trong số nhiều khả năng.

  • ✓

    Where's Sam? — I'm not sure. He might be in the garden.

  • ✓

    Don't eat those mushrooms. They may be poisonous.

  • ✓

    Who's that at the door? — It could be the postman, or it could be Grandma.

  • ✓

    Take an umbrella. It might rain later.

    Chúng ta cũng dùng might và may cho tương lai.

  • ✓

    This answer may be wrong. Let's check it again.

  • ✓

    Ask Emma. She might know the answer.

Những cách khác nhau để nói cùng một ý

Với maybe / perhapsVới động từ khuyết thiếu
Maybe she's at work.She might be at work.
Perhaps it's true.It may be true.
Maybe they're lost.They could be lost.

6may not và might not so với can't

Hãy cẩn thận với các dạng phủ định. may not và might not (dạng rút gọn mightn't, hiếm gặp) có nghĩa là "có lẽ không" — có thể điều gì đó không đúng. can't có nghĩa là "tôi chắc chắn điều đó không đúng". Mức độ chắc chắn của chúng rất khác nhau.

CâuNghĩa
He might not be at home.Có lẽ anh ấy không ở nhà. Tôi không chắc.
He may not be at home.Giống như trên, trang trọng hơn một chút.
He can't be at home.Tôi chắc chắn anh ấy không ở nhà — tôi vừa thấy anh ấy ở trong thị trấn.

Một điểm quan trọng nữa: could not / couldn't KHÔNG giống might not. Couldn't mang nghĩa mạnh, giống can't. Vì vậy, để nói "có lẽ không", hãy dùng may not hoặc might not, không bao giờ dùng couldn't.

  • ✓

    Call before you go. The museum might not be open on Mondays.

    Có lẽ nó đóng cửa.

  • ✓

    The museum can't be open. It's three o'clock in the morning!

    Tôi chắc chắn nó đóng cửa.

  • ✓

    She couldn't be the new teacher — she's only sixteen!

    couldn't = can't, không thể nào.

  • ✓

    She may not know about the party. Let's tell her.

    Có lẽ cô ấy không biết.

7Dạng tiếp diễn: She might be sleeping

Đôi khi chúng ta muốn đoán ai đó đang làm gì ngay bây giờ, vào chính lúc này. Khi đó, ta dùng động từ khuyết thiếu + be + dạng -ing của động từ. Cấu trúc này giống Present Continuous (she is sleeping), nhưng dùng động từ khuyết thiếu thay cho am/is/are.

subject + modal + be + verb-ing
Sự thật (Present Continuous)Phỏng đoán (động từ khuyết thiếu + be + -ing)
She is sleeping.She might be sleeping. Don't call her now.
They are having dinner.They must be having dinner. I can smell cooking.
He isn't working today.He can't be working today. It's Sunday and his office is closed.
It is raining.It could be raining in the mountains.
  • ✓

    Jo isn't answering the phone. She may be driving.

  • ✓

    The children are very quiet. They must be watching a film.

  • ✓

    You can't be doing your homework — your book is closed!

  • ✓

    Listen to that noise! The neighbours might be building something.

8Câu hỏi: Could it be…?

Để hỏi về khả năng, chúng ta thường đặt could hoặc might (trang trọng hơn) trước chủ ngữ. Chúng ta không dùng may trong câu hỏi về khả năng — nó nghe giống như xin phép (May I…?). Chúng ta cũng không dùng must hay can't trong những câu hỏi này. Rất thường, chúng ta hỏi bằng Do you think…? + một câu bình thường hoặc một động từ khuyết thiếu.

Câu hỏiCâu trả lời có thể
Could it be a mistake?Yes, it could. Let's check.
Could they be lost?They might be. They don't know the town.
Who could that be?It might be Lucy. She said she would come.
Where could my keys be?They could be in your coat pocket.
Do you think he's ill?He might be. He looked pale yesterday.
Can it really be true?No, it can't be. It's just a rumour.

9Hai nghĩa của must

Ở trình độ A2, bạn đã học must chỉ sự bắt buộc và quy định: You must wear a seatbelt. Trong bài này, must mang nghĩa khác: tôi gần như chắc chắn. Hình thức giống nhau, nên chúng ta hiểu nghĩa nhờ ngữ cảnh. Thông thường, must chỉ sự chắc chắn đi với be (hoặc be + -ing) và nói về một tình huống mà ta không nhìn thấy; must chỉ sự bắt buộc đi với một động từ chỉ hành động và nói về quy định hoặc điều cần thiết. Tiếng Việt cũng có sự phân biệt tương tự: "chắc hẳn" (phỏng đoán) và "phải" (bắt buộc).

must = tôi chắc chắn (sự chắc chắn)must = điều đó cần thiết (sự bắt buộc)
You must be tired after your long journey.You must go to bed now — it's late.
He must be a doctor. He's wearing a white coat.Doctors must wash their hands often.
This must be the right room.You must be in the room by nine o'clock.

Các dạng phủ định cũng khác nhau. Với sự chắc chắn, từ trái nghĩa là can't (không thể nào). Với sự bắt buộc, dạng phủ định là mustn't (không được phép) hoặc don't have to (không cần thiết).

NghĩaPhủ định
sự chắc chắn: She must be ill.She can't be ill. (Tôi chắc chắn cô ấy không ốm.)
sự bắt buộc: You must stay here.You mustn't leave. (Không được phép.)

10Những lỗi thường gặp

Động từ khuyết thiếu chỉ khả năng: bài kiểm tra

Bài kiểm tra bằng tiếng Anh: như vậy bạn được luyện tiếng Anh.

GameFix the mistake: Modals of possibilityFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →

Bài học này có ích không? Hãy chia sẻ với bạn bè hoặc với lớp của bạn.