Eenglish-tests.com
C1

Vurgu için devrik yapı (inversion)

Devrik yapı (inversion), bir düz cümlenin olağan kelime sırasını değiştirip yardımcı fiili, tıpkı bir soruda olduğu gibi, öznenin önüne getirmek demektir: Never have I seen such a crowd. Bu yapıyı cümlenin başına konan bazı olumsuz ya da sınırlayıcı kelimelerden sonra kullanırız; etkisi çarpıcı, resmî ve vurguludur. Onu konuşmalarda, haberlerde ve sunumlarda duyar; kompozisyonlarda, makalelerde ve edebî metinlerde okursunuz. Bu sayfada hangi ifadelerin devrik yapıyı tetiklediğini, fiil öbeğinin nasıl doğru kurulduğunu, hardly…when ile no sooner…than arasındaki farkı, not until ve only after gibi zor yapıları ve devrik yapının ne zaman doğal, ne zaman abartılı durduğunu öğreneceksiniz.

1Devrik yapı nedir ve neden kullanılır?

Normal bir İngilizce düz cümlede özne fiilden önce gelir: I have never seen such a crowd. Bir soruda ise yardımcı fiil öznenin önüne geçer: Have you seen it? Vurgu amaçlı devrik yapı, bu soru kelime sırasını bir düz cümle için ödünç alır. Olumsuz ya da sınırlayıcı bir ifadeyi cümlenin en başına taşıdığımızda, onu yardımcı fiil izlemek zorundadır, özne ancak ondan sonra gelir: Never have I seen such a crowd. Cümle yine bir soru değil, düz bir cümledir ve nokta ile biter.

Negative / restrictive expression + auxiliary + subject + main verb
Normal kelime sırasıDevrik yapıyla
I have never felt so proud.Never have I felt so proud.
We rarely see such talent.Rarely do we see such talent.
She didn't realise the danger at all.Little did she realise the danger.
You must not open this door under any circumstances.Under no circumstances must you open this door.

Bunu neden yaparız? Olumsuz kelimeyi başa koymak ona cümledeki en güçlü konumu verir; alışılmadık kelime sırası da dinleyenin ya da okuyanın dikkatini çeker. Devrik yapı drama, şaşkınlık ya da otorite katar. Nötr bir anlatımı (The minister had hardly started speaking when the lights went out) daha canlı bir anlatımla (Hardly had the minister started speaking when the lights went out) karşılaştırın. Olgular aynıdır; ikinci biçim bir hikâye anlatır.

2Yardımcı fiili seçmek

Öznenin önüne geçen yardımcı fiil, soru kurarken kullanacağınız yardımcı fiilin aynısıdır. Fiil öbeğinde zaten bir yardımcı fiil ya da kip fiili (have, be, will, can, must, should) varsa, o kelime yer değiştirir. Fiil present simple ya da past simple'daysa yardımcı fiil yoktur; bu yüzden do, does ya da did ekleriz ve asıl fiil yalın hâline döner. Asıl fiil be ise be'nin kendisi yer değiştirir, do gerekmez.

Fiil biçimiDevrik cümle
present perfectSeldom has the company made such a loss.
past perfectNo sooner had we sat down than the phone rang.
present simpleRarely does she complain.
past simpleNot once did he apologise.
be (asıl fiil)Never was I so relieved.
kip fiiliUnder no circumstances should you share your password.
edilgen yapı (passive)Rarely have such results been achieved so quickly.
  • ✓

    Seldom do commuters enjoy a journey as smooth as this.

  • ✓

    Never before had the museum attracted so many visitors in a single day.

  • ✓

    At no point was the public informed of the change.

  • ✓

    Rarely will you find a more welcoming village.

  • ✗

    Rarely does she complains.

    Does'dan sonra fiilin yalın hâlini kullanın: Rarely does she complain.

3Never, rarely, seldom, little

Olumsuz ya da neredeyse olumsuz anlamlı sıklık zarfları en yaygın tetikleyicilerdir. Never (before), rarely, seldom (resmî) ve only rarely, bir şeyin ne kadar alışılmadık olduğunu vurgular. Bir deneyimin eşsiz olduğunu vurgulamak için çoğu zaman present perfect ya da past perfect ile kullanılırlar: Never before had the team played so well. Nowhere (else) da yer için aynı şekilde işler.

  • ✓

    Never have I heard such a moving speech.

  • ✓

    Never before has so much information been so easy to find.

  • ✓

    Rarely do we get the chance to see the northern lights this far south.

  • ✓

    Seldom has a scientific discovery changed daily life so quickly.

  • ✓

    Nowhere else can you taste cheese quite like this.

Little özeldir. Cümlenin başında little + devrik yapı "az miktarda" anlamına gelmez. "Hiç" ya da "hiç de yeterince değil" anlamına gelir ve neredeyse her zaman bilme ve fark etme fiilleriyle kullanılır: know, realise, suspect, imagine, think, expect, understand. Hikâye anlatıcılarının sevdiği bir yapıdır, çünkü şaşırtıcı bir şeyin olmak üzere olduğunu sezdirir ("Nereden bilebilirdim ki…").

  • ✓

    Little did I know that this chance meeting would change my career.

  • ✓

    Little did the passengers suspect that the captain was making his very last flight before retirement.

  • ✓

    Little do they realise how much work goes into a single episode.

4Not only… but (also)

Not only… but also, birinci noktaya ikinci, çoğu zaman daha şaşırtıcı bir nokta ekler ("yalnızca… değil, aynı zamanda…"). Not only cümleyi başlattığında birinci yan cümle devrik olur. But (also) ile başlayan ikinci yan cümle ise normal kelime sırasını korur. İkinci yan cümlede also, özneden ya da yardımcı fiilden sonra gelebilir ya da hiç kullanılmayabilir; sonda as well ya da too da kullanılabilir.

Not only + auxiliary + subject + verb…, but + subject + (also) + verb…
  • ✓

    Not only did she win the race, but she also broke the national record.

  • ✓

    Not only is the new library bigger, but it is also far more energy-efficient.

  • ✓

    Not only has the price risen, but the quality has fallen as well.

  • ✓

    Not only can this app translate text, but it also reads it aloud.

Not only cümleyi başlatmıyorsa devrik yapı olmaz: She not only won the race but also broke the record. Bu biçim daha az çarpıcıdır ama aynı ölçüde doğrudur. Not only bütün bir yan cümleyi değil de bir ismi nitelediğinde de devrik yapı olmaz: Not only the students but also the teachers enjoyed the trip.

5Hardly, scarcely, barely, no sooner: bir şeyin hemen ardından diğeri

Bu ifadeler neredeyse aynı anda olan iki geçmiş olayı anlatır: ikinci olay birincinin hemen ardından, çoğu zaman beklenmedik bir şekilde olmuştur ("-er -mez"). Birinci olay genellikle past perfect'tedir ve devriktir; ikincisi ise past simple'dadır. Hardly, scarcely ve barely'den sonra when (bazen before) gelir. No sooner bir karşılaştırma yapısıdır, bu yüzden ardından than gelir. Bu çiftleri karıştırmak, ileri düzeyde bile en yaygın hatalardan biridir.

YapıÖrnek
Hardly + had + özne + V3 (past participle)… when…Hardly had we arrived when it started to pour.
Scarcely + had + özne + V3 (past participle)… when…Scarcely had she opened her laptop when the battery died.
Barely + had + özne + V3 (past participle)… when…Barely had the film begun when the fire alarm went off.
No sooner + had + özne + V3 (past participle)… than…No sooner had I paid than I noticed the discount.

Dördünün de anlamı "…ar …maz, hemen…" demektir. Kelimelerin mantığına dikkat edin: no sooner… than "-den daha erken değil" gibidir, bu yüzden karşılaştırma bildiren than ister. Hardly… when ise "tam da… ki" gibidir. Kendinizi test etmek için 'bigger – than' çiftini hatırladığınız gibi 'sooner – than' çiftini de hatırlayın.

  • ✓

    No sooner had the speaker sat down than hands went up all over the hall.

  • ✓

    Hardly had the plane taken off when the pilot announced a short delay to the meal service.

  • ✓

    Scarcely had I closed my eyes when the neighbour's dog began to bark.

  • ✓

    No sooner had we left than it started to snow, so we went back for our gloves.

  • ✗

    Hardly had we arrived than it started to rain.

    Hardly, than ile değil, when ile kullanılır.

6Only after, only when, not until: ana cümlede devrik yapı

Only ile kurulan ifadeler (only then, only later, only recently, only by…, only after…, only when…, only if…) ve not until ya da not since ile kurulan ifadeler, bir şeyin belirli bir zamanda ya da belirli bir koşulda olduğunu, daha önce olmadığını vurgular ("ancak… -ince", "…-e kadar değil"). Burada önemli bir ayrıntı vardır: ifade kendi öznesi ve fiili olan bütün bir yan cümle içeriyorsa, devrik yapı zaman yan cümlesine değil, ardından gelen ana cümleye girer.

Only when / Not until + subject + verb (normal order), auxiliary + subject + verb…
İfadeÖrnek
Only then / Only laterOnly then did I understand what she meant.
Only recentlyOnly recently have scientists been able to map the ocean floor in detail.
Only by + -ingOnly by working together can we solve this problem.
Only after + yan cümleOnly after the results were published did the team relax.
Only when + yan cümleOnly when I got home did I notice my wallet was missing.
Only if + yan cümleOnly if everyone agrees will the plan go ahead.
Not until + yan cümle / zamanNot until the 1990s did the internet become widely available.
  • ✓

    Only when you have tried it yourself do you realise how hard it is.

  • ✓

    Not until she read the letter again did she see the small print.

  • ✓

    Only by booking months in advance will you get a seat on that train.

  • ✗

    Only when did I get home I noticed my wallet was missing.

    When yan cümlesinde normal sıra, ana cümlede devrik yapı: Only when I got home did I notice…

Not until + devrik yapının bir alternatifi, it ile kurulan bir cleft cümledir: It was not until the 1990s that the internet became widely available. Bu yapı da aynı ölçüde vurguludur ve biraz daha az resmîdir. Unutmayın: normal konumundaki only devrik yapı gerektirmez: I only understood it later. Only the manager can sign this form (only + özne olan bir isim öbeği).

7Güçlü olumsuzlar: under no circumstances, at no time, not once

No ya da not ile kurulan öbekler (in no way, at no time, under no circumstances, on no account, in no case, not once, not a single…) çok kesin bir olumsuzluk bildirir ("hiçbir koşulda", "hiçbir zaman", "bir kez bile"). Kurallarda, uyarılarda, resmî açıklamalarda ve güçlü kişisel görüşlerde sık görülürler. On no account ve under no circumstances özellikle talimatlarda yaygındır.

İfadeÖrnek
Under no circumstancesUnder no circumstances should the door be left unlocked.
On no accountOn no account must visitors feed the animals.
At no time / At no pointAt no time were the passengers in any danger.
In no wayIn no way does this decision reflect your ability.
Not onceNot once did she lose her temper.
Not a (single) + isimNot a single mistake did he make in the whole exam.
NowhereNowhere is this more obvious than in our cities.

8So, such, neither ve nor

So + sıfat / zarf ve such + be, bir şeyin derecesini vurgulamak için başa alınabilir; ardından sonucu gösteren bir that yan cümlesi gelir. So ile sıra şöyledir: So + sıfat + be + özne (ya da yardımcı fiil + özne + fiil). Such ile isim öbeği be'den sonra gelir: Such + be + isim öbeği + that… Bunlar resmî ve edebî yapılardır, ama iyi gazetecilikte de görülürler.

YapıÖrnek
So + sıfat + be + özne + that…So popular was the exhibition that it was extended for a month.
So + zarf + yardımcı fiil + özne + fiil + that…So quickly did the news spread that the website crashed.
Such + be + isim öbeği + that…Such was the demand that extra trains were added.

Bir yan cümlenin başındaki neither ve nor da devrik yapı alır. Kısa cevapların (Neither do I) yanı sıra bir cümleye ikinci bir olumsuz fikir de ekleyebilirler: The hotel wasn't cheap, nor was it particularly comfortable. I've never been to Rome, and neither has my brother.

  • ✓

    So complex was the problem that it took the engineers three weeks to solve.

  • ✓

    Such was her enthusiasm that everyone else joined in.

  • ✓

    The report did not mention the costs, nor did it suggest any alternatives.

  • ✗

    So tired I was that I fell asleep on the bus.

    Başa alınan so + sıfattan sonra devrik yapı kullanın: So tired was I that…

9Başka bir tür: yer ve hareketten sonra devrik yapı

Betimlemelerde ve hikâyelerde karşılaşacağınız, oldukça farklı ikinci bir devrik yapı türü daha vardır. Yer ya da yön bildiren bir zarf tümleci başa geldiğinde (here, there, up, down, in, out, on the hill, round the corner), asıl fiilin tamamı öznenin önüne geçebilir. Yardımcı fiil do eklenmez. Fiil genellikle be ya da konum veya hareket bildiren basit bir fiildir: stand, lie, sit, come, go, run, fly.

Normal sıraDevrik (betimleyici) sıra
The bus comes here.Here comes the bus.
An old castle stood on the hill.On the hill stood an old castle.
The rain came down.Down came the rain.
A tiny café was round the corner.Round the corner was a tiny café.

Bu devrik yapı olumsuzlukla ilgili değildir; bir resim çizer ve yeni bilgiyi (özneyi) sona koyarak merak uyandırır. Önemli bir kural: özne bir zamirse devrik yapı olmaz. Here comes it değil, Here it comes deriz; Off went they değil, Off they went deriz.

10Üslup: resmî ve gündelik

Olumsuz ifadelerden sonraki devrik yapının çoğu resmî İngilizceye aittir: akademik kompozisyonlar, resmî mektuplar, konuşmalar, haberler ve edebiyat. Gündelik sohbette kulağa tiyatroya özgüymüş gibi gelebilir, bu yüzden konuşanlar vurgu için genellikle normal kelime sırasını vurgu ve tonlamayla birlikte tercih eder. Birkaç yapı gündelik konuşmada da yaygındır, özellikle çoğu zaman şakayla karışık kullanılan Not only…, Never in my life… ve Little did I know…. C1 yazma görevlerinde yerinde kullanılmış bir ya da iki devrik yapı, geniş bir dil bilgisi yelpazesi gösterir; bir paragrafta beş tane ise metni ağırlaştırır ve doğallığını bozar.

Gündelik / nötrResmî / vurgulu
I've never seen anything like it!Never have I seen anything like it.
We'd only just got home when the storm started.Hardly had we got home when the storm started.
I didn't realise how serious it was until later.Only later did I realise how serious it was.
Please don't leave your bags unattended.On no account should bags be left unattended.
It was so popular that they kept it open longer.So popular was it that the exhibition was extended.

11İleri düzey öğrencilerin tipik hataları

Türkçede kelime sırası esnektir: vurgulamak istediğimiz kelimeyi başka hiçbir şeyi değiştirmeden öne ya da fiilin hemen önüne taşıyabiliriz ("Hiç böyle bir şey görmedim" / "Böyle bir şeyi hiç görmedim"). İngilizce buna izin vermez: başa alınan olumsuz bir ifadeden sonra yardımcı fiil de yer değiştirmek zorundadır. İleri düzey öğrenciler ayrıca devrik yapıyı öğrendikten sonra onu fazla kullanma, hardly…when ile no sooner…than'i karıştırma ve only when ile not until'den sonra yanlış yan cümleyi devrik yapma eğilimindedir.

Vurgu için devrik yapı (inversion): testler

Testler İngilizce: böylece İngilizce pratik yaparsınız.

GameFix the mistake: Inversion for emphasisFind the mistake in each sentence and choose the right word.Play →GameSort it: Inversion for emphasisPut every card in the right group.Play →

Bu ders işinize yaradı mı? Bir arkadaşınızla ya da sınıfınızla paylaşın.