1Can có nghĩa là gì?
Can là một loại động từ đặc biệt, gọi là động từ khuyết thiếu (modal verb). Bản thân nó không miêu tả một hành động. Thay vào đó, nó thêm một ý nghĩa cho động từ chính đứng sau nó. Ở trình độ A1, can có ba cách dùng chính: khả năng (tôi có thể, tôi biết làm), sự cho phép (việc đó được phép) và lời yêu cầu, đề nghị (nhờ ai đó làm gì hoặc xin một thứ gì đó).
| Cách dùng | Ví dụ |
|---|---|
| Khả năng: tôi biết cách làm việc đó | My sister can speak three languages. |
| Khả năng xảy ra: việc đó có thể làm được | You can buy stamps at the post office. |
| Sự cho phép: việc đó được phép | You can use my phone. |
| Xin phép | Can I open the window? |
| Nhờ ai đó giúp | Can you help me, please? |
- ✓
I can ride a bike, but I can't drive a car.
- ✓
You can't smoke in the restaurant.
- ✓
Can we go to the park after school?
2Câu khẳng định: can + động từ nguyên mẫu
Can giống nhau với mọi ngôi: I can, you can, he can, she can, it can, we can, they can. Không thêm -s với he, she và it, và chúng ta không thêm do hay does. Sau can, chúng ta dùng động từ chính ở dạng nguyên mẫu (dạng có trong từ điển): swim, cook, play. Chúng ta không bao giờ đặt to giữa can và động từ.
| Chủ ngữ | can + động từ |
|---|---|
| I | I can swim. |
| You | You can swim. |
| He / She / It | She can swim. My dog can swim too! |
| We | We can swim. |
| They | They can swim. |
3Khả năng: những việc bạn có thể và không thể làm
Cách dùng phổ biến nhất của can là nói về kỹ năng và khả năng: thể thao, ngôn ngữ, âm nhạc, nấu ăn, v.v. Chúng ta thường dùng well, very well hoặc a little sau động từ chính để nói mình giỏi đến mức nào. Để nói rằng một việc rất khó hoặc không thể đối với mình, chúng ta dùng can't. Lưu ý: tiếng Việt thường dùng chữ "biết" ("Tôi biết bơi", "Tôi biết nấu ăn"), nhưng tiếng Anh không dùng know ở đây mà dùng can: I can swim (không nói ✗ I know swim).
- ✓
I can cook very well.
- ✓
My grandad can play the piano.
- ✓
Babies can't walk.
- ✓
Penguins can swim, but they can't fly.
- ✓
I can speak a little Spanish.
- ✓
My little brother can't read yet. He's only four.
4Câu phủ định: can't và cannot
Dạng phủ định của can là cannot. Chúng ta viết nó thành một từ, không tách làm hai. Khi nói và trong văn viết thân mật, chúng ta gần như luôn dùng dạng rút gọn can't. Chúng ta dùng cannot trong văn viết trang trọng, ví dụ trên các biển thông báo và trong nội quy, hoặc khi muốn nhấn mạnh chữ "không". Hãy nhớ: không dùng don't hay doesn't với can.
| Dạng đầy đủ | Dạng rút gọn |
|---|---|
| I cannot swim. | I can't swim. |
| He cannot come today. | He can't come today. |
| We cannot hear you. | We can't hear you. |
| Visitors cannot park here. | Visitors can't park here. |
5Câu hỏi và câu trả lời ngắn
Để tạo câu hỏi, chúng ta đặt can trước chủ ngữ. Chúng ta không dùng do hay does. Trong câu trả lời ngắn, chúng ta chỉ dùng chủ ngữ và can hoặc can't; không lặp lại động từ chính.
| Câu hỏi | Câu trả lời ngắn |
|---|---|
| Can you swim? | Yes, I can. / No, I can't. |
| Can he drive? | Yes, he can. / No, he can't. |
| Can your parents speak English? | Yes, they can. / No, they can't. |
| Can we sit here? | Yes, you can. / No, you can't. |
Với từ để hỏi, từ để hỏi đứng đầu câu, sau đó là can, rồi đến chủ ngữ và động từ.
- ✓
What can you see? — I can see a big ship.
- ✓
Where can I buy a ticket? — At the machine over there.
- ✓
How many languages can you speak? — Two: English and Polish.
- ✓
Who can help me? — I can!
6Sự cho phép: Can I…? You can / You can't
Chúng ta dùng Can I…? hoặc Can we…? để hỏi xem một việc có được phép không. Chúng ta dùng You can để cho phép và You can't để nói rằng một việc không được phép, ví dụ vì có quy định. Khi trả lời lịch sự, chúng ta thường nói nhiều hơn chỉ yes hoặc no.
| Xin phép | Câu trả lời |
|---|---|
| Can I use your pen? | Yes, of course. / Sure, here you are. |
| Can I go to the toilet, please? | Yes, you can. |
| Can we watch TV now? | No, you can't. Do your homework first. |
| Can I sit here? | Sorry, this seat is taken. |
- ✓
You can take photos in the museum, but you can't touch the paintings.
- ✓
You can't use your phone in the exam.
- ✓
Children can travel for free on Sundays.
7Lời yêu cầu: Can you…? Can I have…?
Chúng ta dùng Can you…? để nhờ người khác làm một việc gì đó cho mình. Chúng ta dùng Can I have…? để xin một thứ gì đó ở cửa hàng, quán cà phê hoặc ở nhà. Hãy thêm please để nghe lịch sự. Để hỏi lịch sự hơn nữa, nhất là với người lạ, chúng ta có thể dùng could thay cho can: Could you help me, please? Cấu trúc vẫn như vậy: could + động từ nguyên mẫu.
| Lời yêu cầu | Câu trả lời có thể |
|---|---|
| Can you close the door, please? | Yes, sure. |
| Can you help me with my bag? | Of course. |
| Can I have a cup of tea, please? | Yes, here you are. |
| Can I have the bill, please? | Certainly. |
| Could you tell me the time, please? | It's half past three. |
8Phát âm: can, can't
Trong câu khẳng định, can thường không được nhấn. Chúng ta đọc nhanh với âm yếu: /kən/. Trọng âm rơi vào động từ chính: I can SWIM /aɪ kən swɪm/. Trong câu trả lời ngắn và khi muốn nhấn mạnh, chúng ta đọc âm đầy đủ /kæn/: Yes, I CAN /kæn/. Dạng phủ định can't luôn được nhấn. Trong tiếng Anh-Anh, nó đọc là /kɑːnt/, với âm "a" dài như trong car. Trong tiếng Anh-Mỹ, nó đọc là /kænt/.
| Câu | Cách đọc can / can't |
|---|---|
| I can swim. | âm yếu /kən/ |
| Can you swim? | âm yếu /kən/ |
| Yes, I can. | âm mạnh /kæn/ |
| I can't swim. | âm mạnh /kɑːnt/ (Anh Anh) |