1Ba cách đọc
| Âm | Sau… | Ví dụ |
|---|---|---|
| /t/ | các âm vô thanh: /p/, /k/, /f/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /θ/ | stopped, walked, laughed, kissed, washed, watched |
| /d/ | các âm hữu thanh và mọi nguyên âm | lived, played, cleaned, called, tried, opened |
| /ɪd/ | chỉ sau /t/ và /d/ | wanted, started, needed, decided, visited |
Nếu bạn đã học cách đọc đuôi -s (cats /s/, dogs /z/, buses /ɪz/), bạn sẽ thấy điều này quen thuộc. Ý tưởng hoàn toàn giống nhau: sau âm vô thanh là đuôi vô thanh, sau âm hữu thanh là đuôi hữu thanh, còn âm quá giống với đuôi thì được thêm một nguyên âm.
2Âm hữu thanh và âm vô thanh
Nhiều phụ âm tiếng Anh đi theo từng cặp. Trong mỗi cặp, miệng, môi và lưỡi của bạn ở cùng một vị trí. Điểm khác là giọng. Khi phát âm một âm vô thanh, chỉ có hơi thoát ra. Khi phát âm một âm hữu thanh, cổ họng của bạn rung. Hãy đặt ngón tay lên cổ họng và nói một tiếng ssss dài, rồi một tiếng zzzz dài — bạn có cảm thấy rung ở zzzz không?
| Vô thanh (chỉ có hơi) | Hữu thanh (cổ họng rung) |
|---|---|
| /p/ — hope | /b/ — rob |
| /t/ — wait | /d/ — need |
| /k/ — cook | /ɡ/ — hug |
| /f/ — laugh | /v/ — live |
| /s/ — dance | /z/ — close |
| /ʃ/ — wash | /ʒ/ — (hiếm gặp ở cuối động từ) |
| /tʃ/ — watch | /dʒ/ — change |
| — | /m/, /n/, /l/, /r/ và mọi nguyên âm — climb, clean, call, play |
3/t/ sau âm vô thanh
Khi động từ tận cùng bằng một âm vô thanh, -ed được đọc như một âm /t/ ngắn. Chúng ta không thêm nguyên âm và không thêm âm tiết. Âm /t/ nhanh và nhẹ, ở ngay cuối từ.
| Âm cuối | Ví dụ |
|---|---|
| /p/ | stopped /stɒpt/, hoped /həʊpt/, helped /helpt/, shopped |
| /k/ | walked /wɔːkt/, cooked /kʊkt/, liked /laɪkt/, asked /ɑːskt/ |
| /f/ | laughed /lɑːft/, coughed /kɒft/ |
| /s/ | kissed /kɪst/, missed /mɪst/, danced /dɑːnst/, fixed /fɪkst/ |
| /ʃ/ | washed /wɒʃt/, finished /ˈfɪnɪʃt/, pushed /pʊʃt/ |
| /tʃ/ | watched /wɒtʃt/, touched /tʌtʃt/ |
- ✓
I walked /t/ to school and helped /t/ my teacher.
- ✓
She washed /t/ her hair and watched /t/ TV.
- ✓
We missed /t/ the bus, so we laughed /t/ and waited /ɪd/ for the next one.
4/d/ sau âm hữu thanh và nguyên âm
Khi động từ tận cùng bằng một phụ âm hữu thanh hoặc một nguyên âm, -ed được đọc là /d/. Đây là cách đọc phổ biến nhất. Một lần nữa, không có âm tiết thêm: played chỉ có một âm tiết, giống như play.
| Âm cuối | Ví dụ |
|---|---|
| /b/ | robbed /rɒbd/, climbed /klaɪmd/ |
| /ɡ/ | hugged /hʌɡd/, jogged /dʒɒɡd/ |
| /v/ | lived /lɪvd/, loved /lʌvd/, arrived /əˈraɪvd/ |
| /z/ | closed /kləʊzd/, used /juːzd/, surprised |
| /dʒ/ | changed /tʃeɪndʒd/, arranged |
| /m/, /n/ | cleaned /kliːnd/, opened /ˈəʊpənd/, rained /reɪnd/ |
| /l/ | called /kɔːld/, smiled /smaɪld/, travelled /ˈtrævəld/ |
| một nguyên âm | played /pleɪd/, stayed, tried /traɪd/, studied /ˈstʌdid/, enjoyed |
- ✓
It rained /d/ all day, so we stayed /d/ at home.
- ✓
My mum called /d/ and I answered /d/ the phone.
- ✓
They cleaned /d/ the flat and opened /d/ all the windows.
5/ɪd/: thêm một âm tiết sau /t/ và /d/
Chỉ những động từ tận cùng bằng âm /t/ hoặc /d/ mới có thêm một âm tiết: /ɪd/. Từ đó dài thêm một âm tiết. Đây là nhóm duy nhất mà bạn có thể nghe thấy chữ e trong -ed.
| Động từ | Past Simple | Số âm tiết |
|---|---|---|
| want /wɒnt/ | wanted /ˈwɒntɪd/ | 1 → 2 |
| start /stɑːt/ | started /ˈstɑːtɪd/ | 1 → 2 |
| wait /weɪt/ | waited /ˈweɪtɪd/ | 1 → 2 |
| need /niːd/ | needed /ˈniːdɪd/ | 1 → 2 |
| end /end/ | ended /ˈendɪd/ | 1 → 2 |
| hate /heɪt/ | hated /ˈheɪtɪd/ | 1 → 2 |
| visit /ˈvɪzɪt/ | visited /ˈvɪzɪtɪd/ | 2 → 3 |
| decide /dɪˈsaɪd/ | decided /dɪˈsaɪdɪd/ | 2 → 3 |
| invite /ɪnˈvaɪt/ | invited /ɪnˈvaɪtɪd/ | 2 → 3 |
- ✓
The lesson started /ɪd/ at nine and ended /ɪd/ at ten.
- ✓
We visited /ɪd/ our aunt and she invited /ɪd/ us for lunch.
- ✓
I needed /ɪd/ some help, so I waited /ɪd/ for my dad.
6Lỗi lớn: quá nhiều âm tiết
Nhiều người học đọc theo mặt chữ, nên đọc -ed thành một âm tiết riêng ở mọi chỗ: "walk-ed", "play-ed", "clean-ed". Người bản ngữ nghe thấy rất lạ, và cách đọc này có thể làm lời nói của bạn chậm và khó theo dõi. Người Việt còn gặp thêm một khó khăn: tiếng Việt không có cụm phụ âm ở cuối từ (như /kt/, /nd/, /st/), nên ta dễ thêm một âm "tờ" ở cuối hoặc bỏ hẳn âm cuối. Hãy đếm số âm tiết: phần lớn dạng quá khứ có đúng số âm tiết như động từ nguyên mẫu, và âm /t/ hoặc /d/ chỉ được đọc nhẹ, dính vào cuối từ.
| Động từ | Số âm tiết | Lỗi thường gặp |
|---|---|---|
| walked /wɔːkt/ | 1 | 'walk-ed' (2) |
| played /pleɪd/ | 1 | 'play-ed' (2) |
| cleaned /kliːnd/ | 1 | 'clean-ed' (2) |
| watched /wɒtʃt/ | 1 | 'watch-ed' (2) |
| loved /lʌvd/ | 1 | 'lov-ed' (2) |
| listened /ˈlɪsənd/ | 2 | 'lis-ten-ed' (3) |
| wanted /ˈwɒntɪd/ | 2 | — (ở đây hai âm tiết là đúng) |
7Hiện tại hay quá khứ? Các cặp tối thiểu
Đôi khi điểm khác nhau duy nhất giữa hiện tại và quá khứ là một âm nhỏ ở cuối. Trong những cặp câu này, đuôi -ed là thứ duy nhất cho người nghe biết việc xảy ra khi nào. Hãy đọc từng cặp thật chậm, rồi nhanh hơn, và đọc rõ âm cuối.
| Hiện tại | Quá khứ |
|---|---|
| I watch TV. | I watched /t/ TV. |
| We live in Leeds. | We lived /d/ in Leeds. |
| They play tennis. | They played /d/ tennis. |
| I want a dog. | I wanted /ɪd/ a dog. |
| We need help. | We needed /ɪd/ help. |
| I like it. | I liked /t/ it. |
8Một vài ngoại lệ: naked, wicked
Quy tắc trong bài này dành cho động từ. Một số ít tính từ tận cùng bằng -ed luôn đọc là /ɪd/, dù âm đứng trước -ed không phải /t/ hay /d/. Ở trình độ A2, bạn không cần dùng chúng thường xuyên, nhưng biết thì vẫn tốt.
| Tính từ | Phát âm | Nghĩa |
|---|---|---|
| naked | /ˈneɪkɪd/ | không mặc quần áo, trần truồng |
| wicked | /ˈwɪkɪd/ | rất xấu, độc ác (a wicked witch) |
| crooked | /ˈkrʊkɪd/ | không thẳng, cong queo (a crooked line) |