1Đại từ là gì?
Khi nói về một người hoặc một vật lần thứ hai, chúng ta thường không lặp lại danh từ. Thay vào đó, chúng ta dùng đại từ. Đại từ "thay thế" cho danh từ: người nghe biết chúng ta đang nói về ai hoặc cái gì, vì chúng ta đã nhắc đến danh từ đó trước. Nhờ vậy, câu ngắn hơn và tự nhiên hơn.
- ✗
Anna is my sister. Anna is a student. Anna lives in London.
Đúng ngữ pháp nhưng nghe rất lạ: chúng ta lặp lại Anna ba lần.
- ✓
Anna is my sister. She is a student. She lives in London.
- ✓
I have a new phone. It is very fast.
- ✓
My parents are at home. They are in the garden.
| Danh từ | Đại từ |
|---|---|
| Tom, my dad, the man | he |
| Anna, my mum, the girl | she |
| the book, the weather, the dog | it |
| my friends, the books, Tom and Anna | they |
| my family and I, Tom and I | we |
2Bảy đại từ làm chủ ngữ
Chủ ngữ là người hoặc vật thực hiện hành động hoặc được miêu tả. Chủ ngữ thường đứng ở đầu câu, trước động từ. Những đại từ này được gọi là đại từ chủ ngữ (subject pronouns). Có ba ngôi số ít và ba ngôi số nhiều, và you vừa là số ít vừa là số nhiều.
| Đại từ | Ai? | Ví dụ |
|---|---|---|
| I | người nói (tôi) | I am a student. |
| you | người nghe (một hoặc nhiều người) | You are very kind. |
| he | một người đàn ông hoặc một cậu bé | He is my uncle. |
| she | một người phụ nữ hoặc một cô bé | She is a teacher. |
| it | một đồ vật, con vật hoặc ý tưởng | It is on the table. |
| we | người nói + những người khác | We are friends. |
| they | những người hoặc vật khác (từ hai trở lên) | They are in the kitchen. |
Số ít và số nhiều
| Ngôi | Số ít (một) | Số nhiều (nhiều hơn một) |
|---|---|---|
| Ngôi thứ nhất (người nói) | I | we |
| Ngôi thứ hai (người nghe) | you | you |
| Ngôi thứ ba (người khác) | he, she, it | they |
Đại từ làm thay đổi động từ. Với he, she và it, động từ be là is, và ở thì Present Simple, động từ thêm -s: she works, it rains. Với I, chúng ta dùng am. Với you, we và they, chúng ta dùng are và động từ không có -s: they work. Trong tiếng Việt, động từ không bao giờ thay đổi theo chủ ngữ ("tôi thích", "cô ấy thích"), nên người Việt hay quên -s sau he, she, it.
| Đại từ | be | Present Simple |
|---|---|---|
| I | I am (I'm) | I like tea. |
| you / we / they | you are (you're) | they like tea. |
| he / she / it | she is (she's) | she likes tea. |
3I: luôn viết hoa
Đại từ I luôn được viết hoa — ở đầu câu, giữa câu và cuối câu. Đây là một quy tắc riêng của tiếng Anh: các đại từ khác (you, he, she…) viết thường khi ở giữa câu, nhưng I thì không bao giờ. Trong tiếng Việt, "tôi" viết thường, nên hãy đặc biệt chú ý. Dạng rút gọn của nó cũng giữ chữ hoa: I'm, I've.
- ✓
I am from Poland.
- ✓
My sister and I go to the same school.
- ✓
Can I open the window?
- ✗
i like football.
Đại từ I luôn viết hoa: I like football.
4You: một người hay nhiều người
Trong tiếng Anh, you dùng cho một người và cả cho hai người trở lên. Đó là cùng một từ, và động từ cũng giống nhau: you are, you like. Tiếng Việt có rất nhiều từ để gọi người nghe (bạn, các bạn, em, anh, chị, cô, thầy, ông, bà…), tùy theo tuổi tác và mức độ lịch sự. Tiếng Anh chỉ có một từ: chúng ta nói you với bạn bè, với thầy cô, với một nhóm trẻ em và với thầy hiệu trưởng.
- ✓
Anna, you are late!
một người
- ✓
Children, you are very quiet today.
nhiều người
- ✓
Good morning, Mr Smith. How are you?
lịch sự — vẫn là you
- ✓
Are you ready, boys?
nhiều người
5He và she: người và thú cưng
Chúng ta dùng he cho một người đàn ông hoặc một cậu bé, và she cho một người phụ nữ hoặc một cô bé. Tuổi tác hay nghề nghiệp của người đó không quan trọng: một bé trai là he, một người bà là she, một bác sĩ có thể là he hoặc she.
| Danh từ | Đại từ | Ví dụ |
|---|---|---|
| my dad, my brother, Mr Jones | he | He is a police officer. |
| my mum, my aunt, Mrs Brown | she | She lives in Leeds. |
| my teacher (một cô giáo) | she | She is very friendly. |
| my doctor (một bác sĩ nam) | he | He works at the hospital. |
| our dog Max (chó đực) | he | He loves the park. |
| our cat Bella (mèo cái) | she | She sleeps all day. |
Với thú cưng của mình và những con vật khác mà chúng ta biết rõ, chúng ta thường dùng he hoặc she, vì chúng ta biết chúng như biết người và biết tên của chúng. Với con vật nói chung, hoặc một con vật mà chúng ta không biết, chúng ta dùng it: Look at that bird! It is very big.
6It: đồ vật, con vật, thời tiết và thời gian
Chúng ta dùng it cho một đồ vật (a book, a car, a house), cho một con vật khi chúng ta không biết hoặc không quan tâm đó là con đực hay con cái, và cho ý tưởng, tình huống. Trong tiếng Anh hằng ngày, chúng ta không bao giờ dùng he hoặc she cho đồ vật.
- ✓
Where is my bag? — It is under your chair.
- ✓
I love this film. It is very funny.
- ✓
There is a spider in the bath! It is huge!
- ✓
My phone is old, but it works well.
Chúng ta còn dùng it làm chủ ngữ "giả". Trong những câu này, it không chỉ một vật nào cả; nó có mặt chỉ vì câu tiếng Anh bắt buộc phải có chủ ngữ. Chúng ta dùng it cho thời tiết, thời gian, ngày và ngày tháng, khoảng cách và để nói ai đó là ai (qua điện thoại hoặc ở cửa). Tiếng Việt nói "Trời lạnh" hoặc chỉ "Lạnh quá", còn tiếng Anh phải nói It is cold.
| Chúng ta nói về… | Ví dụ |
|---|---|
| thời tiết | It is cold today. It is raining. |
| thời gian | It is seven o'clock. It is late. |
| ngày và ngày tháng | It is Monday. It is the 3rd of May. |
| mùa và tháng | It is autumn. It is often windy in March. |
| khoảng cách | It is two kilometres to the station. |
| ai đó là ai | Who is at the door? — It is Tom. |
| tình huống | It is nice to meet you. |
7We và they
We luôn bao gồm người nói: we = I + những người khác. They dùng cho hai người hoặc hai vật trở lên — nhưng không bao gồm người nói và người nghe. They dùng cho người, con vật và đồ vật: không có dạng số nhiều riêng cho nam, nữ hay đồ vật như một số ngôn ngữ khác. Tiếng Việt phân biệt "chúng tôi" (không có người nghe) và "chúng ta" (có cả người nghe), còn tiếng Anh chỉ có một từ we cho cả hai.
| Danh từ | Đại từ |
|---|---|
| my friend and I | we |
| my family and I | we |
| you and I | we |
| Tom and Anna | they |
| my brothers | they |
| the shoes | they |
| the cats | they |
- ✓
My friends and I like music. We go to concerts together.
- ✓
Where are my keys? — They are in your coat.
- ✓
I have two sisters. They are older than me.
- ✓
These apples are very sweet. They are from our garden.
8Câu nào cũng cần chủ ngữ
Trong tiếng Việt, chúng ta thường bỏ chủ ngữ khi người nghe đã hiểu ("Đang ở trường", "Thích lắm"). Trong tiếng Anh, điều này không được phép. Động từ tiếng Anh có rất ít đuôi, nên chủ ngữ là bắt buộc: nếu không có chủ ngữ, chúng ta không biết đang nói về ai. Câu nào (trừ câu mệnh lệnh như "Sit down!") cũng cần chủ ngữ.
- ✗
Am a student.
Không có chủ ngữ. Hãy nói: I am a student.
- ✓
I am a student.
- ✗
Where is Tom? — Is at school.
Không có chủ ngữ. Hãy nói: He is at school.
- ✓
Where is Tom? — He is at school.
- ✗
Is very hot today.
Hãy nói: It is very hot today.
- ✓
It is very hot today.
9Đừng lặp lại chủ ngữ
Chủ ngữ của câu chỉ xuất hiện một lần. Nếu chủ ngữ là danh từ (my brother, the film, Anna), chúng ta không thêm đại từ sau nó. Đại từ thay thế cho danh từ — dùng cái này hoặc cái kia, không bao giờ dùng cả hai. Trong tiếng Việt, cách nói "Anh trai tôi, anh ấy làm ở ngân hàng" khá phổ biến, nên người Việt rất hay mắc lỗi này khi nói tiếng Anh. Hãy chú ý lắng nghe chính mình.
- ✗
My brother he works in a bank.
Hai chủ ngữ. Hãy dùng danh từ hoặc đại từ.
- ✓
My brother works in a bank.
- ✓
He works in a bank.
- ✗
The film it is very long.
Hãy nói: The film is very long. / It is very long.
- ✗
My parents they live in a flat.
Hãy nói: My parents live in a flat. / They live in a flat.
10Chọn đúng đại từ
Để chọn đúng đại từ, hãy tự hỏi hai câu. Thứ nhất: là một hay nhiều hơn một? Thứ hai: đó là người nói, người nghe, một người đàn ông, một người phụ nữ hay một đồ vật? Sau đó hãy nhìn động từ, vì đại từ và động từ phải hòa hợp với nhau.
| Câu hỏi | Câu trả lời | Đại từ |
|---|---|---|
| Có phải là tôi không? | đúng, chỉ mình tôi | I |
| Có phải là tôi + những người khác không? | đúng | we |
| Có phải là người (hoặc những người) mà tôi đang nói chuyện cùng không? | đúng | you |
| Một người đàn ông hoặc cậu bé (hoặc thú cưng giống đực)? | đúng | he |
| Một người phụ nữ hoặc cô bé (hoặc thú cưng giống cái)? | đúng | she |
| Một đồ vật, con vật, thời tiết hoặc thời gian? | đúng | it |
| Hai người hoặc vật trở lên (không phải tôi, không phải bạn)? | đúng | they |
- ✓
Mr and Mrs Green have a shop. They sell flowers.
- ✓
My mum is a cook. She makes great pizza.
- ✓
This is my bike. It is blue.
- ✓
Lucy and I are cousins. We are both twelve.