1Động từ bất quy tắc là gì?
Động từ có quy tắc thêm -ed: work → worked. Động từ bất quy tắc có dạng quá khứ đặc biệt của riêng nó. Đôi khi chỉ một nguyên âm thay đổi (sing → sang), đôi khi phần cuối của từ thay đổi (buy → bought), đôi khi cả từ khác hẳn (go → went), và đôi khi không có gì thay đổi cả (put → put).
Tại sao những động từ thông dụng nhất lại bất quy tắc? Vì chúng là những từ rất cổ. Người ta dùng chúng thường xuyên đến mức các dạng cũ của chúng không bao giờ thay đổi, trong khi các động từ mới hơn theo quy tắc -ed dễ dàng. Đó là lý do go, see, eat, have, make và do — những động từ bạn dùng hằng ngày — đều là động từ bất quy tắc.
| Có quy tắc | Bất quy tắc |
|---|---|
| I played football. | I went to the park. |
| She watched a film. | She saw a film. |
| We cooked pasta. | We made pasta. |
2Nhóm 1: không thay đổi
Một số động từ ngắn tận cùng bằng -t hoặc -d trông giống hệt nhau ở hiện tại và quá khứ. Làm sao biết đó là quá khứ? Nhờ cụm từ chỉ thời gian hoặc tình huống, và với he, she, it thì nhờ việc không có -s: He puts (hiện tại) — He put (quá khứ).
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| put | put | I put my keys on the table. |
| cut | cut | She cut the cake into eight pieces. |
| hit | hit | The ball hit the window. |
| let | let | My dad let me use his laptop. |
| cost | cost | The tickets cost twenty pounds. |
| shut | shut | He shut the door quietly. |
| hurt | hurt | I fell and hurt my knee. |
| read /riːd/ | read /red/ | I read a great book last month. |
3Nhóm 2: nguyên âm thay đổi
Đây là nhóm lớn nhất. Phần đầu và phần cuối của động từ giữ nguyên, nhưng nguyên âm ở giữa thay đổi. Sẽ dễ hơn nếu bạn học cùng lúc những động từ có cùng kiểu thay đổi nguyên âm, như một bài hát nhỏ.
i → a
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| begin | began | The lesson began at nine. |
| drink | drank | We drank lemonade in the garden. |
| sing | sang | She sang a song at the concert. |
| swim | swam | I swam in the sea every day. |
| ring | rang | The phone rang in the middle of the night. |
| sit | sat | We sat at the back of the bus. |
| give | gave | My aunt gave me a book. |
→ o
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| get | got | I got up at seven. |
| forget | forgot | He forgot his homework. |
| write | wrote | She wrote a message to her mum. |
| ride | rode | They rode their bikes to school. |
| drive | drove | My dad drove us to the airport. |
| speak | spoke | The teacher spoke very slowly. |
| break | broke | I broke my arm last winter. |
| choose | chose | We chose the blue sofa. |
| wake (up) | woke (up) | I woke up early on Sunday. |
→ ew
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| know | knew | I knew the answer. |
| grow | grew | My little brother grew five centimetres last year. |
| throw | threw | He threw the ball to the dog. |
| draw | drew | She drew a picture of our house. |
| fly | flew | We flew to Rome for the weekend. |
Những kiểu thay đổi nguyên âm khác
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| come | came | Our cousins came for dinner. |
| run | ran | I ran to catch the bus. |
| win | won | Our team won the match! |
| meet | met | I met Anna at the station. |
| find | found | I found my phone under the sofa. |
| stand | stood | We stood in the queue for an hour. |
| understand | understood | I understood everything the teacher said. |
| take | took | She took a lot of photos. |
| wear | wore | He wore a suit to the wedding. |
4Nhóm 3: -ought và -aught
Sáu động từ rất thông dụng tận cùng bằng -ought hoặc -aught ở quá khứ. Cách viết khác nhau, nhưng cách đọc thì giống nhau ở tất cả: /ɔːt/, giống từ "short" nhưng bỏ sh. Chữ gh không được đọc.
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| buy | bought /bɔːt/ | I bought a new jacket in the sales. |
| bring | brought /brɔːt/ | She brought a cake to the party. |
| think | thought /θɔːt/ | I thought the film was boring. |
| fight | fought /fɔːt/ | The two cats fought in the garden. |
| catch | caught /kɔːt/ | He caught a big fish. |
| teach | taught /tɔːt/ | My grandad taught me to play chess. |
5Nhóm 4: -t, -d và các đuôi khác
Trong nhóm này, phần cuối của động từ thay đổi, và nguyên âm cũng thường ngắn lại. Nhiều động từ trong nhóm này tận cùng bằng -t hoặc -d ở quá khứ, nên trông hơi giống động từ có quy tắc.
Tận cùng bằng -t
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| sleep | slept | I slept for ten hours! |
| keep | kept | She kept all my letters. |
| feel | felt | I felt ill after the meal. |
| leave | left | We left the house at eight. |
| mean | meant | Sorry, I didn't know what you meant. |
| lose | lost | Our team lost the final. |
| send | sent | I sent you an email this morning. |
| spend | spent | We spent a week in Cornwall. |
| build | built | They built a new school in our town. |
Tận cùng bằng -d
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| have | had | We had pizza for dinner. |
| make | made | My mum made a chocolate cake. |
| hear | heard /hɜːd/ | I heard a strange noise. |
| say | said /sed/ | He said goodbye and left. |
| pay | paid | I paid for the tickets online. |
| tell | told | She told me a funny story. |
| sell | sold | They sold their old car. |
6Nhóm 5: những từ hoàn toàn khác
Một vài động từ có dạng quá khứ trông hoàn toàn khác với động từ nguyên mẫu. Chúng thuộc nhóm động từ quan trọng nhất trong tiếng Anh, nên hãy học chúng trước tiên.
| Động từ nguyên mẫu | Past Simple | Ví dụ |
|---|---|---|
| be | was / were | I was at home. They were at school. |
| go | went | We went to the seaside last summer. |
| do | did | I did my homework after dinner. |
| see | saw | I saw your brother in town. |
| eat | ate | The children ate all the biscuits. |
| fall | fell | She fell off her bike. |
7Câu phủ định và câu hỏi: trở về động từ nguyên mẫu
Đây là chỗ động từ bất quy tắc trở nên dễ dàng. Trong câu phủ định và câu hỏi, chúng ta dùng didn't hoặc did, và did đã cho biết thời quá khứ. Vì vậy, động từ chính trở về dạng nguyên mẫu — dạng bạn tìm thấy trong từ điển. Bạn chỉ dùng dạng bất quy tắc trong câu khẳng định.
| Khẳng định | Phủ định | Câu hỏi |
|---|---|---|
| I went home. | I didn't go home. | Did you go home? |
| She saw the film. | She didn't see the film. | Did she see the film? |
| They bought a car. | They didn't buy a car. | Did they buy a car? |
| He had lunch. | He didn't have lunch. | Did he have lunch? |
| We ate fish. | We didn't eat fish. | Did we eat fish? |
- ✓
I didn't go to the party because I was tired.
- ✓
Did you see the match last night? — Yes, I did.
- ✓
Where did you buy that jacket? — I bought it in Manchester.
- ✓
What time did they leave? — They left at ten.
- ✗
I didn't went to school yesterday.
Sau didn't, hãy dùng động từ nguyên mẫu: didn't go.
- ✗
Did you saw my message?
Sau did, hãy dùng động từ nguyên mẫu: Did you see…?
8Những lỗi thường gặp
9Cách học động từ bất quy tắc
Không ai học hết tất cả động từ bất quy tắc trong một ngày — kể cả người bản ngữ! Trẻ em ở Anh khi còn nhỏ cũng mắc những lỗi như "I goed". Hãy học mỗi lần một vài động từ và dùng chúng thường xuyên. Dưới đây là một số cách thật sự hiệu quả.
| Cách học | Làm thế nào |
|---|---|
| Học theo nhóm | Học cùng lúc những động từ có cùng kiểu biến đổi: sing–sang, drink–drank, swim–swam. |
| Đọc to | Đọc các cặp từ theo nhịp: buy–bought, bring–brought, think–thought. |
| Năm từ mỗi ngày | Học năm động từ mới mỗi ngày và ôn lại những từ cũ vào cuối tuần. |
| Thẻ ghi nhớ | Viết động từ nguyên mẫu ở một mặt và dạng quá khứ ở mặt kia. Tự kiểm tra khi ngồi xe buýt. |
| Viết nhật ký | Mỗi tối, viết ba câu về ngày của bạn: I got up at seven. I went to school. I ate pasta. |
| Đặt câu hỏi | Hỏi một người bạn: What did you do yesterday? Lắng nghe các động từ bất quy tắc trong câu trả lời. |