1Từ để hỏi là gì?
Có hai loại câu hỏi. Câu hỏi yes/no hỏi xem một điều gì đó có đúng không: Are you tired? — Yes, I am. Câu hỏi có từ để hỏi thì hỏi thông tin mới: Where are you? — At home. Từ để hỏi luôn đứng ở ngay đầu câu hỏi, và nó cho người nghe biết bạn muốn câu trả lời loại nào.
| Từ để hỏi | Hỏi về… | Ví dụ |
|---|---|---|
| what | đồ vật, hành động, thông tin (cái gì, gì) | What is this? — It's a key. |
| where | nơi chốn (ở đâu) | Where is Tom? — In the kitchen. |
| who | người (ai) | Who is she? — She's my aunt. |
| when | thời gian hoặc ngày (khi nào) | When is the party? — On Saturday. |
| why | lý do (tại sao) | Why are you sad? — Because my cat is ill. |
| how | cách thức, hoặc tình trạng (như thế nào) | How are you? — Fine, thanks. |
| which | lựa chọn trong một nhóm nhỏ (cái nào) | Which bus goes to the station? — The number 5. |
| whose | người sở hữu (của ai) | Whose bag is this? — It's Anna's. |
- ✓
Are you from Spain? — Yes, I am.
Câu hỏi yes/no: không có từ để hỏi.
- ✓
Where are you from? — I'm from Spain.
Từ để hỏi hỏi về nơi chốn.
- ✓
Do you like tea? — No, I don't.
- ✓
What do you drink in the morning? — Coffee.
2What, where, who, when
Bốn từ này là phổ biến nhất. What hỏi về đồ vật và thông tin: tên, nghề nghiệp, màu sắc, đồ ăn, hành động. Where luôn hỏi về nơi chốn, nên câu trả lời thường là một nơi chốn với giới từ (in London, at school, on the table). Who hỏi về người. When hỏi về thời gian: một ngày, một tháng, một năm hoặc một buổi trong ngày.
| Câu hỏi | Câu trả lời |
|---|---|
| What is your name? | My name is Sara. |
| What is your job? | I'm a nurse. |
| What do you do at the weekend? | I play football and see my friends. |
| Where do you live? | In a small flat in Manchester. |
| Where are my keys? | On the table. |
| Who is your teacher? | Mr Brown. |
| Who do you live with? | With my mum and my brother. |
| When is your birthday? | In June. / On the 4th of June. |
| When do you do your homework? | In the evening, after dinner. |
3Why và because
Why hỏi về lý do. Chúng ta thường trả lời bằng because + một câu đầy đủ (chủ ngữ + động từ). Khi nói, câu trả lời ngắn cũng được: Why are you here? — To see the doctor.
- ✓
Why are you late? — Because the bus is late.
- ✓
Why do you like this café? — Because the cakes are very good.
- ✓
Why does she walk to work? — Because she lives near the office.
- ✓
Why is the baby crying? — Because he's hungry.
4How và các câu hỏi với how
Riêng How hỏi về cách chúng ta làm một việc gì đó, hoặc về sức khỏe và cảm xúc của một người. Nhưng how cũng rất hữu ích khi có một từ khác đi sau. Khi đó, hai từ cùng nhau tạo thành một câu hỏi: how old, how often, how far, how long, how many, how much. Hãy học chúng như những cặp từ cố định.
| Câu hỏi | Hỏi về… | Câu trả lời mẫu |
|---|---|---|
| How are you? | sức khỏe, cảm xúc | I'm fine, thanks. / Not bad. |
| How do you go to work? | cách thức | By bus. / On foot. |
| How do you spell your name? | cách thức | S-A-R-A. |
| How old is your brother? | tuổi | He's twelve. |
| How often do you go swimming? | bao nhiêu lần | Twice a week. |
| How far is the station? | khoảng cách | About two kilometres. |
| How long is the film? | thời gian kéo dài | Two hours. |
How often hỏi một việc gì đó xảy ra bao nhiêu lần. Câu trả lời thường là một trạng từ chỉ tần suất (always, usually, sometimes, never) hoặc một cụm từ như every day, once a week, twice a month.
- ✓
How often do you see your grandparents? — Every Sunday.
- ✓
How often does Ben play tennis? — He sometimes plays at the weekend.
- ✓
How often do you eat fish? — Once a week.
5How many và how much
Cả hai câu hỏi đều hỏi về số lượng (bao nhiêu cái, hoặc nhiều hay ít của một thứ gì đó). Chọn câu nào phụ thuộc vào danh từ đi sau. Với danh từ đếm được (one apple, two apples), chúng ta dùng how many + danh từ số nhiều. Với danh từ không đếm được (water, money, time, milk, bread), chúng ta dùng how much + danh từ không có -s. Tiếng Việt chỉ có một từ "bao nhiêu" cho cả hai trường hợp, nên bạn cần chú ý chọn đúng.
| How many + danh từ số nhiều | How much + danh từ không đếm được |
|---|---|
| How many brothers do you have? | How much milk do you want? |
| How many students are there? | How much money do you have? |
| How many apples do we need? | How much time do we have? |
| How many languages do you speak? | How much sugar do you take in your tea? |
Chúng ta cũng dùng how much để hỏi giá. Ở cửa hàng và quán cà phê, câu hỏi này rất phổ biến. Dùng is với một vật và are với hai vật trở lên.
| Câu hỏi | Câu trả lời |
|---|---|
| How much is this T-shirt? | It's twelve pounds. |
| How much are these shoes? | They're forty pounds. |
| How much does a ticket cost? | It costs five pounds fifty. |
| How much is a coffee, please? | Two pounds eighty. |
6What time, what colour, what kind
What có thể đứng trước một danh từ. Khi đó, danh từ cho biết bạn muốn loại thông tin nào. Những cặp phổ biến nhất là what time (giờ chính xác trên đồng hồ), what colour (màu gì), what kind of (loại gì) và what day (thứ mấy). Câu trả lời rất chính xác: không chỉ là "lát nữa", mà là "lúc sáu giờ rưỡi".
| Câu hỏi | Câu trả lời |
|---|---|
| What time is it? | It's ten o'clock. |
| What time do you get up? | At seven o'clock. |
| What colour is your car? | It's blue. |
| What colour are her eyes? | They're green. |
| What day is it today? | It's Tuesday. |
| What kind of music do you like? | Pop and rock. |
| What size are your shoes? | Size 38. |
7Which và whose
What là câu hỏi mở: có nhiều câu trả lời có thể. Which dùng cho sự lựa chọn trong một nhóm nhỏ, đã biết: chỉ có hai hoặc ba khả năng, và bạn thường có thể nhìn thấy chúng. Which thường đứng trước một danh từ (which bus, which colour) hoặc trước one (which one).
| What (câu hỏi mở) | Which (chọn trong một vài thứ) |
|---|---|
| What do you want to drink? | Tea or coffee? Which do you want? |
| What is your favourite sport? | Which is your bag, the red one or the black one? |
| What music do you like? | Which song do you like on this CD? |
| What bus goes to the centre? | There are two buses. Which one goes to the centre? |
Whose hỏi về người sở hữu một thứ gì đó. Sau whose, chúng ta có thể đặt danh từ (Whose phone…?), hoặc bỏ nó đi nếu đã rõ. Câu trả lời thường dùng sở hữu cách 's hoặc một từ như mine, yours, his, hers.
- ✓
Whose phone is this? — It's Mark's.
- ✓
Whose shoes are these? — They're mine.
- ✓
Whose is this coat? — I think it's Lucy's.
8Trật tự từ: câu hỏi với be
Khi động từ là be (am, is, are), trật tự từ rất đơn giản: từ để hỏi + be + chủ ngữ. Chúng ta đổi chỗ chủ ngữ và động từ: She is in the garden → Where is she?
| Từ để hỏi | be | Chủ ngữ + phần còn lại |
|---|---|---|
| Where | are | my glasses? |
| What | is | your phone number? |
| Who | is | that girl? |
| How old | are | your children? |
| Why | are | you tired? |
| What colour | is | the door? |
9Trật tự từ: câu hỏi với do và does
Với các động từ khác ở thì Present Simple (live, work, like, go…), chúng ta cần trợ động từ do hoặc does. Dùng does với he, she và it, và do với I, you, we và they. Sau do/does, động từ chính ở dạng nguyên mẫu, không có -s.
| Từ để hỏi | do / does | Chủ ngữ + động từ + phần còn lại |
|---|---|---|
| Where | do | you work? |
| What | does | your dad do? |
| When | do | they have lunch? |
| How often | does | she call you? |
| What time | does | the shop open? |
| How many languages | do | you speak? |
10Câu trả lời và ngữ điệu
Chúng ta có thể trả lời câu hỏi wh- bằng một câu đầy đủ hoặc bằng câu trả lời ngắn. Trong hội thoại, câu trả lời ngắn rất tự nhiên, vì câu hỏi đã cho biết phần thông tin còn lại. Chúng ta không bao giờ trả lời câu hỏi wh- chỉ bằng yes hoặc no.
| Câu hỏi | Câu trả lời ngắn | Câu trả lời đầy đủ |
|---|---|---|
| Where do you live? | In Leeds. | I live in Leeds. |
| What time is it? | Half past three. | It's half past three. |
| Who is that? | My cousin. | That's my cousin. |
| How many cats do you have? | Two. | I have two cats. |
| Why are you happy? | Because it's Friday! | I'm happy because it's Friday. |
Hãy lắng nghe "giai điệu" của giọng nói. Trong câu hỏi yes/no, giọng thường lên ở cuối câu: Are you OK? ↗. Nhưng trong câu hỏi có từ để hỏi, giọng thường xuống ở cuối câu: Where do you live? ↘. Chúng ta nói từ quan trọng nhất (thường là danh từ hoặc động từ cuối cùng) to hơn một chút. Tiếng Việt dùng thanh điệu cho từng chữ, còn tiếng Anh dùng ngữ điệu cho cả câu — hãy tập nghe và bắt chước.
- ✓
What's your NAME? ↘
- ✓
Where do you WORK? ↘
- ✓
Do you work in a SHOP? ↗
Câu hỏi yes/no: giọng đi lên.