1Mệnh đề quan hệ xác định dùng để làm gì?
Hãy tưởng tượng bạn nói: The woman is my aunt. Người phụ nữ nào? Trên đời có rất nhiều phụ nữ. Mệnh đề quan hệ xác định trả lời câu hỏi này: The woman who is talking to Dad is my aunt. Bây giờ ta biết chính xác đó là người phụ nữ nào. Thông tin này là cần thiết; nếu bỏ nó đi, câu sẽ mất nghĩa.
| Không có mệnh đề quan hệ | Có mệnh đề quan hệ xác định |
|---|---|
| I like the boy. (Cậu bé nào?) | I like the boy who sits next to me. |
| Where is the cake? (Cái bánh nào?) | Where is the cake that I made? |
| That's the shop. (Cửa hàng nào?) | That's the shop where I bought my shoes. |
Mệnh đề quan hệ cũng có thể nối hai câu ngắn thành một câu dài hơn, tự nhiên hơn. Đại từ quan hệ thay thế cho một từ trong câu thứ hai.
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| I have a friend. She speaks four languages. | I have a friend who speaks four languages. |
| This is the book. I told you about it. | This is the book that I told you about. |
| We stayed in a hotel. It had a big pool. | We stayed in a hotel which had a big pool. |
2who và that cho người
Chúng ta dùng who cho người. Ta cũng có thể dùng that cho người, nhất là trong hội thoại. who phổ biến hơn một chút và nghe cẩn thận hơn một chút trong văn viết.
- ✓
A vet is a person who looks after animals.
- ✓
The girl who won the race is in my class.
- ✓
I've got a cousin that lives in Canada.
- ✓
The people who live next door are very friendly.
- ✓
Do you know the man who is standing by the door?
3which và that cho vật
Chúng ta dùng which hoặc that cho đồ vật và con vật. Trong mệnh đề quan hệ xác định, cả hai đều đúng và có cùng nghĩa. Trong tiếng Anh-Anh hằng ngày, that rất phổ biến; which cũng được dùng, nhất là trong văn viết.
- ✓
This is the train that goes to Edinburgh.
- ✓
I lost the watch which my grandad gave me.
- ✓
A fridge is a machine that keeps food cold.
- ✓
Where are the biscuits which were in this tin?
- ✓
She wrote a story that won a prize.
Chọn nhanh
| Chúng ta nói về | Dùng |
|---|---|
| người | who or that |
| đồ vật và con vật | which or that |
4where cho nơi chốn, when cho thời gian
Chúng ta dùng where sau một nơi chốn (một thị trấn, một ngôi nhà, một căn phòng, một cửa hàng, một công viên) khi mệnh đề cho biết điều gì xảy ra ở nơi đó. where có nghĩa là "in which" hoặc "at which" ("nơi mà"). Chúng ta dùng when sau các từ chỉ thời gian (the day, the year, the time, the moment, the summer).
| Đại từ | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|
| where | This is the house where I grew up. | I grew up in this house. |
| where | Do you know a café where we can get breakfast? | We can get breakfast at the café. |
| where | That's the hospital where I was born. | I was born in that hospital. |
| when | I remember the day when we met. | We met on that day. |
| when | Summer is the time when most people go on holiday. | People go on holiday at that time. |
Hãy cẩn thận: chúng ta chỉ dùng where khi theo sau là một mệnh đề đầy đủ có chủ ngữ riêng: the town where we live. Nếu nơi chốn đó chính là chủ ngữ của mệnh đề, hãy dùng which hoặc that.
- ✓
This is the restaurant where we had my birthday dinner.
we had dinner there → where
- ✓
This is the restaurant that opened last week.
the restaurant opened → nó là chủ ngữ → that / which
- ✗
This is the museum where has dinosaur bones.
Bảo tàng là chủ ngữ: the museum which / that has dinosaur bones.
5whose để chỉ sự sở hữu
whose cho thấy một thứ gì đó thuộc về người (hoặc vật) đứng trước nó. Nó thay cho his, her, its hoặc their. Theo sau whose luôn là một danh từ.
| Hai câu | Một câu với whose |
|---|---|
| I have a friend. Her dad is a famous chef. | I have a friend whose dad is a famous chef. |
| That's the boy. His bike was stolen. | That's the boy whose bike was stolen. |
| We met a couple. Their children go to my school. | We met a couple whose children go to my school. |
- ✓
The woman whose car is parked outside is our new teacher.
- ✓
I know a girl whose brother plays for Arsenal.
- ✗
I know a girl who her brother plays for Arsenal.
Hãy dùng whose thay cho who + her.
6Chủ ngữ hay tân ngữ? Lược bỏ đại từ quan hệ
Hãy xem đại từ quan hệ làm nhiệm vụ gì trong mệnh đề của nó. Nếu nó là chủ ngữ (nó thực hiện hành động), ta bắt buộc phải giữ nó. Nếu nó là tân ngữ (người khác thực hiện hành động lên nó), ta có thể bỏ nó đi. Điều này rất phổ biến trong tiếng Anh nói.
| Đại từ quan hệ là… | Ví dụ | Có bỏ được không? |
|---|---|---|
| chủ ngữ | the girl who lives next door (she lives) | Không — ✗ the girl lives next door |
| chủ ngữ | the bus that goes to the airport (it goes) | Không |
| tân ngữ | the book (that) I read (I read it) | Có: the book I read |
| tân ngữ | the man (who) we met (we met him) | Có: the man we met |
Một cách kiểm tra dễ: nếu ngay sau đại từ quan hệ là một danh từ hoặc đại từ (I, you, we, my sister…), thì đại từ quan hệ là tân ngữ và bạn có thể bỏ nó. Nếu ngay sau nó là một động từ, thì đại từ quan hệ là chủ ngữ và bạn bắt buộc phải giữ lại.
- ✓
The cake (that) you made was delicious.
you made it → tân ngữ → có thể bỏ that
- ✓
Is this the bag (which) you lost?
- ✓
The people (who) we met on holiday were from Wales.
- ✓
The man who called you is waiting outside.
who + động từ → chủ ngữ → bắt buộc giữ who.
- ✗
The man called you is waiting outside.
Ở đây who là chủ ngữ, nên không thể bỏ. Tiếng Việt nói "Người đàn ông gọi cho bạn đang đợi ở ngoài" mà không cần từ nối, nhưng tiếng Anh thì cần who.
7Không thêm đại từ thừa
Đại từ quan hệ đã thay thế cho người hoặc vật đó rồi. Vì vậy, chúng ta không lặp lại nó bằng he, she, it, him, her hay them bên trong mệnh đề. Lỗi này rất phổ biến, nhất là khi đại từ quan hệ bị lược bỏ.
- ✗
The man who I met him was very kind.
who đã có nghĩa là him rồi: The man who I met was very kind.
- ✗
This is the phone that I bought it last week.
Bỏ it đi: the phone that I bought last week.
- ✗
The girl who she sits next to me is Polish.
Bỏ she đi: The girl who sits next to me is Polish.
- ✗
The film we watched it was scary.
Ngay cả khi không có that, cũng đừng thêm it: The film we watched was scary.
- ✓
The film we watched was scary.
Đúng.
8Giới từ ở cuối mệnh đề
Nhiều động từ đi kèm một giới từ: live in, talk about, listen to, look for, wait for, work with. Trong tiếng Anh hằng ngày, giới từ đi cùng động từ của nó ở cuối mệnh đề quan hệ. Rất thường, ta cũng bỏ luôn đại từ quan hệ. Trong tiếng Việt, ta thường nói "ngôi nhà tôi sống" mà không cần giới từ, nên người Việt hay quên giới từ ở cuối mệnh đề; trong tiếng Anh, đừng bỏ nó.
| Hai câu | Một câu |
|---|---|
| This is the house. I live in it. | This is the house (that) I live in. |
| That's the girl. I told you about her. | That's the girl (who) I told you about. |
| Here's the song. I was listening to it. | Here's the song (that) I was listening to. |
| Did you find the keys? You were looking for them. | Did you find the keys (that) you were looking for? |
| He's a person. I enjoy working with him. | He's a person (who) I enjoy working with. |
9that hay which?
Trong mệnh đề quan hệ xác định, khi nói về đồ vật, that và which thường có nghĩa như nhau, và bạn có thể chọn từ nào cũng được. Dưới đây là bản tóm tắt ngắn về những điểm khác nhau.
| Tình huống | that | which |
|---|---|---|
| Đồ vật trong mệnh đề xác định | ✓ (rất phổ biến) | ✓ |
| Người | ✓ (thân mật) | ✗ |
| Sau something, everything, nothing, all | ✓ (lựa chọn tốt nhất) | ít phổ biến hơn |
| Sau dạng so sánh nhất (the best…) | ✓ (lựa chọn tốt nhất) | ít phổ biến hơn |
| Sau giới từ | ✗ | ✓ (trang trọng): in which |
| Có dấu phẩy (mệnh đề không xác định, B2) | ✗ | ✓ |
- ✓
The bike that / which I want is too expensive.
- ✓
Everything that she said was true.
- ✓
It's the most beautiful place that I've ever visited.